လိုပတ္အိုဘရာဒါႏွင့္ မကၠစီကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲ

Nymag.com

အတိုေကာက္အားျဖင့္ AMLO ဟု လူသိမ်ားသည့္ လိုပတ္အိုဘရာဒါ မကၠစီကို သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲကို ျပတ္ျပတ္သားသား အႏိုင္ရသြားၿပီ ျဖစ္သည္။ ၁၈ ႏွစ္ၾကာ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးမႈ၊ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ အေရးနိမ့္မႈ၊ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီသည့္ လူထုစုေဝးမႈမ်ား၊ မကၠစီကိုႏိုင္ငံ၏ ျမဴနီစီပယ္နယ္ေျမေပါင္း ၂၄၀၀ ခုလုံးသို႔ သြားေရာက္မႈတို႔အၿပီးတြင္ တာဘတ္ကို နယ္ဖြားႏိုင္ငံေရးသမားေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေအာင္ပြဲရရွိသြားၿပီျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ သက္တမ္းေလးႏွစ္သာ ရွိေသးသည့္ လိုပတ္ထူေထာင္ထားသည့္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ေမြးဖြားျခင္း လႈပ္ရွားမႈပါတီ (MORENA) သည္ လႊတ္ေတာ္တြင္း ေနရာအမ်ားစုႏွင့္ လစ္လပ္လ်က္ရွိေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေနရာ ၉ ေနရာအနက္ အမ်ားစုကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။

မကၠစီကိုတိုင္းျပည္၏ အက်င့္ပ်က္မႈမ်ား၊ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား၊ အျမစ္တြယ္လ်က္ရွိသည့္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာကြာဟမႈမ်ားကို လူေရွ႕သူေရွ႕တြင္ လိုပတ္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေဝဖန္ေျပာၾကားမႈမ်ားက မကၠစီကို မဲဆႏၵရွင္မ်ားကို တိုင္းျပည္လက္ရွိအေျခအေနကို သတိေပးသလိုျဖစ္ေနသည္။
လက္ရွိကာလအတြက္ အေရးႀကီးသည့္ေမးခြန္းသည္ လိုပတ္အိုဘရာဒါဘာ ဆက္လုပ္မည္နည္းဆိုသည့္ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။ လိုပတ္၏ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးမႈမ်ားတြင္ အသံမ်ိဳးစုံ၊ ရပ္တည္ခ်က္မ်ိဳးစုံကို ၾကားေနရသည္။ ၎၏ ကိုယ္စားလွယ္ မ်ား၏ ရပ္တည္ခ်က္သည္ ၿပိဳင္ဘက္မ်ားႏွင့္သာမက မိမိအခ်င္းခ်င္းၾကားတြင္ပါ ရပ္တည္ခ်က္အားျဖင့္ ကြဲလြဲလ်က္ရွိသည္။ မကၠစီကို အနာဂတ္အတြက္ အေရးႀကီးသည္မွာ မည္သည့္မူဝါဒမ်ားကို လိုပတ္ေ႐ြးခ်ယ္မည္နည္းဆိုသည့္ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။ မကၠစီကို ဒီမိုကရက္တစ္ႏိုင္ငံေရးစနစ္၏ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ရာထိန္းခ်ဳပ္၊ ေစာင့္ၾကည့္မႈစနစ္ကို လိုပတ္လက္ခံမည္လား။ ဒီမိုကရက္တစ္ ကစားပြဲစည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ယခင္ပီနာႏိုင္တိုးႏွင့္ ၎၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕က တိုက္စားထားၿပီး လိုပတ္ဝင္ကစားရန္ေနရာမ်ား ဖြင့္ေပးထားၿပီးျဖစ္သည္။

မူဝါဒ အာဂ်င္ဒါ

လိုပတ္အိုဘရာဒါ၏ ဒႆနသည္ လြန္စြာႀကီးမားသည့္ တဲႀကီးတစ္လုံးျဖင့္ တူၿပီး ယင္းေၾကာင့္ပင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ရပ္တည္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေနသျဖင့္ အက်ိဳးစီးပြားခ်င္း ပဋိပကၡျဖစ္မႈ၊ ၫြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕အုပ္စုမ်ား အၾကား ၿပိဳင္ဆိုင္မႈတို႔ ေပၚေပါက္လာႏိုင္ၿပီး မည္သည့္မူဝါဒကို ၎ ေ႐ြးခ်ယ္မည္နည္းဟု ေမးခြန္းထုတ္လ်က္ရွိသည္။ တိုးတက္ေသာ အျမင္ရွိသည့္ MORENA သစၥာခံမ်ားသည္ ဝါရင့္ PRI ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ လက္တြဲကာ ကိုး႐ိုးကားယား လုပ္ကိုင္လ်က္ရွိသလို အလုပ္သမားပါတီကိုယ္စားလွယ္မ်ားသည္ လူမႈေရးအားျဖင့္ ကြန္ဆာေဗးတစ္အျမင္ ရွိသည့္ ဆိုရွယ္ထိေတြ႕ျခင္း ပါတီဝင္မ်ားႏွင့္ လုပ္ကိုင္လ်က္ရွိသည္။

ထို႔အျပင္ လိုပတ္၏ ပုဂၢိဳလ္ေရးရပ္တည္ခ်က္မ်ားမွာလည္း ဆန္႔က်င္ဘက္မ်ားခ်ည္း ျဖစ္သည္။ တစ္ခါတစ္ရံ အေရမထူသည့္ သေဘာထားတင္းမာသူပုံေပါက္ေနေသာ္လည္း ၎သည္ လက္ေတြ႕ဆန္သည့္ ၫွိႏႈိင္းသူျဖစ္သည္။ မီဒီယာ အမ်ားစုက လက္ဝဲေပၚျပဴလာဝါဒီတစ္ဦးအျဖစ္ ပုံေဖာ္ထားေသာ္လည္း လိုပတ္သည္ လူမႈေရးအရ နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္း ကြန္ဆာေဗးတစ္ဆန္သူ ျဖစ္သည္။ ေဂးလက္ထပ္မႈ၊ လိင္တူက်င့္သုံးမႈ၊ ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ခ်မႈ၊ ေဆးေျခာက္တရားဝင္သုံးစြဲခြင့္တို႔ကို ဆန္႔က်င္သူျဖစ္သည္။ အက်င့္ပ်က္မႈကို ခ႐ူးဆိတ္စစ္ပြဲဆင္ႏႊဲသူျဖစ္သလို အက်င့္ပ်က္မႈမွတ္တမ္း အစြန္းအထင္းရွိသည့္ ေထာက္ခံသူမ်ားအေပၚလည္း ကာကြယ္ေပးသူျဖစ္ေနသည္။ မိတ္ကပ္ဖိုး၊ လက္ဝတ္လက္စားဖိုး၊ ေျမးမ်ား၏ အ႐ုပ္ဖိုး၊ အျခားေသာ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အသုံးမ်ားအတြက္ ျပည္သူ႕အခြန္ေငြမ်ားကို ရယူသည့္ အမ်ိဳးသမီးလႊတ္ေတာ္အမတ္ ေလဒါဆန္ဆိုရတ္ကို ကာကြယ္ေပးထားသည္။ အေရးႀကီးသည့္အခ်က္သည္ မကၠစီကို ဖိႏွိပ္ခံမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳအသံထြက္ေပးမည္၊ ႏိုင္ငံတြင္း ကာလရွည္ၾကာလႊမ္းမိုးထားသည့္ မာဖီးယားမ်ားကို အာဏာမွဖယ္ရွားေပးမည္ဟု ကတိျပဳထားေသာ္လည္း လိုပတ္သည္ ဒီမိုကေရစီစံႏႈန္းမ်ားကို အေလးထားသူ မဟုတ္ေပ။ မီဒီယာမ်ား၊ လြတ္လပ္သည့္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ တရား႐ုံးခ်ဳပ္၊ ၎အေပၚအဆိုးျမင္သည္ဟု ယူဆသူမ်ားအေပၚ လိုပတ္ပုံမွန္နီးပါး တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိသည္။

Cnn.com

မ်ားစြာေသာေလ့လာသူမ်ားသည္ လိုပတ္၏ ေပၚျပဴလာစီးပြားေရးစီမံကိန္းမ်ားအေပၚ အာ႐ုံစိုက္လ်က္ရွိသည္။ မည္သည့္အတိုင္းအတာထိ လုပ္ေဆာင္မည္၊ မူဝါဒမ်ားကို မည္မၽွျမန္ျမန္အေကာင္အထည္ေဖာ္မည္ကို ေစာင့္ၾကည့္လ်က္ရွိသည္။ ေျမာက္အာဖရိက လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို လိုပတ္ ဆန္႔က်င္မည္ မဟုတ္ေပ။ ယင္းအစား ျပည္တြင္းစီးပြားေရးပုံစံကို အေျပာင္းအလဲလုပ္ရန္၊ လူမႈဖူလုံေရးတြင္ အစိုးရက႑ တိုးခ်ဲ႕ရန္၊ တက္ႂကြသည့္ စက္မႈမူဝါဒမ်ားခ်မွတ္ရန္ လိုလားလ်က္ရွိသည္။ အသက္အ႐ြယ္ႀကီးရင့္သူမ်ား၊ လူငယ္မ်ားအတြက္ ေထာက္ပံ့မႈပိုေပးရန္၊ ပင္စင္စား မ်ားအတြက္ ေထာက္ပံ့မႈတိုးေပးရန္၊ ေက်ာင္းစရိတ္ကင္းလြတ္ခြင့္ေပးရန္၊ ေက်ာင္းထြက္လာသူမ်ားကို အလုပ္သင္ၾကားေပးရန္တို႔ ပါဝင္သည္။ ထို႔အျပင္ အလုပ္သမားမ်ားအတြက္ အနိမ့္ဆုံးေသာ လစာေငြတိုးေပးရန္လည္း လိုပတ္အေပၚ ေတာင္းဆိုလ်က္ရွိသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ အားသစ္ေလာင္းထားသည့္ မကၠစီကို စက္မႈမူဝါဒသည္ လက္ယာေျမမွစတင္မည့္ ပုံေပၚေနသည္။ အေျခခံအစားအေသာက္မ်ားျဖစ္သည့္ ေျပာင္းဖူး၊ ပဲ၊ ဆန္၊ အမဲသားတို႔အတြက္ ၾကမ္းခင္းေဈးသတ္မွတ္ျခင္း၊ ပိုးသတ္ေဆးေဈးေလၽွာ႔ေပးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေထာက္ပံ့ေပးျခင္း၊ အျခားေသာ အစိုးရေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးျခင္းျဖင့္ အစားအေသာက္ဖူလုံမႈရရွိရန္ လိုပတ္စီစဥ္ထားသည္။

လိုပတ္ဦးေဆာင္မႈေအာက္ရွိ အျခားေသာ အေရးႀကီးႏိုင္ငံပိုင္လုပ္ငန္းသည္ စြမ္းအင္နယ္ပယ္ျဖစ္သည္။ ပုဂၢလိကစာခ်ဳပ္ မ်ားကို ဖ်က္သိမ္းမည္ဟု လိုပတ္အေပၚ ေဝဖန္သူမ်ားက ေျပာၾကားမႈမ်ားသည္ ခ်ဲ႕ကားစြပ္စြဲမႈမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံပိုင္ဓာတ္ဆီကုမၸဏီ Pemex က ျပည္တြင္းေဈးကြက္တြင္ ပိုမိုႀကီးမားစြာေနရာယူမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ ၿပီးခဲ့သည့္သုံးႏွစ္တာကာလအတြင္း အလ်င္အျမန္လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည့္ ေလလံဆြဲမႈမ်ားကို အစိုးရက ရပ္တန္႔ သို႔မဟုတ္ အရွိန္ေလၽွာ႔လိုက္ၿပီျဖစ္သည္။ စြမ္းအင္ဖူလုံေအာင္ လုပ္ေဆာင္မည္ဟု ေျပာၾကားထားသျဖင့္ ေရနံခ်က္စက္႐ုံသစ္မ်ားတြင္ ေဒၚလာဘီလီယံႏွင့္ခ်ီ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမည္ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ယင္းသို႔ ကုန္က်စရိတ္မ်ားလွသည့္ စီးပြားေရးအာဂ်င္ဒါမ်ား လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေပၚလာျခင္း ရွိ မရွိ အေပၚ ေစာင့္ၾကည့္ရမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ လုပ္ေဆာင္ရန္ ေငြေၾကးအကုန္အက်မ်ားမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း အခြန္တိုးေကာက္မည္ မဟုတ္ဟု လိုပတ္က ကတိျပဳထားသည္။ ေလာင္စာစရိတ္ တိုးလိုက္ျခင္းကလည္း ျပည္သူ႕ဘ႑ာတိုက္ကို ျပည့္ေစမည္မဟုတ္ေပ။

အထိန္းအကြပ္မရွိသည့္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ျပန္ေရာက္လာမလား

လိုပတ္အိုဘရာဒါ၏ မူဝါဒမ်ား အေရးႀကီးသလို ၎တို႔ကို လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈသည္လည္း အေရးႀကီးသည္။ မကၠစီကိုႏိုင္ငံ၏ သမၼတစနစ္သည္ ဧကရာဇ္ဆန္သည္ဟု ယခင္ကတည္းက ေက်ာ္ၾကားၿပီးျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံ အႀကီးအကဲကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္အရာသည္ ရာထူးသက္တမ္းတစ္ခုကန္႔သတ္ခ်က္သာရွိသည္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမႈအတြင္းသာ ယင္းသို႔ အာဏာကြယ္ေပ်ာက္သြားၿပီး အစိုးရလုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ခြဲျခားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ပီနာႏိုင္တိုး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕တြင္း အာဏာျပန္စုလာျပန္သည္။ ႏိုင္တိုးအုပ္စိုးသည့္ကာလတြင္ တစ္ဦးတည္းအာဏာျဖင့္ ခြင့္ျပဳေပးႏိုင္သည့္ ဘတ္ဂ်က္ပမာဏတျဖည္းျဖည္းတိုးလာၿပီး ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္တြင္ ေဒၚလာ ၁၈ ဘီလီယံထိ ရွိလာသည္။ ယင္းသည္ စုစုေပါင္းအစိုးရအသုံးစရိတ္၏ ၁၀ရာခိုင္ႏႈန္းထိ ရွိသည္။ လႊတ္ေတာ္တြင္းႏိုင္တိုး၏ PRI ပါတီ လူမ်ားစုအသာရျခင္း မရွိေသာ္လည္း အထက္ေဖာ္ျပပါ ဘတ္ဂ်က္နည္းလမ္းကို အသုံးျပဳၿပီး ယုံၾကည္မႈအလြဲသုံး စားမႈ တိုက္ဖ်က္ျခင္း၊ ဘ႑ာေရး၊ ဆက္သြယ္ေရး၊ ပညာေရး၊ စြမ္းအင္၊ ေငြေၾကးမူဝါဒစသည့္ စုဖြဲ႕တည္ေဆာက္ပုံပိုင္းဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ယင္းနည္းလမ္းအတိုင္း လိုပတ္လိုက္လံ ေဆာက္႐ြက္ႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ ဆုေပးသည့္နည္းလမ္းအျပင္ အက်င့္ပ်က္မႈတိုက္ဖ်က္ျခင္းဆိုသည့္ ဒဏ္ေပးျခင္း နည္းလမ္းကိုလည္း အသုံးျပဳႏိုင္သည္။ ယင္းသို႔ေသာ နည္းလမ္းအေထြေထြေၾကာင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕အေပၚ လႊတ္ေတာ္ထိန္းၫွိႏိုင္မႈ က်ဆင္းလာႏိုင္သည္။

လိုပတ္၏လုပ္ေဆာက္ခ်က္မ်ားကို တရားေရးအာဏာကလည္း ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မည့္ ပုံမေပၚေျခ။ မကၠစီကိုႏိုင္ငံတြင္ တရား ဥပေဒစိုးမိုးမႈသည္ အေထြေထြအားျဖင့္ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လ်က္ရွိသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ျပစ္ဒဏ္ကင္းလြတ္ခြင့္ရမႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ေပၚ ထြက္ေနျခင္းကို ကိုင္တြယ္ႏိုင္ျခင္းမရွိသ ျဖင့္ တရားေရးစနစ္အေပၚ အမ်ားက အေကာင္းျမင္ျခင္း မရွိေပ။ အရည္အခ်င္းျပည့္၀မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ေမးခြန္းထုတ္ရန္ရွိသည့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံဆိုင္ရာ မကၠစီကိုသံအမတ္ႀကီးေဟာင္း မီဒီနာမိုရာကို တရားသူႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ၂၀၁၅ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္တိုးခန္႔အပ္ခဲ့သည္။ ယင္းသို႔ ေရွ႕က လုပ္ေဆာင္ထားၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ဥပေဒစိုးမိုးမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ လိုပတ္လည္း လက္တစ္လုံးျခားလုပ္ေဆာင္လာႏိုင္သည္။

ယင္းသို႔ ျပည္တြင္းထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား အလုပ္မျဖစ္သည့္အေျခအေနတြင္ ျပည္ပေငြေၾကးႏွင့္ ဘြန္းေဈးကြက္ ဝင္ေရာက္လႈပ္ရွားရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕က်သည့္လမ္းေၾကာင္းအတိုင္း လိုပတ္ေလၽွာက္လွမ္းလိမ့္မည္ဟု ေဈးကြက္က လက္ရွိအခ်ိန္ထိယုံၾကည္ထားသည္။ ဒီမိုကေရစီ၏ ေနာက္ဆုံးေသာခံတပ္ျဖစ္ေသာ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ လြတ္လပ္ေသာမီဒီယာ ျဖစ္သည္။ ယင္းနယ္ပယ္တြင္လည္း သမၼတအာဏာကို ႏိုင္တိုးအလြဲသုံးစားျပဳၿပီး ျဖစ္သည္။ အစၥေရးႏိုင္ငံထုတ္ အဆင့္ျမင့္သူလၽွိဳေဆာ့ဖ္ဝဲမ်ားအား မူးယစ္ေဆးဝါးကုန္ကူးသူမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္မဟုတ္ဘဲ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား၊ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္ အစိုးရအဖြဲ႕ အသုံးခ်လ်က္ရွိသည္ဟု စြပ္စြဲခံေနရသည္။ လြတ္လပ္သည့္အႀကံေပးအဖြဲ႕မ်ား၊ အစိုးရ မဟုတ္သည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ မာဖီးယားဂိုဏ္းမ်ားကို ကူညီေပးေနသူအျဖစ္ လိုပတ္က ေဝဖန္လ်က္ရွိသည္။

လိုပတ္အိုဘရာဒါသည္ စီးပြားေရးရာလက္ေတြ႕ဝါဒီျဖစ္သည္ သို႔မဟုတ္ ေပၚျပဴလစ္ဝါဒီျဖစ္သည္ဆိုသည္က မကၠစီကို ဘ႑ာေရးလမ္းေၾကာင္းကို ပုံသြင္းသြားမည္ျဖစ္သည္။ ပို၍အေရးႀကီးသည့္ တိုင္းျပည္အနာဂတ္အေပၚ ဆုံးျဖတ္သြားမည့္အခ်က္မွာ အင္စတီက်ဴးရွင္းပိုင္းေစာင့္ၾကည့္၊ ထိန္းခ်ဳပ္မႈကို လိုပတ္ အသိအမွတ္ ျပဳ မျပဳ ဆိုသည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔မဟုတ္ပါက လက္ရွိတြင္ပင္ ယိုင္နဲ႔နဲ႔ျဖစ္ေနသည့္ မကၠစီကို ဒီမိုကေရစီကို အားနည္းေအာင္ လုပ္ေဆာင္မႈျဖင့္ လိုပတ္အိုဘရာဒါအေပၚ ျပစ္တင္ၾကမည္ျဖစ္သည္။

ကိုးကား-Foreign Affairs

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *