ဆင္႐ိုင္းႏွင့္ တို႔ျမန္မာ

“ေဟ့ … ဟိုေရွ႕မွာ ဆင္ႀကီး …”
“ဟုတ္တယ္ေဟ့။ တို႔ဘက္ကို ေလၽွာက္လာေနတယ္”
“ေဟ့ … ကေလးေတြ ထြက္ၾကည့္ၾက …။ ထြက္ၾကည့္ၾက …”
မွန္ပါတယ္။
ဘုရားပြဲတစ္ခု လွည့္လာေနသလိုပါပဲ။
မိနစ္ပိုင္းအတြင္းမွာ ဆင္ေလၽွာက္ရာ လမ္းမေပၚမွာ ကေလးေတြ နဲ႔ ျပည့္လၽွံေနပါၿပီ။
ဒါ … ကၽြန္ေတာ္ ကေလးဘ၀က မၾကာခဏ ျမင္ေတြ႕ေနရတဲ့ ျမင္ကြင္းပါ။
မွန္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ့္ေမြးရပ္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ ကၽြန္ေတာ္ကေလးဘ၀က ဆင္အေရအတြက္ အလြန္မ်ားပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။
ဘာေၾကာင့္လဲ။
သစ္စက္ေတြေၾကာင့္ပါ။

အဲဒီေခတ္က ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ သစ္စက္ေတြက အလြန္ေပါပါတယ္။
သစ္ဆြဲတဲ့အလုပ္ … သစ္လုံးေတြ မခ်ီတဲ့အလုပ္ကို ဆင္ေတြကို ခိုင္းပါတယ္။
ဒီေတာ့ သစ္စက္ႀကီးတိုင္းမွာ ဆင္တစ္ေကာင္ေတာ့ အနည္းဆုံး ရွိၾကတာေပါ့ခင္ဗ်ာ။
ကၽြန္ေတာ္ သိတတ္စအ႐ြယ္ကစၿပီး ဆင္ကို ျမင္ေတြ႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။
ရင္းႏွီးခဲ့ပါတယ္။
သူတို႔ကို ကၽြန္ေတာ္ ခ်စ္ပါတယ္။
ဆင္ေတြက ရွက္တတ္ပါတယ္။
လူရွိတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္ေတာ့မွ မိတ္လိုက္တာေတြ မရွိပါဘူး။
ဆင္ေတြဟာ ငိုတတ္တယ္ ခင္ဗ်ာ။
ဆင္မ်က္လုံးက မ်က္ရည္ေတြ စီးက်ေနတာကို ကၽြန္ေတာ္ မၾကာခဏ ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရဖူးပါတယ္။
ေနာက္ … လူေတြလိုပဲ အသိဉာဏ္လည္း အလြန္ရွိၾကပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ဟိုေခတ္က ေလာကမန္သစ္စက္က ဆင္ေတြဆိုရင္ ညေနဘက္ အလုပ္သမားေတြ အလုပ္ဆင္းတဲ့ ဥဩဆြဲသံၾကားလိုက္ၿပီဆိုတာနဲ႔ သူတို႔ကို အလုပ္ဆက္ခိုင္းလို႔ မရေတာ့ပါဘူး။
သစ္လုံးကို မခ်ီထားရင္ ခ်က္ခ်င္းပစ္ခ်လိုက္ၾကတယ္တဲ့။

ေဟာ … ၄-၁၀-၂၀၁၈ ေန႔က ေနျပည္ေတာ္မွာ ဖမ္းဆီးရမိထားတဲ့ တရားမဝင္ဆင္စြယ္နဲ႔ ဆင္႐ိုးေတြကို မီး႐ႈိ႕ ပြဲႀကီး ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။
႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွာ ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ ဆင္စြယ္နဲ႔ ဆင္႐ိုးေတြကလည္း ေတာင္ပုံရာပုံ …။
ဒီဆင္စြယ္ ဆင္႐ိုးေတြရရွိဖို႔ ဆင္ဦးေရ ဘယ္ႏွေကာင္ကို လူေတြ သတ္ပစ္ခဲ့ၾကပါသလဲ။
ေနာက္တစ္ေန႔ သတင္းစာေတြမွာေတာ့ မီး႐ႈိ႕လိုက္တဲ့ ဆင္စြယ္အေရအတြက္ကို အတိအက် မေဖာ္ျပထားပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထင္ ေတာ့ ႏွစ္ရာနဲ႔ သုံးရာၾကားမွာ ရွိလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဆင္စြယ္ႀကီးေတြကလည္း လွလိုက္တာ …။
ဒီဆင္စြယ္ေတြ ေရာင္းခ်ပစ္ၿပီး ဆင္ေတြ ေဘးရန္ကင္းစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ဒီေငြေတြကို အသုံးျပဳၾကရင္ ပိုမေကာင္းဘူးလား။
လုပ္လို႔မရဘူးခင္ဗ်ာ။

ျမန္မာႏိုင္ငံက CUTES လို႔ အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ ရွားပါးတိရစၧာန္ေတြနဲ႔ သစ္မ်ိဳးပန္းမ်ိဳးေတြ ေစာင့္ေရွာက္ကာကြယ္တဲ့ ကမၻာ့အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံ။ ဒီအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္ေနေတာ့ ဒီအဖြဲ႕ႀကီးက ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒေတြကို အကုန္လိုက္နာရမွာေပါ့ ခင္ဗ်ာ။

ဒီအဖြဲ႕ႀကီးက ဥပေဒမဲ့သတ္ျဖတ္ၿပီး ေမွာင္ခိုဆင္စြယ္ေတြကို ေဈးကြက္ျပန္ေရာင္းခ်ခြင့္ မေပးပါဘူး။ မီး႐ႈိ႕ဖ်က္ဆီးရမယ္လို႔ တိတိ က်က် ဥပေဒထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။
မွန္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ဘာမွမၾကာေသးပါဘူး။ ကင္ညာႏိုင္ငံမွာ ဆင္စြယ္တန္ခ်ိန္ေပါင္း ၁၀၀ ကို မီး႐ႈိ႕ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။
စာ႐ႈသူ …။
သင္ စဥ္းစားၾကည့္စမ္းပါ။

တန္ခ်ိန္ ၁၀၀ ရွိတဲ့ ဆင္စြယ္အေရအတြက္က ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ရွိႏိုင္သလဲ။
ဆင္စြယ္က အေခါင္းပြေတြျဖစ္ေနေတာ့ အနည္းဆုံး ေလးေထာင္၊ ငါးေထာင္ေလာက္ကို ရွိႏိုင္တာေပါ့ခင္ဗ်ာ။

ကင္ညာအစိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္အရ ဒီဆင္စြယ္ တန္ခ်ိန္ ၁၀၀ ကို မီး႐ႈိ႕ဖို႔အတြက္ ထင္း ၁၀ တန္ႏွင့္ ေလာင္စာဆီ လီတာ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ကို အသုံးျပဳခဲ့ရတယ္တဲ့ဗ်ာ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ခုလို တရားမဝင္ဆင္စြယ္မီး႐ႈိ႕ပြဲျပဳလုပ္ခဲ့တာက ယခုအႀကိမ္က ပထမဆုံးအႀကိမ္ပါ။

ကၽြန္ေတာ္က ရတနာကုန္သည္ဘ၀ကလာခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္ပါ။
အေရာင္ေတြရဲ႕ အလွအပကို သာမန္အဆင့္ထက္ ပိုသိပါတယ္။
ဆင္စြယ္ရဲ႕ အေရာင္က အလြန္လွတဲ့အေရာင္ …။
အလြန္ၿငိမ္တဲ့အေရာင္ …။

ေနာက္ … ဆင္စြယ္အသားက မဆပ္ဘူး။ စီးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆင္စြယ္အသားနဲ႔ အလြန္လွပတဲ့ ပန္းပုမ်ိဳးစုံကို ထုလုပ္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္။
ဒီေန႔ ကမၻာမွာ အႀကီးဆုံး ဆင္စြယ္ေဈးကြက္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ရွိပါတယ္။ တ႐ုတ္ေတြ ႏွစ္စဥ္ရခ်င္တဲ့ ဆင္စြယ္ပမာဏကလည္း အလြန္မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဆင္စြယ္ေဈးက အတက္ပဲရွိပါတယ္။ အက်မရွိပါဘူး။

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္က ဆင္စြယ္တစ္ကီလိုကို အေမရိကန္ေဒၚလာ ၇၅၀ ရွိပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၁၀၀ ေဈး ျဖစ္သြားပါတယ္။ သုံးႏွစ္အတြင္းမွာ သုံးဆတက္သြားခဲ့တာေပါ့ ခင္ဗ်ာ။

ဒီလို ဆင္စြယ္ေဈးေကာင္းတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ဒီေန႔ ဆင္႐ိုင္းေတြကို ခိုးသတ္ၿပီး အစြယ္ကိုခိုးယူေနတဲ့ ျပႆနာနဲ႔ ႀကဳံေတြ႕ ေနရပါတယ္။

ဆင္ေတြရဲ႕ ဦးေရကလည္း ဒီေန႔ကမၻာမွာ တျဖည္းျဖည္း နည္းလာေနပါၿပီ။ ၂၀ ရာစုအတြင္းက အာဖရိကတိုက္မွာ ဆင္ေကာင္ေရ သန္းခ်ီ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီေန႔ ခုနစ္သိန္းေလာက္ပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။

အာရွတိုက္မွာ အဲဒီေခတ္က ဆင္ေကာင္ေရ တစ္သိန္းေက်ာ္ေလာက္ရွိပါတယ္။ ဒီေန႔ ဆင္ဦးေရက သုံးေသာင္းနဲ႔ ေလးေသာင္း အၾကားမွာပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။

အာရွတိုက္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက အိႏၵိယႏိုင္ငံၿပီးရင္ ဆင္အမ်ားဆုံး ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံပါ။ ဒီေန႔အထိ ဆင္ဦးေရ စုစုေပါင္းက ငါးေထာင္ေက်ာ္ခန္႔ ရွိႏိုင္ေသးတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ဆင္႐ိုင္းဦးေရက ၂၅၀၀ ေလာက္ပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။

ဆင္႐ိုင္းဦးေရက တျဖည္းျဖည္း က်ဆင္းေနပါတယ္။ ၂၀၁၀ မွ ၂၀၁၈ အတြင္း ဆင္႐ိုင္း ၁၀၈ ေကာင္ အသတ္ခံခဲ့ရတယ္လို႔ သစ္ေတာ ဦးစီးဌာနက ေျပာပါတယ္။

အာဖရိကတိုက္မွာ ဆင္႐ိုင္းကို ခိုးသတ္ၾကတဲ့လူေတြက ဆင္စြယ္ကိုပဲ ယူပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆင္႐ိုင္းခိုးသတ္တဲ့လူေတြက ဆင္စြယ္ သာမကပါဘူး။

ဆင္အေရခြံလည္းယူတယ္။ ဆင္အသားလည္း စားတယ္။ ဆင္အ႐ိုး … ဆင္သြား (ဆင္အံ) … ဆင္အၿမီး … ဆင္တစ္ကိုယ္လုံးကို ယူၾကတယ္။ ေရာင္းစားၾကပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ဒါေၾကာင့္ ယခုလ ၁၄ ရက္ေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထမဆုံး ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ တရားမဝင္ ဆင္စြယ္နဲ႔ ဆင္႐ိုးေတြကို မီး႐ႈိ႕ပစ္ခဲ့တဲ့ေအာင္ပြဲ ကို ဂုဏ္ျပဳၾကရပါမယ္။
သနားစရာ ဆင္႐ိုင္းေတြရဲ႕အသက္ကို လူထုအားျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဝိုင္းၿပီး ကာကြယ္ၾကရပါမယ္။

အံ့ဩစရာပါပဲ။
မီး႐ႈိ႕ပြဲျပဳလုပ္ၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔ သတင္းစာနဲ႔ ဂ်ာနယ္ေတြအထဲမွာ ဒီေအာင္ပြဲကို ႀကိဳဆိုတဲ့ေဆာင္းပါးေတြကို ကၽြန္ေတာ္လက္လွမ္းမီသမၽွ ရွာေဖြၾကည့္ပါတယ္။
တစ္ပုဒ္မွ ရွာမေတြ႕ပါဘူး။

အဲ … ထူးထူးဆန္းဆန္း RFA ေရဒီယိုက ေဒၚစန္းစန္းတင္က ဒီမီး႐ႈိ႕ပြဲကို ႀကိဳဆိုတဲ့ အသံလႊင့္ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ကို အသံလႊင့္သြားပါတယ္။
ေဒၚစန္းစန္းတင္ႏွင့္ ကၽြန္ေတာ္ စသိခင္မင္ခဲ့ၾကတာ ၾကာပါၿပီ။
၁၉၆၇ ခုႏွစ္ေလာက္ကတည္းကပါ။
ကၽြန္ေတာ္က ျမန္မာ့သတင္းစဥ္ (NAB) မွာ …။ သူမက
‘လုပ္သား’ သတင္းစာမွာ …။
ျပန္မေတြ႕ၾကတာလည္း ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္ ရွိပါၿပီ။
အဲ … လူခ်င္းမေတြေပမယ့္ RFA မွ သူမရဲ႕ အသံလႊင့္ေဆာင္းပါးေတြကိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္အၿမဲနားေထာင္ပါတယ္။

ယခု ျမန္မာ့ဆင္႐ိုင္းေတြရဲ႕ အသက္ေဘးရန္ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ သူမ တင္ျပေဆြးေႏြးသြားတာေတြကလည္း အလြန္ေကာင္းပါတယ္။ ျပည့္စုံလွပါတယ္။

မွန္ပါတယ္။ ဆင္ဆိုတဲ့သတၱဝါဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာေတြ လုပ္ငန္းခြင္မွာခိုင္းစားဖို႔သာ အသုံးျပဳေနၾကတဲ့ သတၱဝါမဟုတ္ပါဘူး။
သမိုင္းတစ္ေလၽွာက္လုံးမွာ အထြတ္အျမတ္ထားခဲ့ၾကတဲ့ သတၱဝါပါ။
ၾကည့္ပါ။
နာမည္ႀကီး ဘုရား … ပုထိုး … ေစတီႀကီးေတြရဲ႕ ပရဝဏ္အားလုံး နီးပါးမွာ ဆင္႐ုပ္ထုေတြ ထားရွိၾကပါတယ္။
ရဟန္းေတြအသုံးျပဳတဲ့ ကမၼဝါေတြအထဲမွာ ဆင္စြယ္ (ကမၼဝါ) ဟာ အရွားဆုံး ေဈးအႀကီးဆုံးပါ။ ကၽြန္ေတာ္ မျမင္ဖူးပါဘူး။ ဟိုတစ္ေလာ ကမွ မိတ္ေဆြႀကီး ဦးခင္ေ႐ႊ (ေဇကမၻာ) ထုတ္ျပလို႔ ပထမဆုံး ကၽြန္ေတာ္ ျမင္ေတြ႕ဖူးပါတယ္။

ေရွးျမန္မာႀကီးေတြက ဆင္အ႐ိုး … ဆင္အစြယ္နဲ႔ လက္ဝတ္ရတနာအမ်ိဳးမ်ိဳး ျပဳလုပ္ၿပီး ဝတ္ဆင္ခဲ့ၾကပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ဆင္ကိုသတ္ၿပီး ဆင္စြယ္ကို ျဖတ္ယူတာမ်ိဳးကို ဘယ္သူမွ မလုပ္ၾကပါဘူး။

ဆင္ေတြဟာ လူနဲ႔ ရင္းႏွီးစြာအတူေနတတ္တဲ့ သတၱဝါပါ။
ခႏၶာကိုယ္အလြန္ႀကီးလွေပမယ့္ လႈပ္ရွားသြားလာပုံေတြက အလြန္ႏြဲ႕လွပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္လည္း ျမန္မာစကားမွာ ႏြဲ႕ႏြဲ႕ေႏွာင္းေႏွာင္း သြားလာတတ္တဲ့ မိန္းမေခ်ာ … မိန္းမလွေတြရဲ႕ သြားလာဟန္ကို ‘ဆင္မယဥ္သာ’ လို႔ ေခၚခဲ့ၾကတယ္ မဟုတ္လား။
အလြန္ စိတ္မေကာင္းစရာပါပဲ။

ဒီေန႔ ကမၻာမွာ ႏွစ္စဥ္လူေတြ ဆင္စြယ္ရယူဖို႔ ခိုးၿပီးသတ္ျဖတ္ေန ခဲ့ၾကတဲ့ ဆင္႐ိုင္းဦးေရက အလြန္မ်ားလွပါတယ္။
အဲ … ၁၀ ႏွစ္အတြင္းမွာ ဆင္႐ိုင္းဦးေရက ၆၁ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းသြားခဲ့ပါၿပီ။ အာဖရိကတိုက္မွာ ေန႔စဥ္ ဆင္႐ိုင္းအေကာင္တစ္ရာနဲ႔ အထက္ ခိုးၿပီး အသတ္ခံေနရပါတယ္။

CITES ကဲ့သို႔ ဆင္႐ိုင္းေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ အဖြဲ႕ေတြသာ ကမၻာမွာမရွိခဲ့ရင္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ အာဖရိကတိုက္မွာ ဆင္အ႐ိုင္းမ်ိဳးတုံးသြားႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။

မွန္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဆင္ေတြဟာ လူေတြရဲ႕သက္တမ္း တစ္ေလာက္ကို အသက္ရွည္ေနႏိုင္တဲ့ သတၱဝါေတြပါ။
အသက္အရွည္ဆုံး သတၱဝါ ၁၀ မ်ိဳးထဲမွာ ဆင္ပါဝင္ပါတယ္။

အာရွဆင္ေတြရဲ႕ ပ်မ္းမၽွသက္တမ္းက ၆၀ ရွိပါတယ္။ (Guinness Book) မွာ ေဖာ္ျပထားခ်က္အရ (Lin Wang) လို႔ နာမည္ေပးထားတဲ့ အာရွဆင္တစ္ေကာင္ဟာ အသက္ ၈၆ ႏွစ္အထိ ေနသြားခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚစန္းစန္းတင္ ေျပာသြားခဲ့သလိုပါပဲ။

ဦးပုညေရးတဲ့ ဆႏၵန္ဆင္မင္းဇာတ္ထဲမွာ … “အစြယ္လိုသူ မိဖုရား … အသြားေစသူ မင္းဧကရာဇ္ … ေလးပစ္သူ ဘုရားကၽြန္ေတာ္…” လို႔ ပါရွိတဲ့အတြက္ ေရွးေခတ္က ဆင္သတ္ခ်င္တဲ့လူ … ဆင္သတ္ရာတြင္ ပါဝင္ပတ္သက္ေနသူေတြက သုံးဦးပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒီေန႔ တ႐ုတ္ျပည္မွာ အလြန္ႀကီးတဲ့ ဆင္စြယ္ေဈးကြက္ႀကီး ရွိေနတဲ့အတြက္ ဆင္သတ္ခ်င္တဲ့ ျမန္မာမုဆိုး …၊ ဆင္စြယ္သြားေရာင္းခ်င္တဲ့ ျမန္မာကုန္သည္ …။ ေနာက္ … ဆင္စြယ္ရခ်င္တဲ့ တ႐ုတ္ဝယ္သူ ဦးေရက ဘယ္လိုမွ မွန္းဆလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

ေနာက္ … ဆဒၵန္ဆင္မင္းဇာတ္ေတာ္မွာ ဆင္ကိုသတ္ခဲ့တာ အခ်စ္ႀကီးလို႔ … အမ်က္ႀကီးလို႔ … ရန္ၿငႇိဳးႀကီးလို႔ … အဲ … ခ်စ္စိတ္နဲ႔ ႏႊယ္ေနတဲ့ လြမ္းေဆြးစရာ ဆင္သတ္မႈပါ။
ဒီေန႔ ဆင္သတ္ေနၾကတာကေတာ့ ေလာဘေၾကာင့္ … ေငြေၾကာင့္ … ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ အလြန္ ႐ြံစရာ … မုန္းစရာ … ရွက္စရာ ေကာင္းလွတဲ့ ဆင္သတ္မႈႀကီးေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ 

ဦးလွဝင္း (ေလသူရဲတစ္ဦး)
၁၂-၁၀-၂၀၁၈

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *