အတိုင္ပင္ခံေမးခြန္း၊ အစိုးရအျမင္ႏွင့္ အနာဂတ္မီဒီယာ

၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အလြန္ မိုးအုံ႔ေနသည့္ တစ္ခုေသာ ဗုဒၶဟူးေန႔တြင္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီ NLD ၏ ဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ သတင္းစာဆရာအခ်ိဳ႕ကို ၿခံအမွတ္ (၅၄) သို႔ ဖိတ္ေခၚခဲ့သည္။

ထိုပြဲသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ပါဝင္ခဲ့ၾကေသာ မီဒီယာမ်ားကို ဂုဏ္ျပဳညစာျဖင့္ ဧည့္ခံပြဲ ျဖစ္သည္။ ဧည့္ခံပြဲက်င္းပခ်ိန္၌ မိုးအုံ႔ေနေသာေၾကာင့္ ျမန္ျမန္စားေသာက္ၾကရန္ သတင္းေထာက္မ်ားကို အၿပဳံးစြက္၍ လိုက္လံေျပာေနသည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အခမ္းအနားတြင္ ေတြ႕ျမင္ရသည္။

“ဂ်ာနယ္ေတြ၊ မဂၢဇင္းေတြ ျပန္႔သြားလို႔လည္း ျပည္သူက ေ႐ြးေကာက္ပြဲအေၾကာင္း အမ်ားႀကီး သိရတယ္။ ျပည္တြင္းမီဒီယာတာဝန္ေက်တယ္လို႔ အဲဒီလို ေျပာရမွာပဲ” ဟု ဧည့္ခံပြဲတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုသည္။

“ဒါ့ေၾကာင့္မို႔လည္း ျပည္တြင္းမီဒီယာက႑ကို ကၽြန္မတို႔က ပိုအေလးထားတာပါ။ အခုထိဆိုရင္ေတာ့ ျပည္တြင္းမီဒီယာက လုပ္ပုံကိုင္ပုံေတြကို ကၽြန္မ သေဘာက်တယ္”ဟု သူမက ဆက္ေျပာသည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာ ၂၃ ရက္ တြင္လည္း  ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျမန္မာ ႏိုင္ငံသတင္းမီဒီယာေကာင္စီဝင္မ်ားကို ေနျပည္ေတာ္တြင္ ညစာျဖင့္တည္ခင္း ဧည့္ခံခဲ့ျပန္သည္။

ေျခာက္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း NLD ပါတီဥကၠ႒အျဖစ္မွ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ျဖစ္လာခဲ့ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အဆိုပါညစာစားပြဲတြင္ သတင္းမီဒီယာႏွင့္ပတ္သက္၍ သူမသိလိုသည္မ်ားကို ယခုလိုစူးစမ္းခဲ့သည္။

“အခုက်ေတာ့ Mainstream မီဒီယာရဲ႕ဩဇာနဲ႔ Social Media ရဲ႕ ဩဇာက ၿပိဳင္ေနတယ္လို႔ ကၽြန္မျမင္တယ္။ ၿပိဳင္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ဘယ္သူကႏိုင္ေနလဲဆိုတာ ကၽြန္မတို႔ မေသခ်ာဘူး။ ေနာင္ ဘယ္သူႏိုင္မလဲဆိုတာ က်ေတာ့လည္း ေျပာရခက္တယ္”

“အေရးႀကီးတာက Social Media ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ Mainstream မီဒီ ယာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကမာၻႀကီးကို ဘယ္လိုအက်ိဳးျပဳလဲ ဆိုတာကေတာ့ ေနာက္ဆုံး ကၽြန္မသိခ်င္တဲ့ အေျဖပါ။ ဒီေမးခြန္းရဲ႕ အေျဖကို ကၽြန္မသိခ်င္တာပါ။ အခုေခတ္မွာ ကၽြန္မတို႔ ကမာၻႀကီးကို ဘယ္လိုအက်ိဳးျပဳေနလဲ။ မီဒီယာေတြဟာ ဘယ္လိုပုံစံနဲ႔ အက်ိဳးျပဳလဲ”

“ကၽြန္မတို႔အခု သတင္းမီဒီယာရဲ႕ အဓိကတာဝန္ဟာ ဘယ္လိုျမင္လဲေပါ့။ အဓိကရည္႐ြယ္ခ်က္ေပါ့။ တာဝန္လို႔ ကၽြန္မ သိပ္မေျပာခ်င္ဘူး။ အဓိက ရည္႐ြယ္ခ်က္ေပါ့။ က႑ေပါ့။ သတင္းမီဒီယာရဲ႕ က႑က ဘယ္လိုရွိလဲဆိုတာကို အဲဒါကို တကယ္မီဒီယာထဲမွာ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့သူ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၊ နိစၥဓူ၀ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ႕ အျမင္ကို ကၽြန္မသိခ်င္ပါတယ္”

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ မီဒီယာအေပၚအျမင္

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ကမာၻသိပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သည္။ မီဒီယာအေပၚ သူမ၏ ႐ႈျမင္မႈသည္ သူမ တစ္ဦးတည္းကို ကိုယ္စားျပဳျခင္းမဟုတ္။ အစိုးရအဖြဲ႕ကိုလည္း ကိုယ္စားျပဳေသးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မီဒီယာမ်ားအတြက္ အေရးႀကီးသည္။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာ့မီဒီယာမ်ားအတြက္ ပို၍ အေရးႀကီးသည္။ ထို႔အတူ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအတြက္လည္း အေရးႀကီးသည္။

သတင္းမီဒီယာႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရအၾကား ကိုယ့္အလုပ္ကိုယ္ ေကာင္းစြာလုပ္ကိုင္ႏိုင္ေရး အေထာက္အကူျပဳသည့္ ဆက္ဆံေရးမ်ိဳးရွိမွသာ ဒီမိုကေရစီအုတ္ျမစ္ကို ခ်မွတ္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ အေရးႀကီးသည့္ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ႏွင့္ ၂၀၁၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတို႔အတြက္ ဒိုင္လူႀကီးမ်ားျဖစ္ေသာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပေရးေကာ္မရွင္၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ား (ဥပမာ ေသဆုံးသူမ်ား၏ အမည္မ်ား မဲစာရင္းေတြပါဝင္မႈ) ကို မီဒီယာမ်ားက ေထာက္ျပႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ျပည္သူမ်ားမဲလာေပးေရးအတြက္ ေကာင္းစြာ တိုက္တြန္းႏိုင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး သတင္းမီဒီယာသမားမ်ာကို ျခံအမွတ္ ၅၄ တြင္ ဂုဏ္ျပဳညစာျဖင့္ တည္ခင္းဧည့္ခံခဲ့သည္။ ( ဓာတ္ပံု – NLD ပါတီ၀င္တစ္ဦး)

ဤအခ်က္မ်ားက ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲနိဒါန္းတြင္ပါဝင္ခဲ့ေသာ မီဒီယာမ်ား၏ သိသာေသာ အခန္းက႑ပင္ျဖစ္သည္။  ယခုအခါတြင္မူ မီဒီယာအေပၚ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ႐ႈျမင္ပုံမွာ ေျပာင္းလဲခဲ့ၿပီဟုဆိုသူမ်ား ရွိလာၿပီျဖစ္သည္။

အေၾကာင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံသတင္းမီဒီယာေကာင္စီႏွင့္ေတြ႕ဆုံစဥ္ Access to information လိုေၾကာင္း သတင္းစာဆရာမ်ားက တင္ျပၾကရာ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္က “Access to information ရလည္း ေရးခ်င္ရာ ေရးေနၾကတာပဲ မဟုတ္လား”ဟု အဓိပၸာယ္သက္ေရာက္သည့္ စကားကို ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ထို႔သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံသတင္းမီဒီယာေကာင္စီဝင္ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ျပန္လည္ေျပာျပသည္။

“အတိုက္အခံဘ၀မွာေတာ့ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ရွိသင့္တယ္လို႔ေျပာတာေပါ့ေလ။ အစိုးရျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ လြတ္လပ္ခြင့္ေပးရင္ ဟိုနားက ေဝဖန္၊ ဒီနားက ေဝဖန္ဆိုေတာ့ အလုပ္လုပ္ရတာ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆတဲ့ဟာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတယ္”ဟု ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အာဏာမရမီ ပခုကၠဴၿမိဳ႕နယ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးေဟာေျပာပြဲတြင္ Unity သတင္းေထာက္မ်ား ေထာင္ ၁၀ ႏွစ္ က်ခံရသည့္ ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္အေၾကာင္း ယခုကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ကၽြန္မစိုးရိမ္တာ ဒီလိုပါ။ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို လုပ္ေနတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ဒီသတင္းေထာက္ေတြရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ခ်ဳပ္တည္းလာတယ္ဆိုရင္ ကၽြန္မတို႔စဥ္းစားစရာပဲ”

အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန္႔ကမူ NLD သည္ အာဏာမရမီအခ်ိန္ ကာလမွ ယေန႔အစိုးရျဖစ္သည့္အခ်ိန္အထိ မီဒီယာမ်ားအေပၚ သေဘာထားမေျပာင္းလဲခဲ့ဘဲ လက္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ဟုသာ ႐ႈျမင္ေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

“ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သြားတဲ့ ပန္းတိုင္ခ်င္းတူတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ပါလို႔ ေျပာတာ။ ဒီမိုကေရစီပန္းတိုင္၊ ျပည္သူေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ စနစ္မ်ိဳး၊ ျပည္သူကို အေမွာင္ထဲမွာ ထားတဲ့ ျပည္သူရဲ႕အသိအျမင္ကို ခ်ဳပ္ခ်ယ္ကန္႔သတ္ထားတဲ့ဟာမ်ိဳးကို ပေပ်ာက္ဖို႔ ဒီေနရာမွာ ရည္႐ြယ္ခ်က္ခ်င္း တူတယ္လို႔ ေျပာျခင္းျဖစ္ပါတယ္” ဟု ေဒါက္တာမ်ိဳးၫြန္႔က ရွင္းျပသည္။

အခ်ိဳ႕ေသာ သုံးသပ္သူမ်ားကမူ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အတိုက္အခံႏွင့္ အစိုးရ မတူညီေသာ တာဝန္ႏွင့္ ရပ္တည္မႈမ်ားေၾကာင့္ ထိုသို႔အျမင္ေျပာင္းလဲခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။

NLD သည္ အစိုးရျဖစ္လာၿပီး သုံးႏွစ္အတြင္းခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္စျပဳလာခ်ိန္တြင္ မီဒီယာမ်ား၏ ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈမ်ားမွာ ခပ္စိပ္စိပ္ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ကနဦးတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဓိက ဦးစားေပး ေႂကြးေၾကာ္မႈအေပၚ ရလဒ္မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ၾကၿပီးေနာက္ စီးပြားေရးက်ဆင္းလာသည္ကိုလည္း ပစ္ပယ္မထားရန္ မီဒီယာမ်ားက အစိုးရကို ေထာက္ျပခဲ့ၾကသည္။

NLD အစိုးရလက္ထက္အတြင္း ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ကိစၥမ်ားအနက္ ရခိုင္အေရးမွာ အျခားေသာအေရးမ်ားထက္ အၾကပ္ဆိုက္ေသာ အေရးျဖစ္လာခဲ့သည္။ ရခိုင္အေရးတြင္ မီဒီယာမ်ားႏွင့္ အစိုးရ၏ ႐ႈျမင္ခ်ဥ္းကပ္ပုံမွာလည္း ကိုယ္တာဝန္ယူထားရာေနရာမွသာ ရပ္ၾကည့္ခဲ့ၾကသည္ျဖစ္ရာ ဘုံဆုံမွတ္တစ္ခုသို႔ ေရာက္မလာခဲ့ေပ။

“ဆိုလိုတာက သူ (အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္)က မီဒီယာေတြကို Access to information ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေပးရင္ေရာ တကယ္မွန္မွန္ကန္ကန္ ဘက္မၽွမၽွ ေရးပါ့မလားဆိုတဲ့ သံသယအျမင္က ရခိုင္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မီဒီယာေတြအေပၚ နည္းနည္းေတာ့ အဆိုးျမင္တဲ့ သေဘာရွိတယ္။ သံသယထားတယ္။ အဲဒီေနရာမွာေတာ့ အျမင္ခ်င္းကြဲတာေတာ့ သိရတယ္” ဟု ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဆိုသည္။

ျမန္မာမီဒီယာမ်ားသည္ အစိုးရထံမွ ျပည္သူမ်ားအတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ရရွိေရးအပိုင္းတြင္ အခက္အခဲမ်ားစြာကို ႀကဳံေနရဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ပမာဆိုရင္လၽွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္လာၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ ျမန္မာမီဒီယာမ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံဘ၀ကကဲ့သို႔ ေတြ႕ဆုံျခင္းမ်ိဳး မရွိခဲ့ေသးေပ။ သို႔ေသာ္လည္း အသက္ ၇၀ ေက်ာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အသက္အ႐ြယ္ႏွင့္မမၽွ ျမန္မာ့ျပႆနာေပါင္းမ်ားစြာကို ဒိုင္ခံေျဖရွင္းေနရသည္ျဖစ္ရာ မအားလပ္မႈေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။

သို႔ေသာ္လည္း အစိုးရအဖြဲ႕အတြင္း သတင္းထုတ္ျပန္မႈမွာမူ အားနည္းေနဆဲ ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္တြင္းမီဒီယာသမားမ်ားကဆိုသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ မီဒီယာသမားမ်ားႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအစိုးရအၾကား ဆက္ဆံမႈေရးမွာ အတန္ငယ္ေသြ႕ေျခာက္ခဲ့ရသည့္သေဘာ ျဖစ္သည္။

တစ္ဖက္တြင္လည္း ယင္းသို႔ အျမင္ေျပာင္းလဲခဲ့ျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းမ်ားလည္း ရွိ၏။ ကိစၥတစ္ခုတြင္ ဘက္ႏွစ္ဖက္မက ရွိႏိုင္သည္ျဖစ္ရာ အျခားတစ္ဖက္က ဆင္ျခင္ေတြးေတာရမည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားလည္း ရွိပါေသးသည္။

“မီဒီယာအေပၚ ႐ႈျမင္ပုံ ေျပာင္းသြားတယ္လို႔ ဆိုရမယ္။ ဒါကလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ မီဒီယာေတြမွာလည္း အမွားေလးေတြ ရွိတာလည္းပါမယ္။ အစိုးရကိုေဆာ္မွ သတင္းျဖစ္တာလို႔ ေတြးေနသူေတြလည္း ရွိတာပဲေလ” ဟု ဆိုလာသူက Etrade Myanmar မွ စီးပြားေရးသတင္းေထာက္ ဆလိုင္းထြန္းထြန္း ျဖစ္သည္။

လတ္တေလာတြင္ပင္ ဂ်ာနယ္တစ္ခုက ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေလးဦးႏွင့္ ဝန္ႀကီးအခ်ိဳ႕ အေျပာင္းအလဲသတင္းကိစၥအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ႐ုံးက ျမန္မာႏိုင္ငံသတင္းမီဒီယာေကာင္စီသို႔ တိုင္ၾကားစာေပးပို႔ထားၿပီး အဆိုပါဂ်ာနယ္ကလည္း ၎၏ Facebook မွ တစ္ဆင့္ ျပန္လည္ ေတာင္းပန္လိုက္ရၿပီ ျဖစ္သည္။

အစိုးရ စိတ္ခုေလသေလာ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုက္အခံ ဘ၀ကမူ တည္ဆဲအစိုးရကို လူထုေထာက္ခံမႈႏွင့္အတူ ဖိအားေပးခဲ့ၿပီး မီဒီယာမ်ားကလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္တြင္ ရပ္ခဲ့ၾကသည္။ စစ္အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္ခဲ့သည့္ ခရီးၾကမ္းတစ္ေလၽွာက္တြင္ ျမန္မာမီဒီယာမ်ားသည္ ဒီမိုကေရစီသ႐ုပ္သကန္ျဖစ္သည့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္မွ အၿမဲလိုပင္ ရပ္တည္ခဲ့ၾကသည္။

ထိုအေျခအေနသည္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ မီဒီယာရင္ေပါင္တန္းရပ္ခဲ့ၾကသည့္ အသြင္ပင္ ျဖစ္သည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ စြန္႔လႊတ္မႈ၊ အနစ္နာခံမႈ၊ ေပးဆပ္မႈႏွင့္ စစ္အာဏာရွင္ စနစ္ကို တြန္းလွန္လိုမႈသည္ ျမန္မာမီဒီယာမ်ား သူမဘက္မွ ရပ္တည္ရန္အတြက္ တြန္းအားမ်ားျဖစ္ခဲ့သည္။

ယခုအခါတြင္ ထိုသို႔မဟုတ္ေတာ့ေပ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အစိုးရအဖြဲ႕၏ ဦးေဆာင္ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သည္။ မီဒီယာသည္ အစိုးရအပါအဝင္ ဥပေဒျပဳေရးႏွင့္ တရားစီရင္ေရးတို႔၏ လုပ္ရပ္တို႔ကို ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းေက်ာင္းရသည္ ျဖစ္ရာ ယခင္ကဲ့သို႔ တစ္တန္းတည္းရပ္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ မီဒီယာသည္ အစိုးရႏွင့္မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ရပ္ၾကသည္။

“တစ္ခ်ိန္လုံးအေကာင္းပဲ ေရးလာတယ္။ တစ္ခ်ိန္လုံး အေကာင္းပဲ ေျပာလာတဲ့သူေတြက ဒီလိုမ်ိဳးေထာက္ျပ ေရးသားမႈေတြ ရွိလာတဲ့အခါမွာေတာ့…သူတို႔အေနနဲ႔ ဒီအေျခအေနကို ရင္ဆိုင္ရမယ္လို႔ ေမၽွာ္လင့္မထားဘူး ထင္တယ္။ ေမၽွာ္လင့္မထားတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ စိတ္ထဲမွာ စိတ္ခုသလားေပါ့”ဟု ႏိုင္ငံေရးေဆာင္းပါးမ်ားေရးသားသူ ကိုသီဟေသြးက ဆိုသည္။

ဤသို႔ အစိုးရကသာ စိတ္ခုသြားမည္ဆိုပါက မၾကာမီကာလတြင္ ေနျပည္ေတာ္၌ က်င္းပမည့္ Media Development Conference သို႔ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တက္ေရာက္ေရးမွာလည္း မေသခ်ာသည့္ သေဘာပင္။

NLD အစိုးရလက္ထက္၌ ရခိုင္အေရးတြင္ ဖိအားမ်ားစြာ ရွိလာခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ ျပည္ပဖိအားျဖစ္သည္။ ရခိုင္အေရး ကုလသမဂၢႏွင့္ အေနာက္ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား၊ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားစြာကို မီဒီယာတို႔က ေဖာ္ျပခဲ့ၾကသည္။ အမ်ားစုမွာ အႏုတ္လကၡဏာေဆာင္ေသာ အေရးယူသည့္သတင္းမ်ား၊ ပိတ္ဆို႔သည့္ သတင္းမ်ားႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေပးအပ္ထားသည့္ ႏိုင္ငံတကာဆုမ်ား ႐ုပ္သိမ္းခံရသည့္ သတင္းမ်ား ျဖစ္သည္။

“အဓိကျဖစ္တဲ့ ျပႆနာက ေဒၚေဆာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔အေနနဲ႔က ပထမဆုံးအစိုးရ ျဖစ္ဖူးတာျဖစ္ေနတယ္။ မီဒီယာေတြအေနနဲ႔ ဒီလိုမ်ိဳးမ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ၿပီးေတာ့ ေဝဖန္တာေတြေၾကာင့္လည္း သူတို႔အေနနဲ႔ေတာ့ Shock  ရတယ္ ထင္တယ္” ဟု ကိုသီဟေသြးက ၎၏အျမင္ကို ဖြင့္ဟသည္။

႐ိုက္တာသတင္းဌာနက ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ဘဂၤါလီမ်ားသတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသည့္ သတင္းမ်ား၊ ရန္ကုန္တိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း၏ စီမံကိန္းမ်ား၊ အစိုးရ အဖြဲ႕၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈဆိုင္ရာကိစၥရပ္မ်ားကို ေထာက္ျပသည့္ သတင္းမ်ားသည္ အစိုးရအတြက္ မီဒီယာမ်ားအေပၚ မ်က္စိစပါးေမႊးစူးစရာ ျဖစ္ေစခဲ့ၿပီေလာ။

“ပုဂၢလိကမီဒီယာအမ်ားစုကေတာ့ ဘုန္းေတာ္ဖြဲ႕ေတြ ေရးေပးၾကမွာမဟုတ္ေတာ့ ပဋိပကၡဆိုတာ အၿမဲရွိေနမွာပါ။ ဘယ္အစိုးရတက္တက္” ဟု ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္းအယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးဉာဏ္လင္းက ဆိုသည္။

ဦးဉာဏ္လင္းသည္ လက္ရွိတြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု University of Kansas တြင္ Journalism & Mass Communications ဘာသာရပ္ျဖင့္ ပါရဂူဘြဲ႕ယူရန္ ေက်ာင္းတက္ေနသူလည္း ျဖစ္သည္။

Photo by MSCO

 ေပ်ာက္ရွသြားေသာ ယုံၾကည္မႈမ်ား

ယုံၾကည္မႈသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရွားပါးပစၥည္းတစ္ခုဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္လည္း ယုံၾကည္မႈေပ်ာက္၍ ႏွစ္ ၆၀ ၾကာသည့္တိုင္ ခရီးမေပါက္ျဖစ္ခဲ့ရသည္က အေကာင္းဆုံးသာဓက ျဖစ္သည္။ တစ္ဦး၊ တစ္ေယာက္တစ္ဖြဲ႕အေပၚ ယုံၾကည္မႈထားရန္ လိုအပ္သကဲ့သို႔ ယုံၾကည္မႈႏွင့္ ထိုက္တန္ေအာင္ ေနထိုင္ရန္သည္လည္း အေရးႀကီးသည္ပင္။

ျမန္မာ့မီဒီယာေလာကတြင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ ဂ်ာနယ္မ်ားစြာေပၚထြက္လာခဲ့ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း ေန႔စဥ္ထုတ္ သတင္းစာမ်ားစြာ ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ မီဒီယာအခ်ိဳ႕မွာ အမ်ားျပည္သူအတြက္ မီဒီယာက်င့္ဝတ္ျဖင့္ ရပ္တည္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕မွာ ရည္႐ြယ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ရပ္တည္ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း စြပ္စြဲမႈမ်ားလည္း ေပၚထြက္ခဲ့ေသးသည္။

“ျပည္တြင္းမီဒီယာအမ်ားစုက စစ္အုပ္စုေပါ့ ။ အဲဒီဘက္ကလူေတြ အမ်ားစုက ပိုင္ဆိုင္ထားတာ။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ မီဒီယာပုံစံအတိုင္း ျပည့္ျပည့္စုံစုံ မရပ္တည္ႏိုင္ဘူး”ဟု ေျမာက္ဥကၠလာပ ၿမိဳ႕နယ္ေန အေသးစားေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္သူ ကိုေက်ာ္ေက်ာ္က သူ႕အျမင္ကို ဖြင့္ဟသည္။

သတင္းသမားမ်ားက မည္မၽွအားထုတ္သည္ျဖစ္ေစ အယ္ဒီတာမ်ားႏွင့္တိုက္ပိုင္ရွင္မ်ားက သတင္းသမားမ်ား၏ တင္ျပခ်က္မ်ားကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားျခင္းေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာလႈပ္ရွားခြင့္မရဟု ကိုေက်ာ္ေက်ာ္က ဆိုသည္။

“ျပည္တြင္းမီဒီယာကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားတာေတြ ရွိတယ္လို႔ ျမင္တယ္”ဟု ၎က မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။

ဤသို႔ႏွင့္ပင္ မီဒီယာရပ္ဝန္းတစ္ခုလုံးအေပၚ ျပည္သူမ်ား၏ ယုံၾကည္မႈလည္း ပါးလ်လာခဲ့သည္။

ဘုရင့္ေနာင္ပြဲ႐ုံမွ ဆန္လုပ္ငန္းရွင္ ဦးထြန္းဝင္းကမူ မီဒီယာမ်ားသည္ သတင္းျဖစ္ပြားရာေနရာသို႔ ေရာက္ရွိမႈနည္းျခင္းႏွင့္ အစိုးရမလုပ္ႏိုင္သည့္ ကိစၥမ်ားအေပၚ ဖိအားေပးလြန္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ယုံၾကည္မႈ က်ဆင္းလာရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ဖြင့္ဟသည္။

“ျပည္သူက ယုံၾကည္မႈေတြ နည္းလာၿပီ။ အမွန္အတိုင္းေျပာရင္ အရင္ကဆို မီဒီယာသမားေတြကို အထင္ႀကီးတယ္။ အခုက ေပၚတင္ေျပာတာ”ဟု ၎က ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္လည္း က်င့္ဝတ္ပိုင္း အားနည္းေသာ မီဒီယာအခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ မီဒီယာေလာကႀကီးတစ္ခုလုံး မလိုအပ္ဟူေသာ အျမင္မ်ိဳးမွာမူ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံထူေထာင္မည္ဟူသည့္ အိပ္မက္ႏွင့္လည္း ေဝးကြာ လြန္းလွေပသည္။

မီဒီယာမ်ားကဲ့သို႔ Institution မ်ားအေပၚ ျပည္သူ႕ယုံၾကည္မႈက်ဆင္းသည္မွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္သာ ကြက္၍ ျဖစ္ေပၚေနသည္ေတာ့မဟုတ္ေပ။

“မီဒီယာေတြအေပၚမွာ ယုံၾကည္မႈက်တယ္ဆိုတာကတည္း တစ္ကမၻာလုံးမွာ Institution ေတြအေပၚမွာ ယုံၾကည္မႈက က်ေနတာေလ။ ျမန္မာျပည္မွာမွ မဟုတ္ဘူး”ဟု ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးသုေတသီ ဦးတင္ေမာင္သန္း(သင့္ဘ၀)က ဆိုသည္။

“မီဒီယာနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ယုံၾကည္မႈခ်င္း ယွဥ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ လူထုရဲ႕ယုံၾကည္မႈက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ မ်ားလိမ့္မယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ ထင္တယ္”ဟု ၎က ဆိုသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အစိုးရအဖြဲ႕အေၾကာင္း ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈမ်ားတြင္ မီဒီယာမ်ားသည္ အစိုးရအဖြဲ႕၏လုပ္ရပ္ႏွင့္ ယုံၾကည္မႈခ်င္းစီးခ်င္းထိုးေနရသည္မဟုတ္ဘဲ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေပၚထားသည့္ ျပည္သူ႕ယုံၾကည္မႈႏွင့္ စီးခ်င္းထိုးေနရသည့္ သေဘာပင္ျဖစ္လာသည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ၿပိဳင္ဘက္အျခားေသာပါတီမ်ားက NLD ပါတီႏွင့္ယွဥ္ၿပိဳင္ရျခင္းမဟုတ္ဘဲ  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚထားေသာ ျပည္သူ႕ေမၽွာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္ရ သကဲ့သို႔ပင္ျဖစ္သည္။

ယခုအခါတြင္ အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္အခ်ိဳ႕၏လုပ္ရပ္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ ထားရွိေသာ ယုံၾကည္မႈျဖင့္ ဖုံးအုပ္လိုက္ၿပီးေနာက္ မျဖစ္တန္ရာဟူေသာ အျမင္ျဖင့္ မီဒီယာမ်ားအေပၚ ယုံၾကည္မႈ ေလ်ာ့က်လာခဲ့ျခင္းမ်ိဳးလည္း ရွိလာခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။

ေနာက္တစ္ခ်က္မွာလည္း ေခတ္စားလာေသာ ဆိုရွယ္မီဒီယာဟု ၫႊန္းဆိုၾကသည့္ Facebook ေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္သည္။ Facebook ေၾကာင့္ပင္ ျပည္သူမ်ားက သတင္းမ်ားကို အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုမိုသိရွိလာၿပီး သတင္းအတုမ်ားမွာလည္း ေဖာင္းပြလာခဲ့သည္။ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈတြင္ကား ပင္မမီဒီယာမ်ားႏွင့္ Facebook သည္ကား ႏႈိင္းယွဥ္ရန္ အရာ မဟုတ္ေပ။

အဆိုပါ Facebook ေပၚတြင္ပင္ အစိုးရေထာက္ခံသူႏွင့္ အစိုးရမႀကိဳက္သူမ်ားအၾကား keyboard တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ေပၚလ်က္ ရွိေနေသးသည္။ ေခတ္အေခၚ ပါတီတစ္ရပ္ရပ္ကိုေထာက္ခံသည့္ ေလာ္ဘီမ်ား၏ Facebook ေပၚ ေရးသားမႈမ်ားကလည္း မီဒီယာထက္ပင္ ပိုမိုပ်ံ႕ႏွံ႔ လ်က္ရွိသည္။

ကိုယ္ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည့္ အစိုးရ၊ အဖြဲ႕အစည္း၊ တာဝန္ရွိသူတစ္ဦးဦး၏လုပ္ရပ္ကို ေထာက္ျပသည့္ မီဒီယာမ်ားကို အုပ္စုဖြဲ႕အပုပ္ခ်တိုက္ခိုက္၍ ျပည္သူအထင္လြဲရန္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားကလည္း ေခတ္စားလာခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈႏွင့္ တိက်မႈတြင္ကား ေလာ္ဘီမ်ားသည္ ပင္မမီဒီယာမ်ားႏွင့္ မ်ားစြာျခားနားလ်က္ ရွိသည္။

မီဒီယာမ်ားတြင္လုပ္ကိုင္ၾကေသာ သတင္းေထာက္မ်ား၊ အယ္ဒီတာမ်ားသည္လည္း မွားႏိုင္ေပသည္။ ျမန္မာ့ မီဒီယာသည္လည္း ျမန္မာ့ေႏြဦးျဖစ္စဥ္ ေနာက္ပိုင္းမွသာ တျဖည္းျဖည္းပြင့္လင္းလာခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ကာလအားျဖင့္ တိုေတာင္းလ်က္ရွိသည္။

ျမန္မာမီဒီယာအေပၚထားေသာ ျပည္သူ႕ေမၽွာ္လင့္ခ်က္မွာ ပကတိအေျခအေနႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္ပါက ျမင့္မားလြန္းျပန္ သည္။

ျမန္မာ့မီဒီယာတြင္လုပ္ကိုင္ေနၾကသည့္ သတင္းေထာက္မ်ားမွာ လူငယ္၊ လူလတ္ပိုင္းမၽွသာျဖစ္ၿပီး အနည္းငယ္ေသာ အေရအတြက္မွအပ အမ်ားစုမွာ သတင္းအတတ္ပညာကိုပင္ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ စနစ္တက် သင္ၾကားႏိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိ။ လုပ္သက္ရင့္သတင္းေထာက္ႀကီးမ်ား၊ အယ္ဒီတာႀကီးမ်ားက လုပ္ရင္းကိုင္ရင္း တြဲေခၚသင္ယူေပးခဲ့ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ ေယဘုယ်ဆိုရလၽွင္ ေခတ္၏လိုအပ္ခ်က္၊ ဝါသနာအရသာ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ေနၾကရျခင္းျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ပင္ အခမ္းအနားမ်ားႏွင့္ ပြဲမ်ားကဲ့သို႔ သတင္းရယူရာေနရာမ်ားတြင္ မီဒီယာမ်ား၏ ဝတ္စားဆင္ယင္မႈႏွင့္ အေျပာအဆိုအျပဳအမူမ်ားကအစ သတိထားရန္လိုအပ္ၿပီး မီဒီယာသမားတစ္ဦး၏ အေျပာဆို၊ အျပဳအမူသည္ မီဒီယာေလာကႀကီးတစ္ခုလုံးကို ကိုယ္စားျပဳေနေၾကာင္း လုပ္သက္ရင့္ မီဒီယာသမားမ်ားက တပ္လွန္႔ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္လည္း ျမန္မာ့မီဒီယာသည္ အင္အားႀကီးအုပ္စုမ်ားအၾကား ရန္တိုက္ေပးသည့္သေဘာမ်ိဳးျဖင့္ သတင္းမ်ားကို တင္ဆက္ေနရသည့္အေျခအေနဟု ႏိုင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္ ကိုသီဟေသြးက ဆိုသည္။

“အစိုးရေျပာရင္လည္း ေျပာခ်င္စရာဗ်။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မီဒီယာေလာကႀကီးတစ္ခုလုံးရဲ႕ Trend က ႏွစ္ဖက္ကို တိုက္ေပးတဲ့ အဆင့္ပဲရွိတယ္။ အုပ္စုႀကီး ႏွစ္ခုမွာ ႏွစ္ဖက္ကိုတိုက္ေပးၿပီး တစ္ဖက္က ျပန္ေျပာတဲ့ စကားေတြကို ဖမ္းၿပီး Head Line လုပ္ေနရတယ္”ဟု မီဒီယာေလာက အေပၚ သူ႕အျမင္ကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုသည္။

ထို႔ျပင္လည္း မီဒီယာမ်ားသည္ ျပည္သူမ်ားကို အမွန္တကယ္အက်ိဳးျပဳေသာ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ က်န္းမာေရးသတင္းမ်ိဳးႏွင့္ ျပည္သူမ်ားကို ပိုမိုရင့္က်က္ေစေသာ သတင္းမ်ားကို တင္ဆက္မႈ အားနည္းလ်က္ရွိသည္ဟု ၎က ဆိုသည္။

ထိုမၽွမက မီဒီယာတိုက္မ်ားသည္လည္း ဘ႑ာေရးပိုင္းတြင္ ရပ္တည္ရန္႐ုန္းကန္ေနရဆဲ ျဖစ္သည္။

ပုဂၢလိကပိုင္မီဒီယာမ်ားသည္ ႏိုင္ငံပိုင္မီဒီယာႏွင့္ မမၽွတစြာ ယွဥ္ၿပိဳင္ေနရေသးသည္။ အပတ္စဥ္ထုတ္ ဂ်ာနယ္မ်ား၊ သတင္းစာမ်ား ရပ္နားသြားသည္ကို ၾကည့္လၽွင္ ဤအခ်က္ကို ေကာင္းစြာ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ဤအခ်က္မ်ားထက္ အေရးႀကီးသည့္အခ်က္မွာမူ ျမန္မာ့ မီဒီယာမ်ား၏ ရင့္က်က္မႈပင္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ရခိုင္အေရးကိစၥတြင္ ျပည္ပအေျခစိုက္ မီဒီယာမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္းမီဒီယာမ်ားအၾကားတြင္လည္း အျမင္မတူမႈမ်ား ရွိေနသည္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အဘက္ဘက္က ပ်က္ယြင္းခဲ့ရသည့္ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးစသည့္ က႑အဖုံဖုံတြင္ ျမန္မာ့မီဒီယာလည္း ပါဝင္ခဲ့သည္။ ရွိသည့္အေျခ အေနမွ ျပန္လည္နာလန္ထခဲ့ရသည့္ ျမန္မာ့မီဒီယာအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကား ဆက္လက္ရွိေနဦးမည္ျဖစ္သည္။

ဒီမိုကေရစီအစိုးရႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ တမ္းတသည့္ ျပည္သူမ်ားအၾကား မီဒီယာမ်ားက က်သည့္ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ေနရမည္သာ။

အစိုးရ၏ မူဝါဒအရ အားေပးျခင္း၊ သတင္းမီဒီယာမ်ားအေပၚ ဒီမိုကေရစီလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္အျဖစ္႐ႈျမင္ျခင္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအစိုးရ၏ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္အေပၚ အေလးထားမႈမ်ားလိုအပ္သကဲ့သို႔ မီဒီယာမ်ားက အေလးထားရမည့္ ကိစၥတစ္ခုကို ႏိုင္ငံေရးေဆာင္းပါးရွင္ ကိုသီဟေသြးက ယခုလို သတိေပးသည္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔က လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ မႀကိဳးစားဘဲ အဲဒီျပႆနာေတြၾကားထဲ ပိတ္ေလွာင္ထားၿပီး ခြစားသလိုျဖစ္ေနတယ္”

ရဲႏိုင္ဦး

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *