ဖိလစ္ပိုင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ႏွင့္ၾကားသိခဲ့ရေသာသင္ခန္းစာမ်ား (၁)

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံမေရာက္ျဖစ္တာ ၁၀ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာခဲ့ၿပီ။ ေဖေဖာ္ဝါရီလ တတိယပါတ္က ေနာက္တစ္ေခါက္ ျပန္ေရာက္ခဲ့ပါသည္။

ယခုတစ္ေခါက္ေရာက္ေတာ့ အရင္တုန္းကနဲ႔ ဘာမွမဆိုင္။ မနီလာၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေျပာင္းအလဲမ်ားစြာကို ေတြ႕ရသည္ ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္သည္လည္း မ်ားစြာေျပာင္းလဲသြားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ဖိလစ္ပိုင္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံကဲ့သို႔ ႏွစ္ရွည္လမ်ား လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡျဖစ္ေနခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။ လူသိန္းခ်ီ၍ အသက္ဆုံး႐ႈံးခဲ့ရသည္။ ျပင္းထန္ေသာ တိုက္ပြဲႀကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ေတာ္လွန္ေရးေတြလည္း ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီကေတာ့ ၾကာရွည္ခံခဲ့သည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကိုလည္း အစိုးရအဆက္ဆက္ ေဇာက္ခ်လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရသည္။

ကၽြန္ေတာ့္အေနျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေတာင္အာဖရိက၊ ကိုလံဘီယာ၊ နီေပါစသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့ဖူးသည္။ စာေတြလည္း ဖတ္ဖူးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယခုတစ္ေခါက္သည္ ကၽြန္ေတာ္အျမင္ အေတြ႕အႀကဳံအရ အေကာင္းဆုံးေသာ ေလ့လာေရးခရီးစဥ္ဟု ဆိုရမည္။

ဖိလစ္ပိုင္ေလ့လာေရးခရီးစဥ္ကို လြန္ခဲ့ေသာ ေျခာက္လေက်ာ္ကတည္းက ေနာ္ေဝႏိုင္ငံ၏ အစီအစဥ္ျဖင့္ စီစဥ္ခဲ့သည္။ JMC (ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးဆိုင္ရာ ပူးတြဲေစာင့္ၾကည့္ေရး ေကာ္မတီ) အတြက္ ျဖစ္သည္။ လုံၿခဳံေရးအေနအထားေၾကာင့္ JMC မွ ကိုယ္စားလွယ္ (၆) ဦးသာသြားခြင့္ ရသည္။ လံုၿခံဳေရးမေကာင္း၍ တစ္ခုခုျဖစ္လွ်င္ မိမိကိုယ္ကိုယ္ တာဝန္ယူပါသည္ဟူေသာ ဝန္ခံခ်က္ကိုလည္း ေရးေပးခဲ့ရသည္။ မိမိတို႔သာမဟုတ္ လိုက္လံပို႔ေဆာင္ေသာ ေနာ္ေဝႏိုင္ငံမွ သံတမန္မ်ားလည္း အလားတူ စာမ်ားကို ေရးေပးခဲ့ရသည္။

ပဋိပကၡျဖစ္ေနသာ ေဒသမ်ား၊ ႏွစ္ဖက္အဖြဲ႕မ်ား၊ ဖိလစ္ပိုင္တပ္မေတာ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအား ေတြ႕ႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳတင္စီစဥ္ရသည္။ အခ်ိန္ယူရသည္။ သက္ဆိုင္ရာ (ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတြင္) လုံၿခဳံေရးအတြက္ ခြင့္ျပဳခ်က္ အဆင့္ဆင့္ယူရသည္။ ခရီးစဥ္တြင္ မိမိလိုက္ပါခြင့္ရရွိသျဖင့္ ေလ့လာခြင့္မ်ား ရရွိခဲ့သည္။

မနီလာ၌ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ကူညီေနေသာ HD Center၊ ဖိလစ္ပိုင္ အစိုးရဘက္မွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ အဓိကေဆာင္႐ြက္ေနေသာ(OPAPP) The Office of the Presidential Adviser on the Peace Process(သမၼတ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအႀကံေပး႐ုံး) ဖိလစ္ပိုင္တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၊ ထိပ္တန္းတပ္မေတာ္အရာရွိႀကီးမ်ားႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္တပ္မေတာ္၏ Peace and Development Office(ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး႐ုံး) ၊ MILF ေခၚ မို႐ိုအစၥလာမ္မစ္ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး၏ ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးသူ(Chief Negotiator) စသူတို႔ႏွင့္ မနီလာတြင္ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခြင့္ ရခဲ့ပါသည္။

ထို႔ေနာက္မင္ဒါနာအိုရွိ ကိုတာဘာတိုၿမိဳ႕တြင္ ႏိုင္ငံတကာမွ ကြ်မ္းက်င္သူမ်ား ပါဝင္ေသာ Independent Decommissioning Body (လြတ္လပ္ေသာ လက္နက္ဖ်က္သိမ္း/ျဖဳတ္သိမ္းေရးအဖြဲ႕) ၊ IMT (International Monitoring Team) ေခၚ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕၊ CCCH ေခၚ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးအဖြဲ႕မ်ား (အစိုးရႏွင့္ MILF ႏွစ္ဖက္လံုး) ကို ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့သည္။

ပို၍စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းသည္မွာ ကိုတာဘာတိုရွိ 6ID ေခၚ ေျချမန္တပ္မ (၆) ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခဲ့ရျခင္း ျဖစ္သည္။ 6ID သည္ အထူးတပ္ဖြဲ႕ျဖစ္ၿပီး MILF ႏွင့္ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အျခားလက္နက္ကိုင္မ်ား၊ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို တိုက္ခိုက္ရာတြင္ နာမည္အေက်ာ္ဆုံး အတိုက္ရဆံုး တပ္ ျဖစ္သည္။ယခုအခါ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ေရွ႕ဆုံးက ပါေနၿပီျဖစ္ေသာ တပ္မလည္း ျဖစ္သည္။ စစ္ပြဲမွသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆီသို႔ အၿပီးသတ္ကူးေျပာင္းႏိုင္ေရး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေရွ႕တန္းမွ တပ္ျဖစ္သည္။

ကိုတာဘာတိုၿမိဳ႕မွာ ယခုတိုင္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္တြင္ ရွိေနဆဲျဖစ္ၿပီး ည ၁၀ နာရီမွ နံနက္ ၄ နာရီအထိ ‘ညမထြက္ရ’ အမိန္႔ေအာက္တြင္ ရွိေနပါသည္။

ကိုတာဘာတိုၿမိဳ႕တြင္ ပထမဆုံးၾကားရေသာ တင္ျပမႈမွာ ေဒသဆိုင္ရာ လုံၿခဳံေရးအေနအထားကို ရွင္းျပမ ျဖစ္သည္။ တိုက္ခိုက္မႈအခ်ိန္မေ႐ြးျဖစ္ႏိုင္၍ ျဖစ္လာပါက မည္သည့္ေနရာသို႔ သြားရမည္၊ ေရွာင္ရမည္၊ ရဲႏွင့္ တပ္တို႔က မည္သို႔ တုံ႔ျပန္မည္ စသည္တို႔ကို ရွင္းျပ႐ုံမက ကားေပၚတြင္ သြားေနသည့္ အခ်ိန္တြင္လည္း ျပတင္းေပါက္ မဖြင့္ရန္၊ တစ္ဦးတည္း အျပင္မထြက္ရန္ စသည့္ တားျမစ္ခ်က္မ်ားလည္း ပါရွိသည္။

လမ္းေပၚတြင္လည္း လုံၿခဳံေရးဂိတ္မ်ား၊ စစ္ေဆးရန္ ကားမွန္ကို ဖြင့္ရန္၊ ညဘက္ဆိုလၽွင္ ကားထဲမွ မီးကို စစ္ေဆးခ်ိန္တြင္ ဖြင့္ထားရန္ စေသာ ဆိုင္းဘုတ္မ်ားကို စစ္ေဆးေရးဂိတ္မ်ားတြင္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေရးသားထားသည္ကိုေတြ႕ရသည္။

အခ်ဳပ္ဆိုရေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္မ်ားအား အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ မည္မွ်ေအာင္ျမင္မည္၊ လက္က်န္ျပႆနာမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႔မ်ားကို ဘယ္ေလာက္ အျမန္ဆံုးရွင္းႏိုင္မည္ ဆိုေသာ အခ်က္မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္သည္ ေရွ႕သို႔ အမ်ားႀကီးေရာက္သြားၿပီ ျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသြားခင္အခ်ိန္ကေလးမွာတင္ BOL (Bangsamoro Organic Law) ေခၚ ဘန္ဆာေမာ္႐ိုအေျခခံဥပေဒကို အတည္ျပဳခဲ့ၿပီး ဘန္ဆာေမာ္႐ိုသေဘာတူညီခ်က္အရ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျပန္လာေသာ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔တြင္ ဘန္ဆာေမာ႐ို အသြင္ကူးေျပာင္းေရးအစိုးရ (BTA – Bangsamoro Transition Authority) ၏ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုပြဲကို ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ နန္းေတာ္တြင္ က်င္းပခဲ့ၿပီး သမၼတဒူတာေတးကိုယ္တိုင္ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး အစိုးရအဖြဲ႔အား MILF ဘက္မွ ၄၁ ဦးႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရဘက္မွ ၃၄ ဦးတို႔ ပါဝင္ဖြဲ႔စည္းထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းအစိုးရသည္ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္အထိ ရွိေနမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၂၂ ခုႏွစ္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ကာ တက္လာေသာ အစိုးရက ဆက္လက္အုပ္ခ်ဳပ္သြားရမည္ ျဖစ္သည္။

ဖိလစ္ပိုင္ခရီးစဥ္အတြင္း ေလ့လာစရာမ်ား၊ မွတ္သားစရာမ်ား၊ အတုယူစရာမ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။ အထူးသျဖင့္ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ မို႐ိုအစၥလာမ္မစ္ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး (MILF) ၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ား စသည္ျဖင့္ ေတြ႕ဆုံခဲ့ရာတြင္ အားလုံးက ရွင္းျပသည့္ အခ်က္မ်ားမွာ ကြဲျပားျခားနားမႈမရွိဘဲ ရာႏႈန္းျပည့္နီးပါး တူညီေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ဤသို႔ပင္လၽွင္ ေအာင္ျမင္ေသာ လုပ္ငန္းတခု၏ ျပယုဒ္လားဟု ယူဆမိခဲ့ပါသည္။

ၾကားသိခဲ့ရေသာ သင္ခန္းစာမ်ားကို ဆက္လက္ထုတ္ႏုတ္ တင္ျပပါမည္။

(ဤေဆာင္းပါးတြင္ ပါဝင္ေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ မိမိ ၾကားသိခဲ့ရသည္မ်ားကို တင္ျပျခင္းသာျဖစ္၍ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးဆိုင္ရာပူးတြဲေစာင့္ၾကည့္ေရးေကာ္မတီ (JMC) အား ကိုယ္စားမျပဳပါ။)

ေအာင္ႏုိင္ဦး

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *