“ဘာလို႔ေလ်ာ္ရမွာလဲ။  တာဝန္ရွိတဲ့သူေတြ ေလ်ာ္မွာေပါ့ဆိုတဲ့အျမင္က မွားတယ္လို႔ မျငင္းပါဘူး”

Photo by Goldman Environmental Prize

သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ သယံဇာတစီမံခန္႔ခြဲမႈဆိုင္ရာပညာရွင္ ေဒါက္တာျမင့္ေဇာ္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၌ ျပဳလုပ္မည့္ ရပ္ဝန္းတစ္ခုလမ္းေၾကာင္းတစ္သြယ္ (BRI) ဖိုရမ္သို႔ တက္ေရာက္ရန္ မတ္လ ၂၄ ရက္တြင္ ထြက္ခြာသြားၿပီျဖစ္သည္။ ဧရာ၀တီျမစ္ဆုံကို ျပန္လည္ေ႐ြးယူေရးစကားဝိုင္းကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ဧၿပီလ ၂၀ ရက္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ျပည္သူမ်ား၏  ထည့္ေငြဝင္ တစ္ေဒၚလာစီျဖင့္ ျမစ္ဆုံျပန္လည္ေ႐ြးယူေရး အဆိုျပဳခ်က္အေပၚတြင္ ျပည္သူမ်ားအၾကား သေဘာထားကြဲလြဲမႈမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ယင္းကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍  ျမစ္ဆုံျပန္ေ႐ြးယူေရးစကားဝိုင္း၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္၊ တစ္ေဒၚလာလႈပ္ရွားမႈ၏ အနက္၊ ျမစ္ဆုံကိစၥ မၿပီးဆုံးသည့္ ေျဖရွင္းနည္းမ်ားကို ခ်ဥ္းကပ္စဥ္းစားျခင္းမ်ားအေၾကာင္း  အဆိုပါ စကားဝိုင္းတြင္ ဦးေဆာင္ပါဝင္သူ ေဒါက္တာျမင့္ေဇာ္ကို The Voice Journal က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားျခင္းျဖစ္သည္။

(ေဒါက္တာျမင့္ေဇာ္သည္ သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ သယံဇာတစီမံခန္႔ခြဲမႈဆိုင္ရာ ပါရဂူဘြဲ႕ကို ဩစေၾတးလ်အမ်ိဳးသားတကၠသိုလ္မွ ရရွိထားသူျဖစ္ၿပီး သဘာ၀ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနသူျဖစ္သည္။ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ သဘာ၀ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ လူမႈေရးထိခိုက္ နစ္နာမႈဆိုင္ရာလႈပ္ရွားမႈျဖင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အာရွ Goldman Environmental Prize ဆုကို ရရွိခဲ့သူလည္းျဖစ္သည္။)

The Voice Journal -ျမစ္ဆုံပြဲနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မူရင္းရည္႐ြက္ခ်က္ေပ်ာက္ၿပီးေတာ့ တစ္ေဒၚလာလႈပ္ရွားမႈကိုပဲ ေျပာေနၾကတာရွိတယ္။ တကယ့္ရည္႐ြယ္ခ်က္ဘာလဲ။

Dr.MZ – ျမစ္ဆုံနဲ႔ပတ္သက္တာက တကယ့္ကိုအခ်က္အျခာက်ၿပီး ေတာ္ေတာ့္ကိုအေရးႀကီးတဲ့ အခ်ိန္အခါ ေရာက္ၿပီေပါ့။ ေလာေလာဆယ္ ဘယ္လိုအေျဖရွာရမလဲ မသိေသးတဲ့အေျခအေနတစ္ခုမွာ တစ္စုံတစ္ရာအားလုံး လက္ခံလို႔ရမယ့္ အေျဖတစ္ခုစၿပီးေတာ့ လုပ္သင့္တယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္း ေပၚလာၾကမယ္ဆိုတာမ်ိဳးနဲ႔ စၾကတာပါ။ စၾကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေလ ေဝဖန္ၾကတာေတြမ်ားေသာ္လည္းပဲ ဒီလိုအေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးေပၚလာတယ္။ အားလုံးက နည္းနာေတာ့ကြဲတယ္ဗ်။ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမယ္။ ဘယ္လိုေျဖရွင္းၾကမယ္ဆိုတဲ့ နည္းနာပိုင္းမွာ မတူၾကဘူး။ သို႔ေသာ္ ရည္မွန္းခ်က္မွာ အမ်ားစုက ေရကာတာဖ်က္သိမ္းဖို႔ရာဘက္မွာ တူညီၾကတယ္ဆိုေတာ့ ဒါကကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ေတာ့ တစ္စုံတရာလုပ္ျဖစ္ႏိုင္လိုက္တယ္လို႔ ေတြးပါတယ္။

The Voice Journal – တစ္ေဒၚလာလႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူေတြၾကားထဲမွာ ေဝဖန္မႈအမ်ိဳးမ်ိဳး ထြက္လာပါတယ္။ ဆရာနဲ႔ ကေလာင္အမည္တူ ေရးတာေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒါေတြကို ဘယ္လို ထင္ပါလဲ။

Dr.MZ – ကၽြန္ေတာ့္တို႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေဝဖန္သုံးသပ္ၾကတာေတြ ရွိတယ္ဗ်ာ။ အဲဒီထဲမွာ တကယ့္အျမင္တစ္ခုက တစ္ဖက္ကေတာ့ ေလ်ာ္ၾကမယ္။ ဒါက တစ္ပိုင္း။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဘာလို႔ေလ်ာ္ရမွာလဲ။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တာဝန္ရွိသူေတြ ေလ်ာ္ၾကပါေစေပါ့။ အဲဒီအျမင္ေတြ ေပၚလာတယ္။ အဲဒါကိုလည္း လက္ခံတယ္။ အဲဒါကို တာဝန္ရွိသူေတြက လုပ္ရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က ျပန္ေထာက္ျပတာေတာ့ ဒါက အေရးသိပ္ႀကီးတဲ့ အေျခအေနျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရရွည္ဦးတည္ရမယ့္ ျပည္သူ႕ဘ၀တရားမၽွတမႈ Social Justic Issue ေတြကို ေလာေလာဆယ္မေျပာေသးဘဲ ကိုယ့္မွာ ဆူးေနတဲ့ ဆူးကို ဆြဲႏုတ္တဲ့ အစီအစဥ္မ်ိဳးျဖစ္ဖို႔၊ အားလုံးလက္ခံအေျခအေနတစ္ခုခုျဖစ္ဖို႔ ဦးတည္စဥ္းစားမယ္ဆိုတာမ်ိဳးနဲ႔ စဥ္းစားတာပါ။ ဘာလို႔ေလ်ာ္ရမွာလဲ။ တာဝန္ရွိတဲ့သူေတြ ေလ်ာ္မွာေပါ့ဆိုတဲ့အျမင္က မွားတယ္လို႔ မျငင္းပယ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အေျဖဘက္ကို ဦးတည္တဲ့သေဘာပါ။ ေနာက္တတိယတစ္ခုအုပ္စုက လက္ရွိအစိုးရတာဝန္ယူလုပ္လိမ့္ဆိုတာ။ အဲဒါလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ လက္ခံတယ္။ ဒီစာခ်ဳပ္စာတမ္းနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြသည္ အစိုးရကပဲ ဆုံးျဖတ္ရမွာေပါ့ေလ။ သို႔ေသာ္ သူတို႔မ်ား ဒီဟာကို ေလ်ာ္ဖို႔ဆိုၿပီး ဆုံးျဖတ္ခဲ့ရင္ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီဘက္က ျပည္သူ႕လႈပ္ရွားမႈဘက္မွာ အဆင္သင့္ရွိတယ္။ ျပည္သူေတြဘက္က တစ္တပ္တစ္အားပါဝင္ၾကမယ္ဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီလိုမ်ိဳးရွိတာေတြကို လက္ခံတယ္။ ခ်ဥ္းကပ္ပုံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိမယ္။သို႔ေသာ္ ဒါကျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိတဲ့၊ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွာတဲ့ လႈပ္ရွားမႈတစ္ခုပါ။ ေဆာင္းပါးစံေတာ္ခ်ိန္မွာ ပါတာက ဒီဆရာကလည္း ကံဆိုးစြာ တိုက္ဆိုက္တာပါ။ ဒီဆရာကလည္း အခုမွ ထေရးတယ္ မထင္ဘူး။ စံေတာ္ခ်ိန္မွာ ဒီလိုမ်ိဳးေဆာင္းပါးေတြက ပါေနတာပဲ။ ကၽြန္ေတာ္ကလည္းပဲ ဟိုတုန္းကရွိတဲ့ ေမာင္ျမင့္ေဇာ္ေလးကိုပဲ ႀကိဳက္ေတာ့ အဲဒါပဲ ျပန္သုံးျဖစ္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျဖရွင္းရတဲ့အတြက္ စိတ္ညစ္ရတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း အားလုံးသိၾကမယ္လို႔ ေမၽွာ္႔လင့္ပါတယ္။ မသိတဲ့သူေတြလည္း မတတ္ႏိုင္ဘူးေပါ့။

The Voice Journal –  တစ္ေဒၚလာလႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အခ်ိဳ႕ပညာရွင္ေတြရယ္၊NGO နဲ႔  အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြရဲ႕ ေဝဖန္မႈေတြမွာ ဒါက အစိုးရလုပ္ရမယ့္ကိစၥ။ အဲဒါကို ဆရာတို႔က ဝင္ပါတယ္လို႔ ဆိုၾကတယ္။ အဲဒီအေပၚဘယ္လိုျမင္လဲ။

Dr.MZ – ဒီလိုဗ်။ ဒီဟာကေတာ့ေလ အစိုးရ ဦးေဆာင္လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ဟာက မွန္တယ္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရဆိုတာ ျပည္သူ႕အသံ၊ ျပည္သူလူထုအား၊ အျမင္ကို ၾကည့္တာမ်ိဳးရွိတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာခဲ့တာမ်ိဳးေတြမွာ ျပည္သူေတြပါဝင္ဖို႔ဆိုတာ ေျပာတာေပါ့။ ျပည္သူေတြ မပါနဲ႔။ ကၽြန္မတို႔ခ်ည္းပဲလုပ္မယ္လို႔ေျပာတယ္ မထင္ဘူးေလ။ အဲဒီေတာ့ ဒီဟာေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ေတာ့ အစိုးရလုပ္မယ့္အလုပ္ကို ကန္႔လန္႔ခံတာမ်ိဳး နည္းနည္းမွ မဟုတ္ဘူး။ ဒီဟာသည္ ျပည္သူက ျပည္သူ႕ဘက္က လႈပ္ရွားရမယ့္တက္ႂကြရမယ့္ အလုပ္ကို ျပည္သူေတြ လုပ္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

The Voice Journal –  တစ္ေဒၚလာလႈပ္ရွားမႈကေန ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းအေပၚ ျပည္သူေတြရဲ႕ သေဘာထားကို ျမင္ရရဲ႕လား။ သေဘာကြဲလြဲမႈေတြကို ဘယ္လိုျမင္ရလဲ။

Dr.MZ – ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ေလ သေဘာထားကြဲလြဲသြားတယ္ဆိုတာထက္ နည္းစနစ္ပိုင္းကြဲလြဲသြားတယ္လို႔ ထင္တယ္။ တစ္ဖြဲ႕က ထည့္ၾကမယ္။ ေနာက္တစ္ဖြဲ႕က ဘာလို႔ထည့္ရမွာလဲ။ တာဝန္ရွိတဲ့သူေတြ လုပ္ၾကလိမ့္မယ္။ သို႔ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အားလုံးရဲ႕ အာ႐ုံစူးစိုက္မႈကို ဘယ္အေပၚကို ေခၚခ်င္တာလဲ။ ဘယ္အခ်က္ကို အဓိကေထာက္ျပခ်င္တာဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ အခ်ိန္သိပ္မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ေလာေလာဆယ္ ကၽြန္ေတာ္ခုနက ေျပာတဲ့ဥပမာကိုပဲ ျပန္ေျပာရရင္ ဆူးေနတဲ့ဆူးကို လက္ေတြ႕က်က် ဘယ္လိုႏုတ္ၾကမလဲဆိုတာ ဝိုင္းစဥ္းစားၾကရေအာင္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားတို႔ေျပာတဲ့ တာဝန္ရွိသူေတြ တာဝန္ယူမွာေပါ့ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ လက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီလူေတြက ဘယ္အခ်ိန္ ဘယ္လိုတာဝန္ယူမွာလဲဆိုတာ၊ သူတို႔တာဝန္ယူေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသိဘူးဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေတြ အာလုံးဝိုင္းဝန္းၿပီးေတာ့ ဒီလိုမ်ား အစိုးရက တကယ္ေလ်ာ္ၾကစားၾကမယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္ၾကရင္ ဝိုင္းၿပီးေတာ့ အားထုတ္ၾကရင္ မေကာင္းဘူးလားဆိုတာ စဥ္းစားဖို႔၊ ေဝဖန္ဖို႔၊ သုံးသပ္ဖို႔ ဒီအခ်က္အလက္ေလး အက်ိဳးအေၾကာင္းေလး ျပည္သူထဲကို ေရာက္ေစခ်င္တာပါပဲ။

The Voice Journal –  ေနာက္ဆုံးေမးခ်င္တာက ဆရာတို႔ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းဘယ္ခ်ိန္မွာ သိၿပီးေတာ့  ကန္႔ကြက္လႈပ္ရွားမႈ လုပ္လာတာလဲ။

Dr.MZ –  ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းအေၾကာင္း စသိတာ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာဗ်။ အဲဒီကာလက အင္မတန္ ခက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မလႈပ္ရွားရဲဘူး။ အဲဒီေတာ့ အျခားေခါင္းစဥ္ေတြ တပ္ရမယ္။ ေရအရင္းျမစ္တို႔၊ ေျမဆီလႊာတို႔တပ္တယ္။ အဲဒီလိုလႈပ္ရွားမႈက ၂၀၀၉ ကတည္းကစၿပီးဗ်။ အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းက ကၽြန္ေတာ္တို႔ သဘာ၀ပတ္ဝန္းက်င္သမားေတြက ေရအရင္းအျမစ္ဘက္ကေန လွည့္ေျပာတာဗ်။ ေရမရွိရင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းပ်က္တာကိုးဗ်။ အဲဒီေျခအေနမွာ ၂၀၁၀ ေလာက္မွာ အသံထုတ္ရဲလာတယ္။ ၂၀၁၁ ေလာက္မွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔။ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာ အေျပာင္းအလဲစလာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး အင္နဲ႔အားနဲ႔ လႈပ္ရွားရဲလာတယ္။ အခုခ်ိန္အထိပါ။

The Voice Journal – ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ရဖို႔ လုပ္ေနတဲ့အထဲမွာ တ႐ုတ္ BRI၊ တ႐ုတ္-ျမန္မာ စီးပြားေရးစႀကႍ၊ ျမစ္ဆုံ အစရွိတဲ့  စီမံကိန္းေတြရွိတယ္။ ဒါေတြကို တ႐ုတ္က ႏိုင္ငံေရးကစားကြက္အေနနဲ႔ ကိုင္ထားတယ္လို႔ ထင္သလား။

Dr.MZ – အဲဒါေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔က အင္အားႀကီးႏိုင္ငံတစ္ခုအေနနဲ႔ တြက္တာခ်က္တာ သူရဲ႕ စဥ္းစားခ်က္တယ္ ရွိတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ သို႔ေသာ္ ေသခ်ာတာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ နယ္နိမိတ္ခ်င္းဆက္ေနၿပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံက ေရရွည္ေနၾကရမွာ။ အဲဒီေတာ့ သူတို႔နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အဆင္ေျပဖို႔လိုတယ္။ အဆင္ေျပဖို႔ေျပာတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဂုဏ္သိကၡာကိုလည္း သူတို႔အေလးထားဖို႔ လိုတယ္။ သူတို႔ဂုဏ္သိကၡာကိုလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေလးထားမယ္ေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ိဳးအေျခအေနနဲ႔ သြားခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ စီမံကိန္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ဘယ္စီမံကိန္းမဆို ဘယ္သူအက်ိဳးရွိမွာလဲ။ လူနည္းစု အက်ိဳးရွိမွာလား။ လူမ်ားစု အက်ိဳးရွိမွာလား။ ေနာက္ ဘယ္ေတြထိခိုက္မွာလဲ။ ဘယ္သူေတြ နစ္နာမွာလဲ။ စီမံကိန္းတစ္ခုခ်င္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အကဲျဖတ္ခ်က္ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြက လိုတာေပါ့ဗ်ာ။ အဲဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ေတာ့ သူဘာလိုခ်င္လို႔ ဘယ္လိုအေတြးနဲ႔ လုပ္ရွားေနတာပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္တဲ့အလုပ္ေတြမွာ ျဖစ္လာမယ့္ အက်ိဳးဆက္၊ မၽွတမႈ၊ ညီၫြတ္မႈ၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အဲဒီအေျခခံေတြပဲ ဆန္းစစ္ရမယ္။ သို႔ေသာ္ အဲဒီလိုေျပာတဲ့အတြက္ တစ္ဖက္မွာလည္း ႏွစ္ႏိုင္ငံဟာ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ မုန္းေနလို႔ မရဘူး။ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ ၾကည္ၾကည္လင္လင္ျမင္ႏိုင္၊ ၾကည့္ႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ ေတြးပါတယ္။ ဒီျမစ္ဆုံစီမံကိန္းရပ္တန္႔ေပးပါလို႔ တ႐ုတ္ဘက္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ လွမ္းၿပီးေတာ့ ေဆာ္ဩရတာလည္း ဒါႀကီးက ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံျပည္သူထဲမွာ ဆူးတစ္ေခ်ာင္းလို က်န္ခဲ့မွာ။ အဲဒါဆို သူတို႔နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေရရွည္ဆက္ဆံေရးလည္း ပိုေကာင္းဖို႔ခဲယဥ္းပါတယ္။ အဲဒီအေပၚကေန အေျခခံၿပီးေျပာၾကတာပါ ခင္ဗ်။

The Voice Journal – ျမစ္ဆုံစာခ်ဳပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး NLD ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူက ႏိုင္ငံတကာစာခ်ဳပ္ျဖစ္လို႔ ျပည္သူေတြဆီ တင္ျပႏိုင္တဲ့ အေျခအေနရွိဘူးလို႔ ေျပာထားတယ္။ အဲဒီအေပၚ ဘယ္လိုျမင္ပါသလဲ။

Dr.MZ – ကၽြန္ေတာ္တို႔ကလည္း အဲဒီေမးခြန္းလိုပဲ။ အဲဒီဟာနဲ႔ တူတဲ့ေမးခြန္းက ရွိေနတာ။ ဒါေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘာေၾကာင့္မ်ားသိခြင့္မရတာလဲ။ ဒါေတြကို ခ်ျပဖို႔ဘာေၾကာင့္အခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေနတာလဲ အစိုးရကို ေမးခ်င္တဲ့ ေမးခြန္း။ ေနာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ဥပေဒပညာရွင္ေတြလည္း ရွိတယ္။ သူတို႔ေတြသည္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုကူၿပီးေတာ့ ေျဖေပးရမွာေပါ့။ သူတို႔ဘက္ကေနလည္း ႏိုင္ငံတကာစာခ်ဳပ္စာတမ္းေတြက ဘာလဲ။ ဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာေၾကာင့္သိခြင့္မရွိရတာလဲ။ ဒီေမးခြန္းကေတာ့ ေမးခြန္းနဲ႔ျပန္ေျဖရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း အဲဒီလိုမ်ိဳး သိခ်င္ပါတယ္ေပါ့။ ဘာေၾကာင့္မ်ား ဒီအေျခအေန ျဖစ္ေနရတာလဲ။

The Voice Journal – ဒါေပမဲ့ ဒီအခ်ိန္မွာ ျပည္သူေတြကို စာခ်ဳပ္မျပႏိုင္ရင္ ဘယ္အခ်ိန္မွာ  ျပည္သူေတြ သိခြင့္ရွိမယ္လို႔ ေမၽွာ္လင့္ႏိုင္မလဲ။  ဆရာဘယ္လိုထင္လဲ။

Dr.MZ – အဲဒါက ကၽြန္ေတာ္စေျပာခဲ့သလိုပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိခြင့္လည္းမရွိ၊ ေျပာခြင့္လည္း မရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒါႀကီး (ျမစ္ဆုံစီမံကိန္း) ကို ျပန္လုပ္မယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္လိုက္မွာ၊ နည္းနည္းပါးပါးအေျပာင္းအလဲလုပ္ၿပီး ဆုံးျဖတ္လိုက္မွာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ တအားပူပန္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆို ဒါႀကီးက လုပ္မယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္ၿပီးေသာ္လည္း သူ႕ ျပႆနာေတြက ၿပီးသြားမွာမဟုတ္ဘူး။ ကမာၻ႕အရပ္ရပ္မွာ ဒါနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ နမူနာေတြ၊ ဆန္႔က်င္တာေတြ၊ ကန္႔ကြက္တာေတြက ဆက္တိုက္ဆက္ျဖစ္ေနဖို႔ မ်ားတယ္။ ေနာက္လူထုထဲမွာလည္း ငါတို႔ကို အင္အားႀကီးႏိုင္ငံက အႏိုင္က်င့္သြားတယ္ဆိုတဲ့ ခံစားမႈအမုန္းကလည္း မ်ားလာဖို႔ရွိတယ္။ ငါတို႔အစိုးရက ငါတို႔ကို ကာကြယ္ႏိုင္တာမွ ဟုတ္ရဲ႕လားဆိုတဲ့ သံသယနဲ႔ ေမးခြန္းလည္း ေပၚလာဖို႔ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ စီမံကိန္းကို သူတို႔ဘက္က အတင္းဒေရာေသာပါးတြန္းလုပ္မယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဌာေနျပည္သူေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေရးအႀကီးဆုံးေျမာက္ပိုင္းက ေမခ၊မလိချမစ္ဝွမ္းအေပၚ အမ်ားႀကီး အႏၲရာယ္ႀကဳံရႏိုင္တာရွိတယ္။ ေနာက္ဆုံးတစ္ခုကေတာ့ အခုလိုရာသီဥတု ကူးေျပာင္းေနတဲ့အခ်ိန္ ဒီေလာက္ပူျပင္းေနတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေတြးၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ ျမစ္ကို ပိတ္ဆို႔ၿပီး တည္ေဆာက္ေနၾကတဲ့ကိစၥေတြက ဆည္ေဆာက္ၿပီးရင္ ေရာက္မယ့္ အက်ိဳးဆက္ကို ပူပန္သလို ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္း ေရရွားတဲ့ေဒသ၊ ႏိုင္ငံေအာက္ပိုင္းေဒသေတြကို ဆည္ေဆာက္ၿပီးရင္ ျဖစ္မယ့္ကာလမွာ ဘယ္လို အေျပာင္းအေ႐ႊ႕ေတြ ႀကဳံရမလဲဆိုတဲ့ပူပန္မႈေတြ မ်ားပါတယ္။ အတင္းႀကီးလုပ္ၾကမယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္လိုက္ရင္၊ စာခ်ဳပ္စာတမ္းလည္း ၾကည့္ခြင့္မရရင္ ကၽြန္ေတာ့္အျမင္နဲ႔ေတာ့ ႀကဳံလာမွာေတြကို မေတြးရဲဘူး။ အဲဒီအထိ စိတ္ပူပန္တာေတြ ရွိပါတယ္။

The Voice Journal – အခုခ်ိန္မွာ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သဘာ၀ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈႏွင့္  လူမႈေရးထိခိုက္မႈဆန္းစစ္ခ်က္ (EIA?SIA) ေတြ  ျပန္လုပ္မယ္ဆိုပါစို႔။ အေကာင္း၊ အဆိုးထြက္လာမယ့္ အေပၚမွာ ဘယ္လိုထင္ျမင္လဲ။

Dr.MZ – အဲဒီေမးခြန္းကို ေတာ္ေတာ္ျပတ္ျပတ္သားသား ေျဖလို႔ရတယ္။ သူတို႔ ဆန္းစစ္ၿပီးသြားၾကၿပီ။  EIA?SIA ဆန္းစစ္ၿပီးသြားၾကၿပီဆိုရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ကမာၻ႕ဘဏ္နဲ႔ သစ္ေတာ၊ စြမ္းအင္ပါ ေပါင္းလုပ္ထားတဲ့ ေရအားလၽွပ္စစ္ေလ့လာေရး ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံလုံးက ျမစ္မ်ားေပၚမွာ လုပ္ထားတဲ့စာတမ္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျမစ္မႀကီးေတြမွာ မလုပ္သင့္ဘူး။ ဘာေၾကာင့္ မလုပ္သင့္ဘူး၊ ဘယ္ေလာက္အႏၲရာယ္မ်ားတယ္ဆိုတာ ေဖာ္ျပၿပီးသား။ အကဲျဖတ္ခ်က္အပိုင္းက ရွင္းလင္းၿပီးသား။ ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့မွ ျမစ္ဆုံအေရးက သဘာ၀ပတ္ဝန္းက်င္ကိစၥတစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိစၥေတြ ကခ်င္ျပည္နယ္ေနရာမွာ သြားလုပ္တာ ကခ်င္ျပည္သူေတြက တစ္သက္လုံး ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုဘယ္လိုမွ  အျမင္ၾကည္စရာ မရွိေတာ့ဘူးဗ်ာ။ တျခားတိုင္းရင္းသား ရခိုင္၊ ရွမ္း၊ မြန္ ဒီနယ္သားေတြလည္းပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔က လူအမ်ားစုျဖစ္လို႔ အႏိုင္အထက္လုပ္တာပါပဲလို႔ ထင္ျမင္ခ်က္နဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအလားအလာေတြ ေကာင္းႏိုင္စရာမရွိဘူးလို႔ ျမင္တာေပါ့ဗ်ာ။ ေနာက္တစ္ခုက ဧရာ၀တီျမစ္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံရဲ႕ အမွတ္အသားပဲဗ်။ IDENTIY ဒါႀကီးထိသြားရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံတစ္ခု လူ႕ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခု ထိခိုက္နစ္နာသြားတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္မွာ။ ဒီဟာက အကဲျဖတ္ခ်က္နဲ႔ ဆန္းစစ္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ကိစၥမ်ိဳး မဟုတ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံတစ္ခုရွင္သန္ဖို႔အတြက္ ဝိုင္းအားထုတ္ရတဲ့ကိစၥမ်ိဳးေတာင္ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္က ေျပာခ်င္ပါတယ္။

The Voice Journal – အခုအန္တီလည္း တ႐ုတ္သြားၿပီဆိုေတာ့ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး  အၿပီးသတ္ အေျဖရမယ္ထင္လား။

Dr.MZ – သားေ႐ႊအိုးထမ္းလာတယ္ဆိုတဲ့ ပုံစံမ်ိဳး၊ အမ်ားျပည္သူေတြ လက္ခံႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး အေျဖတစ္ခုခုၫွိႏႈိင္းလာမယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမၽွာ္လင့္ပါတယ္။ တစ္ဖက္ကလည္းပဲ ေၾကာက္စိတ္ရွိတာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မျမင္ရတဲ့အေျခအေနအေၾကာင္းတရားေတြေၾကာင့္ ဒါကိုမ်ား သေဘာတူလာခဲ့ရင္ ခုန ကၽြန္ေတာ္ေျပာသလိုပဲ ျမင္ေအာင္ၾကည့္ဖို႔ေတာင္ ေၾကာက္တဲ့အေျခအေနမ်ိဳးေတြ ႀကဳံလာမွာ စိုးရိမ္တယ္။ တစ္ဖက္က ေမၽွာ္လင့္ခ်က္တစ္ဖက္က စိုးရိမ္စိတ္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးႀကီးမားမား ရွိပါတယ္။

The Voice Journal – အန္တီက စာခ်ဳပ္စာတမ္းေတြကို ေလးစားလိုက္နာရမယ္ ဆိုထားတယ္။ အကယ္၍ စာခ်ဳပ္ျပင္ၿပီးေတာ့ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းဆက္လုပ္မယ္လို႔ သေဘာတူခဲ့ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘာျဖစ္သြားႏိုင္လဲ။

Dr.MZ – အဲဒါကလည္း ခုနေျပာသလိုပဲ။ စာခ်ဳပ္ မျမင္ရေသးလို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘယ္လိုလုပ္ေျပာမတုန္း။ ျပည္သူေတြက ေျပာဖို႔ေတာ္ေတာ္ကိုခက္ပါတယ္။

The Voice Journal – ဒီစီမံကိန္းက အန္တီ တ႐ုတ္ခရီးစဥ္က ျပန္လာတဲ့အထိ အၿပီးမသတ္ဘူးဆိုရင္ ေနာက္အစိုးရသက္တမ္းတစ္ခုမွာေရာ စီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္လဲ။

Dr.MZ –  ကၽြန္ေတာ္တို႔ လတ္တေလာ ဘာေၾကာင့္ဒီဟာေတြလုပ္လဲဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အခ်ိန္ဆြဲထားတဲ့ အခ်ိန္ဆြဲလို႔ရသေလာက္ ဆြဲထားတဲ့အေျခအေနတစ္ခုက ေတာ္ေတာ္ေလးၾကာသြားၿပီလို႔ ထင္တယ္ဗ်။ တစ္ခုမဟုတ္ တစ္ခုေတာ့ေလ အေျဖရွာရမယ့္ကာလကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ ကၽြန္ေတာ္ထင္တယ္။ အေၾကာင္းေၾကာင္းနဲ႔ ဆက္ဆြဲထားရင္လည္း ဒါက ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္က ဒီလိုပဲဆြဲထားခဲ့တာပဲ။ ေနာက္ျပႆနာႀကီးတစ္ခု၊ အ႐ႈပ္အေထြးႀကီးတစ္ခု မၿပီးျပတ္ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္ေနမယ္ထင္တယ္။ အဲဒါကေတာ့လည္း တစ္ဖက္မွာေတာ့ အတင္းႀကီး ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်လိုက္မွာကိုလည္း ပူပန္တယ္ဗ်။ အဲဒီေတာ့ အခ်ိန္ဆြဲထားရင္ေကာင္းေတာ့ မေကာင္းဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒေရာေသာပါးႀကီး ဆုံးျဖတ္လိုက္တာမ်ိဳးထက္စာရင္ေတာ့ ေတာ္ေသးတယ္လို႔ ဒီလိုပဲေျပာရမလား။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာေတာ့ အေတာ္ေလးအက်ပ္အတည္းဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး ေရာက္ေနၾကတာေပါ့ဗ်ာ။

The Voice Journal –  ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သကၿပီး အန္တီက ျပတ္ျပတ္သားသားမေျပာလို႔ အန္တီကို ေၾကာက္ၿပီးေတာ့ တခ်ိဳ႕ ျပည္သူေတြက အသံထြက္မလာေတာ့ဘူး။ အန္တီလုပ္ရင္ သေဘာတူရမွာပဲဆိုတဲ့  သူေတြလည္း ရွိေနတယ္။ အဲဒီအေျခအေနကို ဘယ္လိုျမင္လဲ။

Dr.MZ  – ဘယ္ႏိုင္ငံမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပည္သူရဲ႕တာဝန္က ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပး႐ုံတစ္ခုနဲ႔ ၿပီးသြားတာမွ မဟုတ္ဘဲဗ်ာ။ ဘယ္အစိုးရမွလည္း မင္းတို႔ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မဲထည့္ၿပီးရင္ၿပီးၿပီလို႔ ေျပာၾကမယ္ မထင္ဘူးဗ်ာ။ အဲဒီေတာ့ေခတ္ကာလစနစ္အေျခအေနေတြ ေျပာင္းလဲတာရွိမယ္။ ျပည္သူလူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ ျပည္သူေတြဘက္ကေတာ့ သူတို႔ျပည္သူ႕ဘ၀ ေရေရရာရာေအာက္ေျခမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ စိုးရိမ္တာပူပန္တာ၊ ေသာကေရာက္ရတာ၊ ေျပာင္းေစခ်င္တာ၊ ျပင္ေစခ်င္တာ၊ ဒီဟာေတာ့ ရွိေနမွာေပါ့ဗ်ာ။ ရွိေနတာလည္း အဓိပၸာယ္ရွိတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ ခုနကေျပာသလိုပဲ။ ျပည္သူ႕တာဝန္က ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးၿပီးသြားတာ တစ္ခုတည္းနဲ႔ ဘယ္ၿပီးႏိုင္ပါ့မလဲ။ ဆက္ၿပီးေတာ့ လႈပ္ရွားေဆာင္႐ြက္ေနဖို႔ လိုတာေပါ့ဗ်ာ။  

ဥမၼာလြင္

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *