မယ္ေခြပါးသည့္ ‘လက္ေဆာင္’

အင္း၀ေခတ္စာဆိုေတာ္ မယ္ေခြပါးလိုက္သည့္လက္ေဆာင္ကို ၂၁ ရာစု ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရလိုက္သည္။ ႐ိုး႐ိုးလက္ေဆာင္ မဟုတ္။ မူဝါဒလက္ေဆာင္။

အ႒မတန္း ျမန္မာစာတြင္ ထည့္သြင္းထားေသာ စာဆိုေတာ္မယ္ေခြ၏ ‘လက္ေဆာင္’ ကဗ်ာေလးကို အေတာ္မ်ားမ်ား မွတ္မိၾကဦးမည္။

‘မဝယ္ဘူး၊ မယ္ခူးတဲ့ ဖက္စို
မီးမပူ၊ ေနပူမွာ မကင္အားလို႔
ထားရတယ္၊ အိပ္ရာေအာက္မွာ
မင္းေသာက္ဖို႔ကို၊
ၫွာအနား၊ ေရွ႕သြားႏွင့္ ကိုက္လို႔တို
မခ်ိဳေတာင့္လိပ္ေဆး။
ပိုးမကူ၊ ဝါခ်ည္ျဖဴ တစ္ပင္ရစ္ကယ္ႏွင့္
ငယ္ခ်စ္ေမာင္၊ ေ႐ႊ၀သြားကို၊ ပါးလိုက္ကဲ့ေလး’

႐ြတ္ဆို၍ ေကာင္းသေလာက္ အဓိပၸာယ္ျပည့္၀ေသာ ကဗ်ာေလးသည္ ဖတ္စာမွ ဖယ္ရွားခံခဲ့ရသည္ကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ကန္႔ကြက္သံမ်ား၊ ေဝဖန္သံမ်ား ဆူညံသြားခဲ့သည္။

က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္မွ ကန္႔ကြက္ေသာေၾကာင့္၊ ေဆးလိပ္ေသာက္သုံးျခင္းကို အားေပးေသာေၾကာင့္ ထိုကဗ်ာကို သင္႐ိုးမွျဖဳတ္ခဲ့ေၾကာင္း သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာန တာဝန္ရွိသူထံမွ ၾကားရသျဖင့္ ပြဲပိုဆူသြားသည္။

လူအမ်ား အာ႐ုံအထူးစိုက္လာသျဖင့္ အစိုးရ၏ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးေဇာ္ေဌး၏ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ထိုကဗ်ာကိစၥ ေမးျမန္းခံခဲ့ရသည္။ ဆရာဝန္မႀကီးတစ္ဦး၏ အႀကံျပဳစကားေၾကာင့္ ထိုသို႔ ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း ဦးေဇာ္ေဌးက ရွင္းျပသည္။

စင္စစ္ ထိုကဗ်ာသည္ ေမတၱာတရားကို ေဖာ္က်ဴးေသာကဗ်ာဟုသာျမင္သည္။ ထိုကဗ်ာသည္ ေဆး႐ြက္ႀကီးပါေသာ ေဆးလိပ္ကို ရည္ၫႊန္း မၫႊန္းပင္ မေသခ်ာ။

မူဝါဒ

လက္ေဆာင္ကဗ်ာသည္ ကဗ်ာတန္ဖိုးျမင့္ မျမင့္၊ ေခတ္ႏွင့္ေလ်ာ္ညီ မေလ်ာ္ညီ၊ ေဆးလိပ္လိပ္ျခင္းကို ဖြဲ႕ႏြဲ႕ထားသည့္ကဗ်ာလား၊ ေမတၱာဘြဲ႕လား စသည္တို႔ကို ယခုေဆာင္းပါးတြင္ မေဆြးေႏြးလိုပါ။ မယ္ေခြ၏ လက္ေဆာင္ကဗ်ာက ေျပာျပသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ မူဝါဒခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္သည့္ ျဖစ္စဥ္ကိုသာ ေဆြးေႏြးလိုသည္။

ထိုကဗ်ာေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ေသာက္သုံးသူမ်ားလာျခင္း ရွိ မရွိ သုေတသနမရွိဘဲႏွင့္ ျဖဳတ္လိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ဦးေဇာ္ေဌး၏ အေျဖစကားအရ သိရသည္။ Democracy Today သတင္းစာတြင္ ေဒါက္တာခင္ေအး (ေမာင္ခင္မင္ ( ဓႏုျဖဴ)) ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခ်က္အရ ‘ျမန္မာစာသင္႐ိုးအဖြဲ႕တြင္ပါေသာ ဆရာအကုန္လုံးမသိဘဲ ျဖဳတ္ပစ္လိုက္’ ေၾကာင္း သိရသည္။ မူဝါဒခ်မွတ္ျခင္းသည္ Evidence-based Policymaking သုေတသနအခ်က္အလက္ကို အေျခခံေသာ မူဝါဒ ခ်မွတ္ျခင္း ျဖစ္သင့္သည္။ သက္ဆိုင္ရာ အက်ိဳးစီးပြားရွင္ Stakeholder မ်ားကို တိုင္ပင္ၿပီး ဆုံးျဖတ္သင့္သည္။

တာဝန္အရွိဆုံးသူ

မူဝါဒခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္သူသည္ သက္ဆိုင္ရာမူဝါဒႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး တာဝန္အရွိဆုံးသူျဖစ္သည္။ အႀကံေပးသူမ်ား၊ တိုက္တိုက္တြန္းတြန္းသမားမ်ား၊ ပညာရွင္မ်ားသည္ မူဝါဒျဖစ္စဥ္တြင္ အေရးႀကီးသူမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း ေနာက္ဆုံး ဆုံးျဖတ္သည့္အစိုးရသည္ တာဝန္အရွိဆုံးျဖစ္သည္။ ယခု မယ္ေခြကိစၥတြင္ က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္မွ တြန္းသည့္ ဆရာဝန္မႀကီးကို အျပစ္တင္သူမ်ား မနည္း။ အႀကံေပးတြန္းအားေပးေသာသူမ်ား ရွိမည္သာ။ ကိစၥတစ္ရပ္ရပ္ကို တြန္းအားေပးသူမ်ားသည္ စိတ္အားထက္သန္စြာ ေတာက္ေလွ်ာက္တြန္းအားေပးၾကလၽွင္ Activist ေခၚ လႈပ္ရွားတက္ႂကြသူမ်ား ျဖစ္လာသည္။ ေဆးလိပ္ဆန္႔က်င္သည့္ Activist ၊ အမႈိက္ကင္းစင္ေရး Activist၊ အမ်ိဳးသမီးအေရး Activist စသည္ျဖင့္ အေရးမ်ိဳးစုံ Activist မ်ိဳးစုံရွိမည္။ တြန္းလို႔ ျဖဳတ္ပစ္လိုက္သည္ဆိုၿပီး Activist ကိုခ်ည္း အျပစ္ေျပာလို႔မရ။ Activist သည္ သူတြန္းခ်င္ေသာဘက္၊ သူယုံၾကည္ေသာဘက္ တြန္းမည္ျဖစ္သည္။ သူတြန္းတိုင္း တာဝန္ရွိသူက လိုက္လုပ္စရာမလို။ သူတြန္းေသာေၾကာင့္ တမင္လိုက္မလုပ္ရန္လည္းမလို။ စဥ္းစားၿပီး လုပ္သင့္လၽွင္လုပ္၊ မလုပ္သင့္လၽွင္ မလုပ္႐ုံသာ။

ေနာက္တစ္ခုေျပာလိုသည္မွာ ယခုအစိုးရ ယခင္အစိုးရဟု လက္ၫႈိးထိုးေန႐ုံႏွင့္မၿပီး။ မူဝါဒခ်မွတ္ပုံ ျဖစ္စဥ္ကို ျပင္ကိုျပင္ရမည္။ မည္သည့္အစိုးရတက္တက္ မူဝါဒျဖစ္စဥ္ကို မျပင္ႏိုင္သေ႐ြ႕ ယခုကဲ့သို႔ အျဖစ္မ်ိဳးမ်ား ဆက္ႀကဳံေတြ႕ရမည္။

အတိုင္းအတာ

ယခုျဖစ္ရပ္ႏွင့္ အလားတူျဖစ္ရပ္မ်ိဳး မူဝါဒနယ္ပယ္တြင္ မည္မၽွ ျဖစ္ပြားေနသနည္း။ ယခုျဖစ္ရပ္သည္ လူအမ်ားေရွ႕သို႔ ဘြားဘြားႀကီးေပၚလာေသာ ျဖစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ထိုျဖစ္ရပ္မ်ိဳး နယ္ပယ္အသီးသီးတြင္ မည္မၽွရွိေနပါသနည္း။ ေရထဲတြင္ ေမ်ာေနေသာ ေရခဲတုံးႀကီး ေရေပၚတြင္ေပၚေနေသာအစြန္းသည္ ေရခဲတုံးႀကီးတစ္ခုလုံး၏ ၁၀၊ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသာရွိသည္။ ေရထဲတြင္ ၈၅၊ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိသည္။

ယခုကဲ့သို႔ ျဖစ္ရပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနဦးမည္။ လက္ေဆာင္သည္ ျမန္မာ့မူဝါဒနယ္ပယ္တြင္ ေရခဲတုံး၏ ထိပ္စြန္းမၽွသာျဖစ္သည္။

လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုေရးသားခြင့္ႏွင့္ မူဝါဒ

မယ္ေခြကိစၥမ်ိဳးသည္ ယခင္အစိုးရအစဥ္အဆက္မ်ားကလည္း ျဖစ္ခဲ့သည္။ သက္ေသသကၠာယႏွင့္ လူသိရွင္ၾကားမျဖစ္သည္သာ ရွိသည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ လြတ္လပ္စြာေရးသားေျပာဆိုခြင့္ တိုးတက္လာသည့္အတြက္ ျမင္ရၾကားရျခင္းသာ ကြာသည္။ လူမႈမီဒီယာတြင္ ေဝဖန္ႏိုင္သည္။ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမ်ားတြင္ အစိုးရေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူကို ေမးႏိုင္သည္။ ထိုသို႔ေမးမည္ကို အစိုးရေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူက ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းၿပီး သက္ဆိုင္ရာတာဝန္ရွိသူမ်ားကို ေမးျမန္းသည္။ ေမးျမန္းရင္း မသင့္ေလ်ာ္သည္မ်ား ေတြ႕လာေသာအခါ ေနာင္ထိုသို႔ မျဖစ္ရန္ ၫႊန္ၾကားသည္။

ထိုသို႔ ဝိုင္းေျပာၾကသျဖင့္ တလြဲျဖစ္ေနေသာမူဝါဒ ျပန္တည့္မတ္သြားသည့္ အခြင့္အေရးရွိသည္။ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေျပာဆိုခြင့္သည္ မူဝါဒေကာင္းျဖစ္ေပၚေရးကို အေထာက္အကူျပဳေၾကာင္း မယ္ေခြဥပမာတြင္ ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ရမည္။

မယ္ေခြ၏ကဗ်ာကို မည္သို႔မည္ပုံ ဆက္စီစဥ္မည္ မသိရေသးေသာ္လည္း တာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ အက်ိဳးစီးပြားရွင္ Stakeholder မ်ား မၫွိႏႈိင္း မတိုင္ပင္ သက္ေသအေထာက္အထားမရွိဘဲ လက္လြတ္စပယ္ ျဖဳတ္ပစ္ျခင္းသည္ မသင့္ေတာ္ေၾကာင္း အားလုံးသိသြားသည္။ တာဝန္ရွိသူမ်ား ယူတတ္လၽွင္ ေနာင္အတြက္ေကာင္းလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေျပာဆိုခြင့္ကို ဆက္ထိန္းထားရမည္။

အျမင္က်ယ္

မူဝါဒခ်မွတ္သူမ်ားသည္ အျမင္က်ယ္သူ၊ ဗဟုသုတျပည့္စုံသူ၊ ဆင္ျခင္ဉာဏ္ရွိသူတို႔ ျဖစ္ရန္လိုသည္။ သို႔မဟုတ္လၽွင္ ဟိုလူလာ ဟုတ္ႏိုးႏိုး၊ သည္လူလာ ဟုတ္ႏိုးႏိုးထင္မည္။ မူဝါဒခ်မွတ္သည့္အဆင့္ဆင့္တြင္ရွိေနသည့္ အစိုးရဝန္ထမ္းမ်ား၏ အရည္အေသြးကို ျမႇင့္တင္ရမည္။ ထို႔ျပင္ ေခတ္စနစ္ေျပာင္းလဲခဲ့ၿပီျဖစ္သည့္အတြက္ ယခင္ကလို အစိုးရတြင္းတြင္ Bureaucrat ျပည္သူ႕ဝန္ထမ္းမ်ားခ်ည္း မဟုတ္ေတာ့ပါ။ သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနမ်ား၏ ထိပ္တြင္ ဝန္ႀကီး၊ ဒုဝန္ႀကီးအျဖစ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးရာထူးမ်ား ရွိလာၿပီ။ မူဝါဒကို ထိန္းေက်ာင္းသည့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကဲ့သို႔ ေနရာမ်ားသည္လည္း ႏိုင္ငံေရးရာထူးမ်ားျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသည္လည္း ကိုယ့္အရည္အေသြး ကိုယ္ျမႇင့္တင္ထားရမည္။ ထိုႏိုင္ငံေရးရာထူးမ်ားကို ခန္႔အပ္သည့္သူမ်ားသည္လည္း ထိုေနရာတြင္ အရည္အေသြးျမင့္မားေသာသူမ်ားေရာက္ေအာင္ သတိထားေ႐ြးခ်ယ္ရမည္။

အင္း၀မွသည္ ေနျပည္ေတာ္သို႔

‘ေ႐ႊ၀သြားကို ပါးလိုက္ကဲ့’ ဟု ထိုစဥ္က အစိုးရုံးစိုက္ရာ အင္း၀ၿမိဳ႕သို႔တက္သြားေသာ ခ်စ္သူထံ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာျဖင့္ပါးလိုက္ေသာ မယ္ေခြ၏ ‘လက္ေဆာင္’ သည္ ယေန႔ဒီမိုကေရစီေခတ္ အစိုးရုံးစိုက္ရာ ေနျပည္ေတာ္သို႔ ေရာက္လာသည့္အလား၊ ျမန္မာ့မူဝါဒျဖစ္ပ်က္ေနပုံမ်ားကို အရပ္ရပ္ေနျပည္ေတာ္ၾကားေအာင္ သတင္းစကားပါးေနသည့္အလား။

သူ႕ကဗ်ာေၾကာင့္ ျမန္မာ့မူဝါဒျဖစ္စဥ္ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈ စတင္လာမည္ဆိုလၽွင္ မယ္ေခြ ေက်နပ္မည္ထင္သည္။ 

ေဇယ်သူ

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *