အေမရိကန္ – တ႐ုတ္ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ ကင္းကိုက္ျခင္း

ၿပီးခဲ့တဲ့တစ္ရက္က တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ဒုတိယေစာင္ေရအမ်ားဆုံး ေန႔စဥ္သတင္းစာတစ္ေစာင္ရဲ႕ သတင္းေထာက္ခ်ဳပ္တစ္ေယာက္ဖိတ္လို႔ ဟိုတယ္မွာညစာအတူစားျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္နာရီခြဲေလာက္ေတာ့  ၾကာမယ္။

အဲဒီလိုစကားေျပာရင္း “အခု တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ (Trade War) ျဖစ္ေနေတာ့ တ႐ုတ္မွာရွိတဲ့ MNC  (Multi National Corporation) ေတြ တ႐ုတ္ျပည္ပကိုေ႐ႊ႕ဖို႔ လုပ္ေနၾကၿပီ။  သူအမ်ားဆုံးရည္ၫႊန္းတာက အင္ဒိုနီးရွားကိုေ႐ႊ႕ကုန္ၾကၿပီ။ တခ်ိဳ႕ကေ႐ႊ႕ဖို႔ Assessment လုပ္ေနၾကၿပီ။ တခ်ိဳ႕ကဗီယက္နမ္ကိုလည္း ေ႐ႊ႕ေနၾကပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အဲဒီသတင္းေတြဖတ္ေနရပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တ႐ုတ္မွာအမ်ားဆုံးရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခဲ့ၾကတာက အေမရိကန္ကုမၸဏီႀကီးေတြ၊ ဂ်ပန္ကုမၸဏီႀကီးေတြပါပဲ။ တ႐ုတ္ရဲ႕ဝယ္လိုအားေဈးကြက္က အရမ္းႀကီးတာကိုး။ ၁၉၉၀ ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္ ကတည္း အဲဒီႏိုင္ငံကကုမၸဏီေတြအခြန္ႏႈန္းထားႀကီးျမင့္လို႔ တ႐ုတ္ဘက္ကိုေ႐ြ႕လာတာ။ တ႐ုတ္ကိုလည္း အဲဒီတုန္းက  အထူးသျဖင့္အေမရိကန္ကိုယ္တိုင္ကုန္သြယ္အခြင့္အေရးေတြ အမ်ားႀကီးေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ  ကုန္သြယ္မႈဆိုင္ရာအခြင့္အေရးေတြေၾကာင့္  တ႐ုတ္မွာရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြလုပ္၊ အဲဒီကထုတ္ကုန္ေတြ၊ ကုန္စည္ေတြကို အေမရိကန္ကိုျပန္ပို႔ၾက တာ။ အဲဒီကတည္းက ဂ်ပန္၊ အေမရိကန္ရဲ႕  မာတီေနရွင္နယ္ေကာ္ပိုေရးရွင္းေတြ အေျခခ်ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ခင္ဗ်ားတို႔တိုင္းျပည္ ဘာေတြလုပ္ေနလဲ။ အဲဒီအခြင့္အေရးအခြင့္အလမ္းကိုအရယူသင့္တယ္လို႔ သူကပဲအႀကံျပဳတိုက္တြန္းၿပီးေျပာတယ္။ စီးပြားေရးအရ မဟာအခြင့္အလမ္းေကာင္းႀကီးပါ။  အဲဒီမာတီေနရွင္နယ္ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးေတြ တ႐ုတ္အျပင္ကိုစၿပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈလုပ္ေနတာ ခင္ဗ်ားတို႔ဒါကိုသိလားတဲ့။

ကၽြန္ေတာ္ဘာေျပာရမွန္းမသိဘူး။ တကယ္ကို ေငါင္စင္းစင္းႀကီးျဖစ္ေနတာ။ အေတာ္ကို စိတ္မေကာင္းျဖစ္မိတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ အဲဒီ  MNC ေတြဟာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈပမာဏ ေဒၚလာဘီလီယံ ၅၀၀ ေလာက္အနည္းဆုံးရွိတယ္ေလ။ တစ္ေလာကသတင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုဝင္လာတဲ့ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈက ေဒၚလာ ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံပဲ ရွိတယ္။ အမွန္မွန္းထားတာက ငါးဘီလီယံပါ။ မိုးတြင္းသုံးလနဲ႔ တျခားလူမႈေရး ျပႆနာေတြ၊ မီတာခေၾကာင့္ျဖစ္လာမယ့္ ကုန္ေဈးႏႈန္းျပႆနာေတြ ဘယ္လိုမွလာႏိုင္စရာမရွိေတာ့ပါဘူး။

သူကိုမခ်င့္မရဲနဲ႔ ျပန္ရွင္းခဲ့ပါတယ္။ မွန္တယ္မွားတယ္ဆိုတာကို မေျပာလိုပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ယူဆခ်က္ကိုပဲ ေျပာတာပါ။ အမွန္ေတာ့ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ

(၁) BRI ေတာင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိၾကပါဘူး။ CMEC  မွာ ဘယ္လိုပေရာဂ်က္ေတြ၊ ဘာတယ္၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္၊  ဘယ္ေဒသေတြမွာလုပ္ကိုင္ေဆာင္႐ြက္မယ္၊ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္၊  နည္းပညာလႊဲေျပာင္းမႈအေျခအေနစတဲ့ အေသးစိတ္ေတြကို ဘယ္သူမွမသိသလို၊ ဘာေတြပါသလဲဆိုတာေတာင္ အေသးစိတ္မသိၾကဘူး။ အားလုံးက ေလဖန္းဒန္းစီးေျပာေနၾကတာ။ ဒါကို အေသးစိတ္သိရင္  စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းကို ေသေသခ်ာခ်ာစီမံခန္႔ခြဲၿပီး ဗ်ဴဟာခ်ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္တယ္လို႔။

(၂) အေမရိကန္နဲ႔တ႐ုတ္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲေၾကာင့္ Global Supply Chain ထဲဘယ္လိုရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ ဂ်ီအိုအီးေကာ္ေနာ္မစ္ Concept နားလည္တဲ့သူရွိပါ့မလား။ ရွိတယ္ဆိုရင္ဒီအခ်ိန္ဟာ သူတို႔ဘာလုပ္ေနလဲ၊ ဘယ္လိုရလဒ္ေတြရေနလဲဆိုတာႏွင့္တင္လုံေလာက္ေနၿပီ။

(၃) မ်ားေသာအားျဖင့္ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ Policy Respond Speed အေၾကာင္းဘယ္ေလာက္ Strategies  ပုံစံနဲ႔ လုပ္ေနတဲ့သူေတြရွိသလဲ။ အမွန္ေတာ့ Delay Respond Policyပါ။ အခုေခတ္အေျခအေနက နည္းပညာ၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ လုပ္ႏိုင္ကိုင္ႏိုင္၊ သတင္းအခ်က္အလက္၊  ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာအေျခ အေနေတြအလ်င္အျမန္ေျပာင္းလဲေနတာပဲ။

(၄) မ်ားေသာအားျဖင့္ Gနညနမေအငသည ေၾကာင့္ထင္တယ္။  နည္းပညာ၊ ဘ႑ာေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးက႑တိုင္းဟာ ဒိုင္းနမစ္  ျဖစ္လြန္းလို႔ အမွန္ေတာ့ အားလုံးဟာ အဆင့္သင့္ ရယ္ဒီျဖစ္ေနရတဲ့   မ်ိဳးဆက္နဲ႔အဟကြာလြန္းေတာ့ ဒီလိုအခြင့္အလမ္းကိုမျမင္မိတာ အသုံးမခ်ႏိုင္တာလား။

(၅) MNC ေတြစိတ္ဝင္စားမႈမျပတာက အေျခခံအေဆာက္အဦျပႆနာ၊ အျခားမူဝါဒမတည္ၿငိမ္တဲ့ျပႆနာ (ခဏခဏလည္း ေျပာင္းေျပာင္းေနတာ)၊ ဘယ္သူက Respondily ၊ ဘယ္သူက Accountability Role မႈန္ဝါးဝါးျပႆနာ အမွန္ေတာ့မသဲကြဲတာ။  အားလုံးလဲအသိ EDB ၁၇၁ မတက္တာ ဒါေၾကာင့္လည္းပါမွာပါ။  မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ရဲ႕ Case ကိုလည္း ဒီေနရာမွာေျပာခ်င္တယ္။  ေဒသတစ္ခုမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈလုပ္ဖို႔၊ စီးပြားေရးဇုန္ေပါ့။ အဲဒါလုပ္ေနတာ  ေျမကိစၥနဲ႔တင္ကိုးလေက်ာ္သြားၿပီ။ စက္မႈဇုန္လုပ္မယ့္သူေတြလည္း  ကေမၻာဒီးယားကိုေျပာင္းေတာ့မယ္ဆိုၿပီးလုပ္ေနၿပီ။ ဒီမွာဘယ္သူကဘာလုပ္ပါ။ ဘယ္အခ်ိန္အတြင္း ၿပီးေအာင္လုပ္ပါ။ ဘယ္လိုပ႐ိုစီဂ်ာအဆင့္ေရာက္ေနၿပီလဲ Review လုပ္ေနပါ။ ဒီလိုမဟုတ္ၾကဘူး။ ေျပာၿပီးေမ့။  ေတြ႕ၿပီးေမ့ေနၾကတာ။ ျပႆနာတက္ၿပီ၊ အခက္အခဲအက်ပ္တည္းျဖစ္ၿပီဆိုရင္ အားလုံးမရွိေတာ့ဘူး။ ၾကက္ေပ်ာက္ငွက္ေပ်ာက္ပဲ။ တာဝန္ခံမႈ၊ တာဝန္ယူမႈဘယ္နားမွန္းေတာင္မသိဘူး။ အစိုးရ ဝန္ထမ္းေတြကလည္း နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ ႐ႈိ႕မီးတို႔မီးလုပ္ၾကတယ္။ အဲဒီစက္မႈဇုန္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ေျမကိစၥနဲ႔ကိုကိုးလနီးပါးၾကာတာ ဒီႏိုင္ငံမွာပဲရွိတယ္။ သူတို႔ကေမၻာဒီးယားေျပာင္းေတာ့မယ္လို႔ သိရတယ္။ ဒါဟာေအာက္ေျခမွာျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥေတြပါ။

(၆) တစ္ခါတရံ ပတ္ဝန္းက်င္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ GDP က ဘီလီယံ ၁၀၀ (က်ပ္) ေက်ာ္မွာရွိတာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘိလီယံ ၆၀ ေလာက္နဲ႔ ဂ်ီဒီပီတက္ေနတယ္ဆိုၿပီး တစ္ေယာက္ထဲေျပးရင္းပထမရသလိုေျပာေနတာ။ မေန႔က သတင္းတစ္ခုဖတ္ရတယ္။ ေတာင္ကိုရီးယားက အေမရိကန္ ေလာ့ဟိဒ္မာတင္ကုမၸဏီႀကီးမွာ F 35 တစ္စီး ၁ ဒသမ ၅ ဘီလီယံနီးနီးနဲ႔ ၄၀ ဝယ္လိုတာမ်ိဳး။ သူမ်ားဆီမွာကဂ်ီဒီပီဆိုတာ ဘီလီယံ ၁၀၀ နားေလာက္ စကားေျပာေနၾကၿပီ။ ဒီမွာ ဘီလီယံ ၂၀ ေလာက္ကို ဂ်ီဒီပီတက္ေနတယ္ဆိုၿပီး (အဲဒီလိုကိန္းဂဏန္းစီးပြားေရး နားလည္သင့္ပါတယ္)။ တစ္ေယာက္ထဲေျပးရင္ေတာ့ ခ်န္ပီယံလည္းပထမ၊ ခ်န္ပီယံလည္း ဒုတိယ။ ႀကိဳက္တာေျပာလို႔ရတယ္။ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ယွဥ္ၿပီးေျပာမွ ကိုယ္ဘယ္အေနထားမွာေရာက္ေနတယ္။ ဘယ္အေျခ အေနကိုသုံးသပ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္က်ရင္တိုင္းျပည္စီးပြားေရး တိုးတက္တယ္ဆိုတာကို ပတ္ဝန္းက်င္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ယွဥ္ၿပီးေျပာႏိုင္ၾကပါေစ။

(၇) တစ္ခါတရံ Disclosed Policy မရွိတာကို အတင္းႀကီးသုံးသပ္ဖို႔ခက္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္အထိ ဒီအေၾကာင္းကို၊ ဒီဖလိုး၊ ဒီအယူအဆကိုေလာ္ဘီလုပ္ေနတာ၊ Action Plan လုပ္ေနတာမေတြ႕ရပါဘူးဗ်ာ (ကၽြန္ေတာ္ မသိတာလည္းျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနမွာပါ) ျမန္မာဟာဒီအခြင့္အေရးကိုအမိအရယူသင့္တယ္ဆိုတာ အမ်ားႀကီးလက္ခံပါတယ္။ တစ္ခါတရံေၾကာင္လက္သည္းဆိုတဲ့ သီအိုရီကိုလက္ခံ ပါတယ္။ အခုကေတာ့ သူ႕ထက္ငါဦးေအာင္ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြဆြဲေဆာင္ရမယ့္အေျခအေနမွာ ေၾကာင္လက္သည္းမလိုပါဘူး။  ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ဘာေတြျပင္ဆင္ထားတယ္၊ ဘာေတြအာမခံႏိုင္တယ္ဆိုတာကိုရဲရဲတင္းတင္း ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ရပါမယ္။

(၈) ေဒါနယ္ထရမ့္ဟာ ၂၀၂၀ မွာလည္း သမၼတျဖစ္ဦးမွာပဲ။  ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ကုမၸဏီေတြ ရွယ္ယာေဈးႏႈန္းေတြတက္တယ္၊ စီးပြားေရးလည္းတက္တယ္။ လက္နက္လည္းအမ်ားႀကီးေရာင္းရတယ္။ ေဒါနယ္ထရမ့္ဟာ ဒီလိုမီးစတစ္ဖက္၊ ေရမႈတ္တစ္ဖက္နဲ႔ႏိုင္ငံတကာကို လွည့္ပတ္ၿပီးေနဦးမွာ။ အမွန္ေတာ့သူရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာက  အလံ႐ႉးလုပ္ၿပီးစီးပြားရွာေနတာ၊ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားပါပဲ။ ၂၀၂၀ တက္လာရင္လည္း တ႐ုတ္ကိုခလုတ္လာလာတိုက္ဦးမွာပဲ။ ဒါတပ္အပ္ေသခ်ာတယ္။ အခုလည္းအီရန္ကို တို႔လိုက္ဆိတ္လိုက္လုပ္ၿပီး ေရနံေဈးကြက္၊ ေလာင္စာေဈးကြက္ ကစားဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။ သူက  ႏိုင္ငံေရး၊ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးကို စီးပြားေရးအျမင္၊ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ကေန ကစားေနတာျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္လည္းအဲဒီေလာက္ပဲ အတတ္ႏိုင္ဆုံးရွင္းျပခဲ့တယ္။  စိတ္ထဲမွာအဲဒီေနာက္ပိုင္း စိတ္မေကာင္းတာလား၊ ဝမ္းနည္းတာလား၊  အားမလိုအားမရျဖစ္တာလားမသိ။ ညနက္နက္မွပဲ အိပ္ေပ်ာ္သြားေတာ့တယ္။ ေနာက္ေန႔လည္း အဲဒီအေၾကာင္းေခါင္းထဲကကိုမထြက္ဘူး။ စီးပြားေရးဆိုတာ တစ္ေရးႏိုးမွထလုပ္လို႔ရတဲ့ အရာမဟုတ္ဘူး။ ခရီးသြားဟန္လြဲလုပ္လို႔ရတဲ့အရာမဟုတ္ဘူး။      

သန္းစိုး (ေဘာဂေဗဒ)

 

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *