“အက္​​ေၾကာင္​း​ေလး​ေတြ ​ေပၚလာၿပီ မိုးကသည္​းထန္​စြာ ရြာၿပီဆို ခလုတ္​ႏွိပ္​လိုက္​သလို ခ်က္​ခ်င္​းကိုပဲ​ ေျမၿပိဳ​ေတာ့တယ္​”

ျမန္​မာႏိုင္​ငံတြင္​ ျဖစ္​​ေပၚခဲ့​ေသာ ေျမၿပိဳ၊ ​ေတာင္​ၿပိဳျခင္​း​ အႏၱရာယ္​မ်ားကို​ ေလ့လာထားသူ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ ေဒါက္​တာ​ေက်ာ္​ထြန္​းႏွင့္ ေမးျမန္းျခင္း

မြန္ျပည္နယ္ ေပါင္ၿမိဳ႕နယ္ သဲျဖဴကုန္းေက်းရြာတြင္ ၾသဂုတ္လ ၉ ရက္ေန႔ နံနက္ပုိင္းက ေတာင္ေျမၿပိဳက်ခဲ့ၿပီး ယေန႔ (ၾသဂုတ္ ၁၁) နံနက္ပုိင္းအထိ ေသဆုံးသူ ၅၁ ဦး၏ ရုပ္အေလာင္းမ်ားကုိ ရွာေဖြေတြရွိထားၿပီး ျဖစ္ကာ ဆက္လက္ရွာေဖြေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ယင္းေျမၿပိဳမႈျဖစ္ရသည့္အေၾကာင္းအရင္း အပါအဝင္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေျမၿပိဳျခင္း၊ ေတာင္ၿပိဳျခင္း အႏၱရာယ္မ်ားကုိ သိရွိေရွာင္ရွားႏုိင္ၾကရန္ ျမန္​မာႏိုင္​ငံတြင္​ ျဖစ္​​ေပၚခဲ့​ေသာ ေျမၿပိဳ၊ ​ေတာင္​ၿပိဳျခင္​း​ အႏၱရာယ္​မ်ားကို​ ေလ့လာထားသူလည္းျဖစ္၊ ရန္ကုန္နည္းပညာတကၠသုိလ္ အင္ဂ်င္နီယာ ဘူမိေဗဒဌာန ဧည့္ပါေမာကၡလည္းျဖစ္သူ ေဒါက္တာ ေက်ာ္ထြန္းကုိ The Voice Journal က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားသည္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

The Voice Journal – ဆရာ အခု​ ေပါင္​ၿမိဳ႕နယ္မွာ​ ေျမၿပိဳတာ ဘယ္​လို​အ​ေၾကာင္​းလို႔ ယူဆႏိုင္​လဲ။


Dr. KT – ခုဟာက​ေတာ့​ေလ ဒီ​ေတာ္​​ေတာ္​မ်ားမ်ားက ဒီတနသၤာရီဘက္​မွာ​ ေက်ာက္​က်င္းတူးတာ​နဲ႔ပတ္​သက္​ၿပီး ၿပိဳတာမ်ားတာကိုး။ သစ္​​ေတာျပဳန္​းတာမ်ားတယ္​။ အခု​ေနရာက​ေတာ့ ​ေက်ာက္​က်င္း​ေတြ တူးတာ ႐ွိလား၊ မ႐ွိဘူးလား မသိရဘူး။ ဒါ​ေပမဲ့ အခုၾကည္​့ရတာ၊ ၿပိဳက်ထားတဲ့​ ေျမသားၾကည္​့ရတာက မူလ​ေက်ာက္​ကို မိုး​ေရခ်ိန္​မ်ားလို႔ သူတေျဖးေျဖ​း​​ ေျမဆီလႊာဘက္​​ေျပာင္​းသြားၿပီး​ေတာ့ သူ႔အ​ေပၚမွာ႐ွိတဲ့ သစ္​ပင္​​ေတြကလည္​း
ႀကီးႀကီးမားမား မ႐ွိ​ေတာ့​ေလ၊ မိုးရြာတဲ့အခါက်​ေတာ့ မိုး​ေရဒဏ္​ခံႏိုင္​တဲ့ သစ္​ပင္​​ေတြက မ႐ွိ​ေတာ့ မိုးမ်ားလို႔ျဖစ္​သြားတယ္​လို႔ ယူဆထားပါတယ္​။

The Voice journal ​​- ေျမၿပိဳခါနီး ဘယ္​လိုလကၡဏာ​ေတြ ျပလဲ။ ဘယ္​လို သတိထားရမလဲ။

Dr. KT – အဲဒါက ​ေဒသခံ​ေတြက​ ေတာင္​​ေျခမွာ​ ေနတဲ့သူ​ေတြက သိရမယ္​။ ​ေတာ္​​ေတာ္​​ေလးကို သတိ ထားရမယ္​။ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔လည္​း သတင္​းစာက​ေန၊ တီဗြီက​ေန မၾကာခဏ လကၡဏာ​ေတြ​ ေျပာျပတယ္​။ အဲဒီ​ေနရာကလူ​ေတြ သတိမထားမိလို႔​ ေနလိမ္​့မယ္​။ စၿပီးၿပိဳၿပီဆိုရင္ ငလ်င္​လႈပ္​သလို​ေတာ့ ခ်က္​ခ်င္​း​ေပၚလာတာ မဟုတ္​ဘူး။ သူက တေျဖးေျဖးနဲ႔ ​ေျမသားက အိက်လာတယ္​။ ၿပိဳခါနီးက်ရင္​​ ေတာင္​​ေစာင္​းကို ၾကည္​့ရင္​ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း​ေလး ​စၿပီးေပၚလာတယ္​။ ​ေပၚလာၿပီးရင္​း နည္​းနည္​း​ေလး နည္​းနည္​း​ေလး ၾကာလာတာေတာ့ ‘ဟ ဟ’ လာၿပီး​ေတာ့ ​ေနာက္​ဆုံးအဆင္​့မွာ လုံးဝကို ဆင္​းသြားတာ။ အဲဒီအခ်ိန္​မွာ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔ ခဲလုံးျပဳတ္က် လာတာတို႔၊ သစ္​ပင္​​ေလးလႈပ္​လာ တာတို႔။ က်န္​​ေနတဲ့ သစ္​ပင္​​ေတြ ယိမ္​းယိုင္​လာတာတို႔၊ တည္​့တည္​့မတ္​မတ္​ မ႐ွိတာတို႔ အဲဒါကို သတိျပဳမိမယ္​ဆိုရင္​ ဒါဟာ​ေျမၿပိဳမယ္​့လကၡဏာ​ေတြဆိုတာ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔ သိတာ​ေပါ့​ေလ။ တိုက္​အိမ္​​ေတြဆိုရင္​ တံခါး​ေဘာင္​​ေတြ ၾကပ္​လာမယ္​။ ၿခံစည္​း႐ိုး​ေတြ ယိုင္လာတာတို႔၊ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း​ေတြ​ ေပၚလာတာတို႔ ဒါ​ေတြက ​ေျမၿပိဳမယ့္ လကၡဏာ​ေတြ​ေလ။ ဒါ​ေတြနဲ႔ပတ္​သက္​ၿပီး ​ေဒသခံ​ေတြ Awareness လို​ေခၚတဲ့ အ​ေတြအႀကံဳ မ႐ွိတာတို႔၊ ခုနက ပညာရပ္က​ေလး​ေတြ အားနည္​းတာေၾကာင့္ ထင္ပါတယ္။ ဟားခါးလို​ေနရာမ​်ိဳး စဥ္​းစားၾကည္​့ဗ်ာ။ ​ေပ ေလးရာေက်ာ္​ ပ​်က္​စီးတယ္​။ လူတစ္​​ေယာက္​မွ မ​ေသဘူး။​ ေသတာက ကား​ေမွာက္​လို႔ ႏွစ္​​ေယာက္​ေသတာ။ အဲဒါ​ေျမၿပိဳလို႔ မဟုတ္​ဘူး။ ဘာျဖစ္​လို႔လည္​းဆို သူတို႔က အျမဲၿပိဳ​ေနတဲ့​ေနရာဆို​ေတာ့ သူတို႔မွာ အ​ေတြ႔အႀကံဳက ႐ွိ​ေနတယ္​​ေလ။ အ​ေတြ႔အႀကံဳ႐ွိ​ေတာ့ လူ​ေတြ​ေ႐ွာင္​သြားႏိုင္တယ္​။ ဒီမွာက​ေတာ့ (ေပါင္ေျမၿပိဳမႈ) ၿပိဳခဲ့တဲ့ ျဖစ္​စဥ္​လည္​း (အေတြ႕အႀကံဳ) ႐ွိပုံမရ​ဘူး။ သစ္​​​ေတာ ျပဳန္​းတီးမႈကလည္​း ႐ွိလာ တယ္​။ ဒါနဲ႔ပတ္​သက္​တဲ့ အ​ေတြ႔အႀကံဳလည္​း မ႐ွိ​ေတာ့ ႐ုတ္​တရက္​လည္း ​ေျမၿပိဳလိုက္​​ေရာ လူ​ေတြက အကုန္​လုံးအမ်ားအျပား ၄၀ ​ေက်ာ္​​ေလာက္​​ေသတယ္​ဆိုၿပီး သတင္​းထြက္​လာတယ္​။

The Voice Journal – ခုနကလုိ လကၡဏာျဖစ္တာကိုသိၿပီး အခ်ိန္​ဘယ္​​ေလာက္​အတြင္​း ျပင္​ဆင္​ရင္​​ ​ေျမၿပိဳတဲ့​ေဘးက လြတ္​ႏိုင္​မလဲ။

Dr. KT – အဲဒါအခ်ိန္​ကန္​႔သတ္​ခ်က္​က ၾကာတာနဲ႔​ ေႏွးတာက ခုနက​ေျပာသလို မိုးတအားမ်ားလာၿပီဆိုရင္​ တြန္​း အား ပိုမ်ားတယ္​​ေလ။​ ေျမႀကီးထဲကို ဝင္​သြားတဲ့​ေရ၊ မ်က္ႏွာျပင္​ကို တိုက္​စားသြားတဲ့​ေရရယ္​၊ ႏွစ္​ခုႀကံဳလိုက္​​ေတာ့ ျမန္​ျမန္​​ေအာက္​ကို ဆင္​းတာ​ေပါ့​ေနာ္​။ သူက သ​ေဘာကလည္​း မိုးကစီးစီးထန္​ထန္​ မရြာဘဲနဲ႔ နည္​းနည္​းခ်င္​း မ်ားမ်ားရြာလာၿပီဆို သူက တေျဖ​းေျဖ​းအိၿပီး​​ေတာ့မွ ဆင္​းတာ​ေပါ့​ေနာ္​။ အဲဒီလိုကြာတယ္​။
အက္​​ေၾကာင္​း​ေတြ စၿပီး​ေပၚလာၿပီ။ အက္​​ေၾကာင္​းစၿပီး က်ယ္လာတာ ​​ေတြ႔တာနဲ႔ ကြ်န္​​ေတာ္​တို႔​ေစာ​ေစာစီးစီး ေ႐ွာင္​ရ​ေတာ့မယ္​။ အဲဒီ​ေတာ့ ခုန​ေျပာသလို အက္​​ေၾကာင္​း​ေလး​ေတြ ​ေပၚလာၿပီ မိုးကသည္​းထန္​စြာ ရြာၿပီဆို ခလုတ္​ႏွိပ္​လိုက္​သလို ခ်က္​ခ်င္​းကိုပဲ​ ေျမၿပိဳ​ေတာ့တယ္​။

The Voice journal အဲဒါဆို ဆရာ ​ေျမၿပိဳက်မႈက စကၠန္​႔ပိုင္​းျဖစ္​သြားတာက​ေရာ ဘာလို႔လဲ။ အဲဒါျဖစ္​ႏိုင္​လား။

Dr. KT – စကၠန္​႔​ေလာက္​ပဲၾကာတယ္​ဆိုတာ မျဖစ္​ႏိုင္​ဘူး။ သူတို႔သတိ မထားမိလို႔။ ၿပိဳလာၿပီိိဆို အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း စ​ေပၚတာပဲ။ ကြ်န္​​ေတာ္​တို႔ ဘယ္​​ေနရာမွာမဆို ​ေျမၿပိဳတယ္​ဆိုရင္​ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း စ​ေပၚတယ္​။ တေလာက ဟိုပြင္​့ျဖဴဘက္​မွာ ရြာထဲမွာ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း​ ေပၚ​ေသးတယ္​​ေလ။ အဲဒါလည္​း အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​းက တ​ေျဖးေျဖး က်ယ္​လာတာ​ေလ။ (ပြင့္ျဖူ) ​ဟိုမွာက ၿခံထဲမွာ ေရတြင္​း​ေတြ စိမ္​့စမ္​း​ေတြကို တူးရင္​းနဲ႔ တေျဖးေျဖး ​ေပ်ာ့ၿပီး က်ဥ္​း သြားတဲ့အခ်ိန္​မွာ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း​ေတြ​ ေပၚလာတယ္​။ အဲဒါက​ေတာ့ မိုးရြာတာနဲ႔ သိပ္​မဆိုင္​ဘူး​ေပါ့​ေနာ္​။ အဲဒါ​ေၾကာင္​့ ​ေၿမဆီလႊာ​ေပၚမွာ မူတည္​တယ္​။ အဲဒီ (တနသၤာရီ) ဘက္​​ေဒသ​ေတြက အကုန္​လုံး​ေတာ့ Geology အ​ေခၚအရ ႏွမ္​းဖက္​​ေက်ာက္​မ်ိဳး သူက​ ေက်ာက္​ဘဝမွာဆိုရင္​ ​ေတာ္​​ေတာ္​​ေလးကို​ ေကာင္​းတဲ့​ ေက်ာက္​မ​်ိဳး။ မာ​ေက်ာတာ​ေပါ့။ ဒါ​ေပမယ္​့ သူက တျဖည္​းျဖည္​းမိုး​ေရနဲ႔ တိုက္​စားၿပီးမ်ားတဲ့အခါက်ရင္​ ​ေျမသား Soil ကို တေျဖးေျဖး​ေျပာင္​းသြား တယ္​။ Soil က သူ႔အ​ေပၚမွာ အထူႀကီးျဖစ္​​ေနတယ္​။ အထူႀကီးျဖစ္​​ေနတဲ့အခါက်​ေတာ့ ခုနက​ေျပာသလုိသစ္​ပင္​​ေတြ ဘာ​ေတြ႐ွိတယ္​ဆိုရင္​ အျမစ္​​ေတြက ထိန္​းသိမ္​းထားလို႔ ​ေျမႀကီးက ဒီ​ေလာက္​မၿပိဳဘူး။ သစ္​ပင္​မ႐ွိ​ေတာ့ သူ႔ကို ကာကြယ္​​ေပးမယ္​့သူ ခ်ဳပ္​​ေႏွာင္​မယ္​့သူ မ႐ွိ​ေတာ့ ​ေျမၿပိဳမႈဆိုတာျဖစ္​သြားတယ္​။ သုံးစကၠန္​႔ဆိုတာက ၿပိဳတဲ့ အခ်ိန္​ကို​ ေျပာတာျဖစ္​မယ္​။ အခုကြၽန္​​​ေတာ္​တို႔အဖြဲ တုိင္​ပင္​​ေနတယ္​။ သြား​ေလ့လာဖို႔၊ သြားၾကည္​့ဖို႔။ သြားၾကည္​့ရင္​ ကြၽန္​​ေတာ္​ထင္​တယ္​ အ​ေပၚမွာ သပ္သပ္​ ထပ္​ဆင္​းမယ္​့ အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း​ေတြ႐ွိမယ္​။ ႐ွိ​ေကာင္​း႐ွိႏိုင္​တယ္​။ အဲဒါ​ေတြကလည္​း ​ေနာက္​ထပ္​အလားအလာျဖစ္​လို႔ သတိထားရမယ္​။ မိုးကလည္​း မိုးတြင္​းကာလ ျဖစ္​​ေနလို႔။ ​​ေတာင္မွာ​ေနတဲ့ သူ​ေတြအတြက္​ အသိပညာျဖန္​႔​ေဝ​ေပးဖို႔ ကား​ေလး​ေတြနဲ႔႐ွိလား။ မ႐ွိလားမသိဘူး။ အဲဒီလိုျဖစ္​သြားတဲ့​ေနရာမွာ မိုးတြင္​းကာလလည္​းျဖစ္​​ေနလို႔ ဆက္​ၿပီး​ေတာ့ ​ေနရာမခ်တာ​ေကာင္​းလိမ္​့မယ္​။


The Voice Journal – ​ေျမၿပိဳက်ႏိုင္​မယ္​့​ေနရာ​ေတြ ဘယ္​​ေနရာ​ေတြ႐ွိလဲဆရာ။ အခုခ်ိန္​မွာ သတိထားႏိုင္​ဖို႔ဘယ္​​ေနရာ​ေတြ႐ွိမလဲ။

Dr. KT – အဲဒါကြၽန္​​ေတာ္​တို႔ ​ေျမပုံတစ္​ခုထုတ္​ထားတယ္​ဗ်။ ​ေျမၿပိဳမႈ လက္​စြဲဆိုတဲ့ စာအုပ္​​ေလး UNDP က ပုံႏွိပ္​ထုတ္​ၿပီး ကြၽန္​​ေတာ္​​ေရး​ေပးတာ​ေပါ့​ေနာ္​။ အဲဒီမွာ တနသၤာရီဘက္​ဆိုရင္​ ကြၽန္​​ေတာ္တို႔ အနီ​ေရာင္​​ေလး​ေတြ ျပထား တယ္​။ ဧရာဝတီျမစ္​တစ္​​ေလ်ွာက္​ဆိုလည္​း ၿပိဳက်ႏိုင္​မယ္​့​ ေနရာ​ေလး​ေတြကို လိုင္​း​ေလး​ေတြနဲ႔ျပထားတယ္​။ ​ေနာက္​ၿပီး​ေတာ့ ရခိုင္​ျပည္​နယ္​၊ ခ်င္​းျပည္​နယ္​ အဲဒါ​ေတြကို လုပ္​ထားတာ​ေပါ့။ အဲဒီတုန္က အရင္​တုန္​းက အ​ေထာက္​အထားက ​ေျမၿပိဳ​ေလ့ ၿပိဳထမ႐ွိဘူး။ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔ ​ေျမပုံလုပ္​​ေနခိ်န္​မွာ သစ္​​ေတာျပဳန္​းတီးမွာ ဘာညာဆိုတဲ့ အပိုင္​းကလည္​း နည္​း​ေသးတာကိုး။ လြန္​ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္​​ေလာက္​က လုပ္​ထားတာ။ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔ ဆြဲတုန္​းက ​ေျမၿပိဳသြားတဲ့​ေနရာ​ေတြ၊ ေျမၿပိဳႏိုင္​္​မယ့္ ေနရာ​ေတြကို ​ေျမၿပိဳႏိုင္​ဖို႔အလားအလာ႐ွိတဲ့​ေနရာ​ေတြကို Satellite တို႔​ ေျမပုံ။ ​ေကာင္​းကင္​ဓာတ္​ပုံၾကည္​့ၿပီး လုပ္​ရတာ​ေလ။ အဲဒီ​ေျမဆီလႊာၿပိဳက်မႈက မျပဘူး။ ငလ်င္​လို အက္​ကြဲ​ေၾကာင္​း႐ွိမွ Fault ႐ွိမွ ငလ်င္​ဇုန္​လို႔ သတ္​မွတ္​ရသလိုပဲ။ ​ေျမၿပိဳတာက်​ေတာ့ Fault လိုင္​းနဲ႔မဆိုင္​​ေတာ့ဘူး။ ​ေျမသား ​ေျမဆီလႊာ၊ သစ္​ပင္​​ေပါက္​​ေရာက္မႈရယ္​၊ လူ​ေတြရဲ႕​ေျမအသုံးခ်မႈရယ္​၊ အဲဒါ​ေတြၾကည္​့ၿပီးမွ လုပ္​ရ​ေတာ့တဲ့အတြက္​ ​ေျမပုံက​ ႏွစ္အလုိက္ ေျပာင္​းလဲေပးဖို႔လိုတယ္​။


The Voice Journal – ျမန္​မာႏိုင္​ငံမွာ ​ေျမၿပိဳနိုင္​မႈနဲ႔​ ေလ့လာထားတာ​ေတြ႐ွိလား။ ဘယ္​​ေျမက အႏၱရာယ္​႐ွိတယ္​။ ​ေနထိုင္​လို႔ရလားဆိုတာမ​်ိဳးပါ ဆရာ။

Dr. KT – အဲဒါမ​်ိဳး အ​ေသးစိတ္​လုပ္​ထားတာ မ႐ွိဘူး။ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔မွာ အခ်ိန္​လည္​း မ်ားမ်ားရယ္​ ​ေငြ​ေၾကးရယ္​လိုတယ္​။ ကြ်န္​​ေတာ္​လုပ္​ႏိုင္​တာက​ေတာ့ ရခိုင္​ျပည္​နယ္​ကို လုပ္​ထားတယ္​။ က်န္​တဲ့ ခ်င္​းျပည္​နယ္​ ဟားခါးတစ္ခုက လုပ္​ထားၿပီးၿပီ။ က်န္​တဲ့​ေနရာ​ေတြအတြက္​ လူက႐ွိ​ေနၿပီ။ ခုနက​ေျပာသလို ရန္​ပုံ​ေငြတို႔ အခ်ိန္​​ေပးႏိုင္​မႈ အဲဒါ​ေတြ လို​ေသးတယ္​။

The Voice Journal – ခုခ်ိန္​ကစၿပီး ​​ေဘးအႏၱရာယ္​႐ွိတဲ့ ​ေျမပုံ​ေရးဆြဲဖို႔ လုပ္ဖုိ႔လုိေနၿပီလား။

Dr. KT – လုပ္​သင္​့​ေနတာၾကာပါၿပီ။ ဘာလို႔လည္​းဆို ကြၽန္​​ေတာ္​့တို႔က NGO ဆို​ေတာ့ ရန္​ပုံ​ေငြ အတိုင္​းအတာ႐ွိတယ္​။ လုပ္​ခ်င္​​ေပမယ္​့ တစ္​ဖက္​က ရန္​ပုံ​ေငြၾကည္​့ရ​ေသးတယ္​။ ​ေထာက္​ပံ့​ ေပးမယ္​့သူ႐ွိရင္​ အားရဝမ္​းသာနဲ႔ အဲဒီလိုဟာမ်ား​ေတြလုပ္​​ေပးခ်င္​ပါတယ္​။

The Voice Journal – အစိုးရပိုင္​းက ကူညီမႈဘယ္​လို႐ွိလဲ။

Dr. KT – အစိုးရပိုင္​းကလည္​း ဒါမ​​်ိဳး​ေတြ ကူညီဖို္​႔လိုပါတယ္​။ သဘာဝ​ေဘးအဖြဲ႔​ေတာ့ ႐ွိတာ​ေပါ့။ သူတုိ႔က ျဖစ္​လာမွ ဆန္​​ေဝမယ္​။ ဆီ​ေဝမယ္​။ ကယ္​ဆယ္​​ေရးဘယ္​လိုလုပ္​မယ္​ဆိုၿပီး သူတို႔အပိုင္​းက သူတို႔လုပ္​​ေနတာ​ေပါ့။ ဒါ​ေပမဲ့ ႀကိဳၿပီး​ေတာ့ အႏၱရာယ္​ျပ​ ေျမပုံက​ေလး​ေတြ လုပ္​ဖို႔ အစိုးရဘက္​က ဦး​ေဆာင္​လုပ္​မယ္​ဆိုရင္​ အ​ေတာ္​က​ေလး ပိုၿပီးအဆင္​​ေျပႏိုင္​မယ္​။

ဥမၼာလြင္

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *