ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါႏွင့္ ဘ၀ေနထိုင္နည္း

တစ္ကမၻာလုံးမွာ လူဦးေရ ၃၈၂ သန္းခန္႔ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳျဖစ္ပြားကာ ခရစ္သကၠရာဇ္ ၂၀၃၀ မွာ လူဦးေရ သန္း ၆၀၀ အထိ ျဖစ္ပြားႏိုင္တယ္လို႔ သိရတယ္။ယေန႔ ကမၻာ့လူဦးေရ သန္း ၇၀၀၀    (၇ ဒသမ ၁ ဘီလီယံ) ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ၂၀၃၀ ေရာက္ရင္ လူဦးေရ ၈ ဒသမ ၆ ဘီလီယံ သို႔မဟုတ္ ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္း တိုးလာခဲ့အခ်ိန္မွာ ေသြးခ်ိဳဆီးခ်ိဳက ၅၅ ရာခိုင္ႏႈန္းထိ တိုးလာမယ္။

ႏိုင္ငံတကာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳစစ္တမ္းအရ ကုန္က်မႈအမ်ားဆုံးမွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျဖစ္တယ္။ အာဖရိကတိုက္ရဲ႕ ကုန္က်မႈစရိတ္ဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသာရွိလို႔ အနည္းဆုံးျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္မွာ လူဦးေရရဲ႕ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း သို႔မဟုတ္ ၃ ဒသမ ၁ သန္းေက်ာ္ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳျဖစ္ေနတယ္။ ကမၻာတစ္ဝန္းလူဦးေရ ၂၄၅ သန္းဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ေရာဂါျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ ရင္ဆိုင္ေနရတယ္။ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ကုန္က်မႈစရိတ္ တစ္ဦးပ်မ္းမၽွ ေဒၚလာ ၈၀၀၀ ရွိကာ အေမရိကန္ရဲ႕ ႏွစ္စဥ္လူေသဆုံးမႈ အမ်ားဆုံးအဆင့္ (၇) ရွိပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေၾကာင့္  ႏွစ္စဥ္လူဦးေရ ၇၃,၀၀၀ ခန္႔ ေသဆုံးၾကရတယ္။ အာဖရိကႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေဆးကုသမႈစရိတ္ ေလ်ာ့နည္းသုံးစြဲလို႔ ဆီးခ်ိဳလူနာေလးပုံသုံးပုံဟာ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေၾကာင့္ ေသဆုံးၾကရပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳ၊ေသြးခ်ိဳ (Diabetes) ဟာ  ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္လြန္ကဲတဲ့  ေရာဂါျဖစ္တယ္။ သၾကားဓာတ္လြန္ကဲေနတဲ့  အေၾကာင္းရင္းက ခႏၶာကိုယ္ထဲ ပန္ကလိယ (Pahcreas) မုန္႔ခ်ိဳအိတ္မွ ဘီတာဆဲလ္ေတြဟာ  အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း ထုတ္တာနည္းသြားလို႔ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္း၊ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္း လုံး၀မထြက္ျခင္းႏွင့္ ထုတ္တဲ့ အင္ဆူလင္ေဟာ္မုန္းက အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အာနိသင္နည္းပါးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဆီးခ်ိဳ ေရာဂါ ျဖစ္ပြားရပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါဟာ ေသြးအတြင္း အခ်ိဳဓာတ္လြန္ကဲလို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။ အစားအစာမွာ အခ်ိဳလြန္ကဲျခင္းကို ေရွာင္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား အားကစား ေန႔စဥ္ နာရီဝက္မွ တစ္နာရီ အေျပး၊   လမ္းေလၽွာက္၊ စက္ဘီးစီး၊ ေရကူးျခင္း၊ အင္ဆူလင္ေဆးထိုးျခင္းတို႔နဲ႔ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္ပါတယ္။ စနစ္တက်မကုပါက ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးျဖစ္တဲ့ ေလျဖတ္ျခင္း၊ ေလျဖန္းျခင္း၊ မ်က္စိအျမင္ အာ႐ုံဆုံး႐ႈံးျခင္း၊ ႏွလုံးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း၊ ေျခလက္ေသြးေၾကာပိတ္ၿပီး အနာျဖစ္ျခင္း၊ ျဖတ္ေတာက္ရျခင္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဆီးခ်ိဳမွာ ေျခေထာက္ေတြ ဂ႐ုစိုက္ျခင္းဟာ ဆီးခ်ိဳရွိလူနာေတြအတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေျခေထာက္မွာ အာ႐ုံခံစားမႈနည္းပါးျခင္း၊ ေျခေထာက္ အေနအထားမမွန္ျခင္း၊ ေျခေထာက္မွာ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ အနာျဖစ္ျခင္း၊ အာ႐ုံေၾကာပ်က္စီးေနလို႔ အာ႐ုံခံစားမႈနည္းကာ ခဲလုံးနင္းမိျခင္း၊ ဆူးစူးမိျခင္း၊ အပူေလာင္ျခင္း၊  ပြတ္တိုက္မိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အနာျဖစ္ျခင္း၊ ေရၾကည္ဖုျဖစ္ျခင္း  ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။

ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳကို စားေဆးနဲ႔ ထိန္းေပးသင့္တယ္။ မက္ေဖာ္မင္ (Metformin) တစ္မ်ိဳးတည္းထက္ မက္ေမာ္မင္နဲ႔ ဂလိုင္ဇစ္ (Glids 80 mg) တြဲၿပီးေပးျခင္းက ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးလည္းနည္းကာ   ထိေရာက္မႈရွိႏိုင္တယ္။ က်န္းမာတဲ့ ေနထိုင္မႈဘ၀ ျပည့္စုံေရးအတြက္ ေသြးခ်ိဳ၊ ေသြးေပါင္ခ်ိန္၊ ေသြးအတြင္းအဆီတို႔ကို ပုံမွန္အဆင့္မွာ ထိန္းသိမ္းရမယ္။ မ်က္စိ၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ႏွလုံး၊ ဦးေႏွာက္  ထိခိုက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ႏိုင္ရပါမယ္။ ေဆးပုံမွန္ေသာက္ရမယ္။ ဆရာဝန္နဲ႔အနည္းဆုံး တစ္ပတ္တစ္ခါျပသင့္ကာ လမ္းၫႊန္မႈခံယူသင့္ပါတယ္။

အဆီနည္းၿပီး အမၽွင္ဓာတ္ပါတဲ့ အစာမ်ား၊ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ မွန္မွန္စားရမယ္။ ဆီးခ်ိဳမွန္မွန္စစ္ရမယ္။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳကို ဂလူကိုမီတာ (Glucometer) နဲ႔ စစ္ဖို႔ သို႔မဟုတ္ ေဟမိုဂလိုဆင္ ေအဝမ္း (စီ) ေဖာက္စစ္ရမယ္။ ေဆးလိပ္မေသာက္သင့္၊ အရက္ဘီယာ မေသာက္သင့္ပါဘူး။ မ်က္စိ၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ႏွလုံးနဲ႔ ေျခေထာက္ စစ္ေဆးရမယ္။

ေျခေထာက္ကို ပုံမွန္စစ္ေဆးသင့္တယ္။ နာက်င္မႈမခံစားရဘဲ အနာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ရွနာ၊ ထိခိုက္နာ၊ အေရာင္ေျပာင္း ျခင္း၊ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ေျခသည္းပိုးဝင္ျခင္း  ရွိမရွိ ပုံမွန္စစ္ေဆးသင့္တယ္။ ေျခဖဝါးကို ၾကည့္ဖို႔ခက္ခဲရင္ မွန္ကိုအသုံးျပဳႏိုင္တယ္။ ေျခေထာက္ကို ေန႔စဥ္ေရေဆးပြတ္တိုက္ေပးသင့္တယ္။ ဆပ္ျပာ၊ ေရတို႔နဲ႔ ေဆးေၾကာၿပီး ေျခေခ်ာင္းေတြၾကား ေျခာက္ေသြ႕ေအာင္ ေသခ်ာသုတ္ၿပီးမွ အိပ္ရာဝင္ရမယ္။ လုံး၀ေရွာင္ရွားရမယ့္အစာေတြက သၾကား၊ ႀကံသကာ၊ ထန္း လ်က္၊ ပ်ားရည္၊ ဂလူးကို႔စ္ပါတဲ့ အစား အစာ၊ အရက္နဲ႔ ဘီယာအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႀကံ၊ သရက္သီး၊ ဒူးရင္းသီး၊ မင္းဂြတ္သီး၊ အားျဖည့္အခ်ိဳရည္မ်ား၊ ကိတ္မုန္႔အခ်ိဳ လြန္ကဲတဲ့ ေမြးေန႔ကိတ္မ်ား၊ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း ေရခဲမုန္႔၊ သၾကားပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ စည္သြပ္ဘူးေရွာင္ရမယ္။

ေတာ္သင့္႐ုံစားေသာက္တဲ့အစားအစာေတြက ဆန္၊ ေကာက္ၫွင္းေပါင္း၊ ထမနဲ၊ ဆန္ၾကာဆံ၊ ခရက္ကာ၊ ဆီးခ်ိဳ ဘီစကစ္၊ အာလူးေၾကာ္၊ ေျပာင္းဖူးျပဳတ္၊ အဆီမပါတဲ့ အသားအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႏွမ္းဆီ၊ ေနၾကာဆီ၊ ေျမပဲဆီ စတဲ့ အဆီအေစ့အဆန္မွရတဲ့ မျပည့္၀ဆီမ်ား၊အခြံမာသီး၊ သစ္ၾကားသီးေစ့မ်ား၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ ေရွာက္သီးစတဲ့ ခ်ဥ္တဲ့သစ္သီးမ်ား၊ ၾကက္ဟင္းခါးသီးစတဲ့ ခါးတဲ့အသီးမ်ား၊ ငါး၊  ပုစြန္နဲ႔ အဆီထုတ္ၿပီးအသားမ်ား၊ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ကုလားပဲ၊ ပဲနီေလး၊ ပဲတီစိမ္း၊ ပဲျပား၊ တို႔ဟူးတို႔ ျဖစ္တယ္။

ထမင္း ၁၂ ဇြန္းနဲ႔ မတင္းတိမ္ေသး ရင္ ပဲျပား၊ တို႔ဟူး အစားထိုးသုံးေဆာင္ႏိုင္တယ္။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္ေသာက္ရင္ ေကာ္ဖီ သို႔မဟုတ္ လက္ဖက္ရည္ေျခာက္ကို သၾကားတုနဲ႔ ႏြားႏို႔ေကာ္ဖီ    ေဖ်ာ္ၿပီး ေသာက္ႏိုင္တယ္။ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ လူအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ခႏၶာကိုယ္ထဲ အင္ဆူလင္ထုတ္လုပ္မႈ မလုံေလာက္တာေၾကာင့္ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ မေခ်ဖ်က္ႏိုင္လို႔ နားလည္ထားေပမယ့္ အင္ဆူလင္ထုတ္လုပ္နည္းပါး သို႔မဟုတ္ ေသြးအတြင္းသၾကားဓာတ္ စုပ္ယူႏိုင္စြမ္း မရွိလို႔ ျဖစ္တယ္။ ေရာဂါလကၡဏာနဲ႔ သေဘာတရားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိထားဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာအခ်ိဳ႕မွာ မၾကာခဏဆာေလာင္ျခင္း၊ ေရငတ္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့ျခင္း၊ မၾကာခဏေမာပန္းျခင္း၊ ႏြမ္းနယ္ၿပီး အားအင္ကုန္ခမ္းျခင္း၊အျမင္အာ႐ုံအားနည္းျခင္း၊ အေသးစားထိခိုက္ရွနာျခင္း၊ ကာလရွည္ကုသလို႔ မေပ်ာက္ႏိုင္ျခင္း၊ မၾကာခဏ ဖ်ားနာတတ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တယ္။ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအျပင္ စိတ္ဖိစီးမႈ၊ စိတ္က်ေဝဒနာ၊ စိတ္ပါဝင္စားမႈ   ေလ်ာ့နည္းျခင္း၊ အာ႐ုံစူးစိုက္မႈအားနည္းျခင္း၊ ထူးထူးျခားျခားအိပ္ခ်င္ၿပီး အိပ္ငိုက္တတ္ျခင္း လကၡဏာမ်ား ခံစားရတတ္တယ္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ အေကာင္းျမင္စိတ္ ႀကိဳးစားေမြးျမဴရင္း သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္တယ္။

ကေလးဘ၀ကတည္းက ျဖစ္တဲ့ဆီးခ်ိဳ၊  အင္ဆူလင္မွီခိုတဲ့ဆီးခ်ိဳ (Juvenile Diabetes) (or) (Typc I Diabetes)၊  အင္ဆူလင္မမွီခိုတဲ့ဆီးခ်ိဳ (Diabetes Typc II) ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။ အမ်ိဳးစား (၁) ဆီးခ်ိဳက ခႏၶာကိုယ္တြင္းေဖာက္ျပန္မႈေၾကာင့္ အင္ဆူလင္ လုံး၀မထြက္ျခင္း၊ အင္ဆူလင္ထုတ္လုပ္မႈနည္းျခင္းတို႔ ေၾကာင့္ ေသြးေၾကာထဲက အင္ဆူလင္နည္းပါးလို႔ အျပင္ကအင္ဆူလင္ကို ေပးရပါတယ္။ ျပင္ပကအင္ဆူလင္မရရင္ အသက္ရွင္ဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။

ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးစား (၂) က ခႏၶာကိုယ္မွ အင္ဆူလင္ထုတ္ႏိုင္တယ္။ ထြက္တဲ့အင္ဆူလင္ဟာနည္းပါးလို႔ အာနိသင္နည္းလို႔ ေသြးထဲသၾကားဓာတ္မ်ားေနျခင္းျဖစ္တယ္။ ျပင္ပက အင္ဆူလင္မမွီခိုဘဲ ေသြးအတြင္း အင္ဆူလင္ ပိုေရာက္ေအာင္ မက္ေဖာ္မင္စတဲ့ ဆီးခ်ိဳေဆး မွန္မွန္ေသာက္ဖို႔လိုတယ္။

ဆီးခ်ိဳလူနာဟာ အစားအေသာက္ ပုံမွန္စားသုံးႏိုင္တယ္။ ေဆးစား၊ ေဆးထိုးၿပီး နာရီဝက္အတြင္း အစာစားႏိုင္တယ္။ ေဆးကို ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ ေလၽွာ႔ျခင္းမျပဳသင့္ဘူး။ တစ္ပတ္တစ္ခါ ဆီးခ်ိဳနဲ့  ေသြးေပါင္ခ်ိန္ စစ္ေဆးသင့္ပါတယ္။

ေန႔စဥ္ နာရီဝက္မွ တစ္နာရီ ေလ့က်င့္ခန္းအေျပး၊ လမ္းေလၽွာက္၊ စက္ဘီးစီး၊ ေရကူး၊ ႐ြ႐ြေျပး လုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။ ေျခေထာက္အနာမျဖစ္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမယ္။ ေခၽြးထြက္မ်ားၿပီး  ကတုန္ကရင္ျဖစ္ျခင္း၊ အသိစိတ္မမွန္ျခင္း၊ သတိလစ္ျခင္းတို႔ျဖစ္တဲ့အခါ သၾကားဓာတ္နည္းလို႔ သို႔မဟုတ္ မ်ားလို႔ သၾကားလုံး၊ အခ်ိဳရည္ေဆာင္သင့္တယ္ သို႔မဟုတ္ ဆီးခ်ိဳေဆးေသာက္သင့္တယ္။

ေဒါက္တာလြင္သန္႔

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *