တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈ ေဆြးေႏြးၾကတာ

(၁)

နည္းနည္းေတာ့ ႏွစ္ၾကာသြားၿပီ။ ဘန္ေကာက္က ကုမၸဏီတစ္ခုမွာ ပစၥည္းအတုေတြကို စုစည္းၿပီး ျပတိုက္လုပ္ထားတာ ၾကည့္ခဲ့ဖူးတယ္။ အဲဒီတုန္းကလည္း တို႔ဆီမွာ ဒီထက္ေတာင္မ်ားေသးလို႔ ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ အခ်င္းခ်င္း ေနာက္ေျပာင္ၾကတာတစ္ခုေတာင္ရွိေသးတယ္။ အရက္အတုေသာက္ေနက် လူတစ္ေယာက္က တကယ့္အရက္အစစ္နဲ႔ေတြ႕ေတာ့ အစစ္ကို အတုလို႔ ထင္ေနတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ပါ။

ေနျပည္ေတာ္မွာလုပ္တဲ့ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈတိုက္ဖ်က္ေရးဖိုရမ္ကို တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးဖို႔ဖိတ္ေတာ့ ႐ုတ္တရက္ ဘာေျပာရမွန္းမသိ။ အဂၤလိပ္လို ေျပာရတာက ျပႆနာမရွိ။

ဟိုတုန္းကေတြ႕ ခဲ့ဖူးတဲ့ ပစၥည္းအတု အရက္၊ စီးကရက္ေတြ၊ ပန္းေတြပါမက်န္ အတုအေနနဲ႔ ဝင္လာတတ္ရာ ပစၥည္းအစစ္က အခြန္ေရွာင္၊ ေမွာင္ခိုလမ္းက ဝင္လာတာေတြေရာ မ်ိဳးစုံေအာင္ျပထားတာကို တာဝန္ရွိလူႀကီးေတြနဲ႔ အတူေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ အစစ္ရယ္၊ အတုရယ္၊ တရားဝင္သြင္းလာတာရယ္၊ တရားမဝင္သြင္းလာတာရယ္ ဘယ္လိုလုပ္ခြဲမလဲ။ စီးကရက္ဘူးတခ်ိဳ႕မွာ အခြန္တံဆိပ္ေခါင္းကပ္ထားေပမယ့္ အဲဒီတံဆိပ္ေခါင္းကလည္း အတုပဲတဲ့။

မိတ္ေဆြေရွ႕ေန အမ်ိဳးသမီးႀကီးတစ္ေယာက္ကေတာ့ မိန္႔တယ္။ အဲဒီအတုေတြက ငါတို႔ဆီမွာလုပ္တာ တစ္ခုမွမပါဘူး။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြရဲ႕ နယ္စပ္ေတြမွာလုပ္ၿပီး ငါတို႔ဆီကို တရားမဝင္တင္သြင္းလာတာတဲ့ေလ။

တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈလို႔ေျပာရင္ ပို႔ကုန္ေရာသြင္းကုန္ပါ ပါတယ္မဟုတ္လား။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္မ်က္စိထဲမယ္ ေမွာင္ခိုထုတ္သြားၾကတဲ့ သစ္ေတြ၊ ေက်ာက္စိမ္းေတြကို ေျပးျမင္မိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီေဆြးေႏြးပြဲမွာေတာ့ တရားမဝင္သြင္းကုန္ေတြကိုပဲ အဓိကထားေဆြးေႏြးၾကပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရးဟာ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ ဆင္းရဲမြဲေတေရး ေလၽွာ႔ခ်မႈေတြအတြက္ အေရးပါပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈဟာ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးဆိုတဲ့ မ်က္ႏွာေပၚမွာ အမာ႐ြတ္တစ္ခုျဖစ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ စကားကို ဦးဆုံးၾကားရပါတယ္။

တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈေၾကာင့္ ျပည္တြင္းမွာ အလုပ္အကိုင္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ၊ ျပည္သူ႕ဘ႑အတြက္ အခြန္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ၊ က်န္းမာေရးထိခိုက္လို႔ အစိုးရက စိုက္ထုတ္ကုန္က်ရတာေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈကေန အက်ိဳးေက်းဇူးရွိေနတဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ ဒါေၾကာင့္လည္း တရားမဝင္ကုန္သြယ္ေရး သက္ဆိုးရွည္ေနတာပါ။ အဲဒီအက်ိဳးစီးပြားေတြကို ဘယ္ေလာက္ေလ်ာ့ပါးေအာင္လုပ္ၾကမလဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ အဲဒီအက်ိဳးစီးပြားေတြကို အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးအတြက္ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလမ္းေၾကာင္းေပးၾကမလဲဆိုတာ စဥ္းစားစရာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈ အေျချပအၫႊန္းကိန္း (၂၀၁၈) မွာ ႏိုင္ငံ ၈၄ ႏိုင္ငံအနက္ နံပါတ္ ၈၂ ခ်ိတ္တယ္။ အမွတ္ (၁၀၁) မွာ ၂၂.၆ မွတ္ရတယ္ဆိုေတာ့ စာေမးပြဲမေအာင္ဘူးေပါ့။ အစိုးရမူဝါဒ၊ ဝယ္လိုအားနဲ႔ ေရာင္းလိုအား၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈ၊ အေကာက္ခြန္အေျခအေနဆိုတဲ့ ဘက္ေလးဘက္ကေနတိုင္းရာမွာ အေကာက္ခြန္အေျခအေနကေတာ့ အမွတ္အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေနပါတယ္။

ေဆြးေႏြးပြဲမွာတင္ျပတဲ့ သုေတသနစစ္တမ္းအရ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ၂၀၁၇-၁၈ မွာ ဘီယာ၊ ေဆးဝါး၊ စီးကရက္၊ လက္ကိုင္ဖုန္း၊ အလွကုန္နဲ႔ တစ္ကိုယ္ေရသုံးပစၥည္းေျခာက္မ်ိဳးစာရင္းကို ၾကည့္လိုက္ေတာ့ တရားဝင္တင္သြင္းတာက ၁၈ ဒသမ ၆၈ ဘီလီယံပဲရွိၿပီး စုစုေပါင္းသြင္းကုန္ (ျပည္ပအေကာက္ခြန္ဌာနေတြက ရတဲ့စာရင္းအရ) ၂၅ ဒသမ ၁၂ ဘီလီယံေဒၚလာရွိေလေတာ့ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈဟာ အနည္းဆုံး ၆ ဒသမ ၄၄ ဘီလီယံရွိတယ္။ ေစာေစာကပစၥည္း ေျခာက္မ်ိဳးကပဲ ၂ ဒသမ ၃၇ ဘီလီယံရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖမ္းမိတာက ေဒၚလာ ၂၅ ဒသမ ၁၄ သန္းပဲ ရွိေလေတာ့၊ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈရဲ႕ ၀.၄ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုပဲ ဖမ္းမိတယ္။ ဖမ္းမိတာက ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းရဲ႕ တစ္ဝက္ေအာက္မွာပဲ ရွိတယ္။ စီးကရက္ကရရမယ့္ အခြန္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဝီစကီက ၇၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဘီယာက ၈၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလ်ာ့နည္းတယ္။ ဘီယာက ဆုံးရႈံးမႈအမ်ားဆုံးပဲလို႔ ေတြ႕ရတယ္။ ပစၥည္းေျခာက္မ်ိဳးေပါင္းရင္ ေဒၚလာ ၃၆၄ သန္းဖိုးရွိတယ္။

ဒီေနရာမွာ မွတ္တမ္းမွတ္ရာမရွိ၊ စာရင္းမေပါက္တဲ့ ကုန္သြယ္မႈေတြလည္းရွိလို႔ တာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္ႀကီးတစ္ေယာက္ေျပာသလို အခုကိန္းကဏန္းဟာ အစြန္အဖ်ား (Tip of the ice berg) ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဘီယာဆိုရင္ ျပည္တြင္းမွာ မထုတ္လုပ္တဲ့ဘီယာဆို တရားမဝင္ဘူးလို႔ သတ္မွတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္တြင္းမွာ လုံေလာက္ေအာင္ မထုတ္လုပ္ႏိုင္၊ ေနရာေဒသအႏွံ႔ကို မပို႔ႏိုင္၊ ေမွာင္ခိုသြင္းလာတာေတြက ေဈးသက္သာတယ္။ ျမန္မာေဈးကြက္ကို ဦးတည္ၿပီး ေၾကာ္ျငာၾက၊ အေရာင္းျမႇင့္တင္ၾက လုပ္ေနတယ္။ ေမွာင္ခိုတင္သြင္းေတာ့ အထူးကုန္စည္ကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ၾကတယ္။ တရားမဝင္ဆိုေပမယ့္ စားေသာက္ဆိုင္ႀကီးေတြမွာေတာင္ ေပၚေပၚတင္တင္ ေရာင္းခ်ေနၾကတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဝီစကီဆိုရင္ (အရက္ပါရင္) တိုက္႐ိုက္တင္သြင္းခြင့္ကို တားထားတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသားေတြကို ဝန္ေဆာင္မႈေပးရတဲ့ ဟိုတယ္ေတြ၊ အခြန္လြတ္ဆိုင္ေတြပဲ သြင္းခြင့္ရတယ္။ ထူးျခားတာက တရားမဝင္သြင္းလာတဲ့ ဝီစကီေတြမွာ မက္သေနာပါဝင္မႈ အဆမတန္မ်ားေနပါသတဲ့။

စီးကရက္ဘူးေတြၾကည့္လိုက္ေတာ့ ကိုယ့္မ်က္စိထဲမွာ ႏွစ္မ်ိဳးပဲ ေတြ႕တယ္။ က်န္းမာေရးသတိေပးစာနဲ႔ ႐ုပ္ပုံပါတာရယ္၊ မပါတာရယ္ေပါ့။ သတိေပးစာနဲ႔ ႐ုပ္ပုံမပါရင္ တရားမဝင္လို႔ လြယ္လြယ္ပဲ မွတ္လိုက္ပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားစရာက ျပည္တြင္းက တရားမဝင္ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်တဲ့ စီးကရက္က ၈၄ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ရွိေနၿပီး ျပည္ပက တင္သြင္းလာတာက အနည္းစုျဖစ္ေနတယ္။ တျခားစိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းတာက စီးကရက္ကို အခြန္တိုးေကာက္လိုက္တာမွာ အခြန္ဘ႑ာတိုးမလာဘဲ ေလ်ာ့နည္းသြားၿပီး တရားမဝင္ စီးကရက္ကုန္သြယ္မႈ တိုးလာတဲ့ကိစၥပါ။

ေဆးနဲ႔ေဆးပစၥည္းက်ေတာ့ ေဆးဝါးမွတ္ပုံတင္သက္ေသခံ လက္မွတ္ရဖို႔အေရး ၾကန္႔ၾကာေနလို႔ မေစာင့္ဆိုင္းႏိုင္လို႔၊ ျပည္တြင္းမွာထုတ္လုပ္ဖို႔ စရိတ္ကြာလို႔ အၿပိဳင္တင္သြင္းလာၾကတယ္လို႔ သိရတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြကေန တရားဝင္ ဝင္လို႔မရလို႔၊ တရားမဝင္ ဝင္လာတာတဲ့။

လက္ကိုင္ဖုန္းက်ေတာ့ တန္ဖိုးျမင့္ေနာက္ဆုံးေပၚဖုန္းေတြက ေဈးကြက္ထဲလက္ဦးေအာင္ ႀကိဳးစားၾကရာမွာ လိုင္စင္ေလၽွာက္ရတာၾကာလို႔ မေစာင့္ဆိုင္းႏိုင္ၾကလို႔ ေမွာင္ခိုသြင္းၾကသတဲ့။

အလွကုန္ေတြနဲ႔ တစ္ကိုယ္ေရသုံးပစၥည္းေတြက်ေတာ့ ေမွာင္ခိုလည္းသြင္း၊ အၿပိဳင္လည္းသြင္း၊ အတုလည္းသြင္းတာ ေတြ႕ရတယ္။ အတုနဲ႔အစစ္ ခြဲျခားဖို႔ကလည္း ခက္တယ္။

(၂)

အခုထိေတာ့ အခြန္မေပးဘဲသြင္းထားတဲ့သူေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းကို မလိုက္နာတဲ့သူေတြက ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္သူေတြထက္ တစ္ပန္းသာေနတယ္။ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြရဖို႔ ၾကန္႔ၾကာတယ္။ တရားမဝင္ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈေတြမွာ ဝန္ထမ္းက မလုံေလာက္၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြကလည္းရွိ၊ အာဂတိလိုက္စားမႈေတြကလည္း ရွိေနေသးေတာ့ တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈကို တားဖို႔ခက္ေနပါတယ္။

စားသုံးသူေတြအေနနဲ႔ တရားမဝင္မွန္းမသိလို႔ သုံးတာရွိသလို သိသိႀကီးနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ဝင္ေငြအဆင့္အရ သုံးေနတာေတြလည္းရွိတာမို႔ ဝင္ေငြအဆင့္ ျမင့္မားလာရင္လည္း တရားမင္ကုန္သြယ္မႈေတြ ေလ်ာ့ႏိုင္ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ ပညာေပးေရး၊ ဗဟုသုတျဖန္႔ေဝေရးေတြကို ေျပာၾကေပမယ့္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ။ စာနယ္ဇင္းေတြကိုေရာ ဘယ္လိုပညာေတြေပးၿပီး သူတို႔ကတစ္ဆင့္ ျပည္သူလူထုကို ဘယ္လိုထိေတြ႕ၾကမလဲဆိုတဲ့ ေနရာမွာ အေတာ္ေလး အားနည္းတာေတြ႕ရပါတယ္။

ဌာနဆိုင္ရာေတြရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈ၊ ျပည္သူပိုင္က႑နဲ႔ ပုဂၢလိကက႑ရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈေတြနဲ႔လည္း အမ်ားႀကီးျဖည့္တင္းရပါဦးမယ္။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ ဖိဖိစီးစီးတားဆီးေရး (Regulate) နဲ႔ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းေတြ ေလၽွာ႔ႏိုင္တာေတြ ေလၽွာ႔ခ်ဖို႔ (Deregulate) အႀကံေပးေဆြးေႏြးခဲ့ရပါတယ္။ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာတဲ့ ကိစၥေတြျဖစ္တဲ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားနဲ႔ ေဒသတြင္း ဆက္ဆံေရး၊ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးေတြလည္း ရယူၿပီး တရားမဝင္ကုန္သြယ္မႈကို ကိုင္တြယ္ၾကရမယ္လို႔ သုံးသပ္မိေၾကာင္းပါ။

 

ခင္ေမာင္ညိဳ(ေဘာဂေဗဒ)
၂၂.၀၉.၂၀၁၉

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *