ေနပူ ေက်ာပူဘ၀မ်ား

အလွည့္ကမေရာက္၊ ေနကျမင့္လာသျဖင့္ ဦးေက်ာ္ခိုင္ ေခၽြးစို႔လာသည္။ နံနက္ ၈ နာရီကတည္းက အပူဒဏ္ကို စခံစားေနရသျဖင့္ တစ္ေန႔တာအတြက္ ႀကိဳေတြးရင္း ရင္ေမာသြားသည္။ ကာယျဖင့္ အသက္ေမြးရသူမို႔ ရာသီဥတုဒဏ္ကိုအံတုရင္း ဝမ္းေရးေျဖရွင္းေနရသည္မွာ မလြယ္လွ။

ေမၽွာ္သာေမၽွာ္ ေပၚမလာေသာ ခရီးသည္ကို ပ်ဥ္းမပင္ေအာက္ရွိ စားပြဲခုံေပၚတြင္ထိုင္ရင္း လမ္းမဘက္သို႔ သူေငးေမၽွာ္ေနရသည္မွာ အႀကိမ္ေပါင္းမနည္း။

“မနက္ ၉ နာရီေနာက္ပိုင္းဆို အပူဒဏ္ကို ခံစားရတယ္။ ခရီးသည္တစ္ခါပို႔ၿပီးရင္ ေခၽြးၿပိဳက္ၿပိဳက္ထြက္တယ္။ က်န္းမာေရးမေကာင္းတဲ့အခ်ိန္ဆို ေမာတာေပါ့” ဟု ဦးေက်ာ္ခိုင္က ဆိုက္ကားနင္းရင္း ဆိုေလသည္။

ဦးေက်ာ္ခိုင္သည္ အေႏွးယာဥ္ (ဆိုက္ကား)နင္းသည့္ သက္တမ္းႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ရွိၿပီျဖစ္ကာ ေက်ာင္းေနအ႐ြယ္ကေလးမ်ားပါဝင္သည့္ မိသားစုငါးဦးကို ရွာေဖြေကၽြးေမြးေနရသူျဖစ္သည္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကို အျမင့္ဆုံးခံစားေနရေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အပူဒဏ္ကို နဖူးေတြ႕ဒူးေတြ႕ ခံစားေနၾကရသည္။

ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားအသီးသီးတြင္ အပူခ်ိန္ျမင့္မားလ်က္ရွိသည္။ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံအေျခစိုက္ German Watch က ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၃ ႏိုင္ငံ၏ အပူခ်ိန္ကို ၁၉၉၈ မွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း ေလ့လာထားေသာ Global Climate Risk Index ၂၀၁၉ အရ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကို တတိယအဆိုးဆုံးခံစားရမည္ဟု ထုတ္ျပန္ထားသည္။

အဆိုပါႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ပြာတိုရီကိုႏိုင္ငံ ပထမ၊ ဟြန္ဒူးရပ္စ္ႏိုင္ငံ ဒုတိယႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံက တတိယျဖစ္သည္။

Global Climate Risk Index ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားသည္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကို ပိုခံစားရေၾကာင္း၊ ကမၻာႀကီးပူေႏြးမႈေၾကာင့္ အပူလႈိင္းမ်ား၊ ဟာရီကိန္းမုန္တိုင္းမ်ားအျပင္ မိုးေခါင္ျခင္းႏွင့္ ေရလႊမ္းမိုးျခင္းတို႔ လာမည့္ႏွစ္မ်ားတြင္ ပိုမ်ားလာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုထားသည္။

အဆိုပါအဖြဲ႕၏ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ Global Climate Risk Index တြင္မူ ျမန္မာႏိုင္ငံက ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကို ဒုတိယအဆိုး႐ြားဆုံးခံစားေနရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ယင္းေၾကာင့္ ေလးႏွစ္အတြင္း အဆင့္တစ္ဆင့္ေလ်ာ့သြားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အနီေရာင္အဆင့္ အႏၲရာယ္ဇုန္အတြင္းရွိေနျခင္းက ျပည္သူမ်ားအတြက္ စိုးရိမ္မႈကို ျမင့္တက္ေစသည္။

ေလးႏွစ္အတြင္း ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈေလ်ာ့က်ေရးအတြက္ မူဝါဒမ်ားခ်မွတ္ထားျခင္းေၾကာင့္ အဆင့္က်သြားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာအရ သိရသည္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အပူခ်ိန္ပိုခံစားလာရသည္မွာ အဆန္းမဟုတ္ေတာ့ေခ်။

ထိုသို႔အပူခ်ိန္ျမင့္မားမႈကို မည္သို႔ေလၽွာ႔ခ်မည္နည္း။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈအက်ိဳးဆက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားလာျခင္းျဖစ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနႏွင့္ ထိုအေၾကာင္းတရားမ်ားကို ရွာေဖြကာ အပူဒဏ္ကို ေလၽွာ႔ခ်ရမည္ဟု သုံးသပ္သူက အစုအဖြဲ႕ပိုင္သစ္ေတာစိုက္ခင္းေဆာင္႐ြက္ေနသည့္ လူႏွင့္ သစ္ေတာမ်ားဗဟိုဌာန (RECOFTC) ျမန္မာမွ ျမန္မာဌာေနကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္သန္းျဖစ္သည္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းတရားမ်ားတြင္ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ၊ လယ္ယာက႑ေျပာင္းလဲမႈ၊ ဖန္လုံအိမ္ဓာတ္ေငြ႕ (Green House Gas) ထုတ္လႊတ္မႈအေျခအေနမ်ားကို ေလ့လာဆန္းစစ္ရမည္ဟု ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္သန္းက သတိေပးသည္။

သို႔ေသာ္ ယင္းႏွင့္ မၿပီးေသး။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္အသုံးျပဳမႈ၊ ဆိုင္ကယ္သုံးစြဲမႈအေပၚမူတည္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္သင့္သည္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္ဟု ၎က အႀကံေပးသည္။

“အပူဒဏ္က တစ္ေန႔ထဲျဖစ္လာတာ မဟုတ္ဘူး။ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စု၊ သုံးခုစာ ေလာက္ျဖစ္လာတာဆိုေတာ့” ဟု ၎က ဆိုသည္။

ဦးေက်ာ္ခိုင္နည္းတူ ေနပူထဲ ဝမ္းစာရွာေဖြရသူမ်ားတြင္ သစ္သီး၀လံႏွင့္ ပန္းမာန္မ်ိဳးစုံ လက္လီလက္ကားေရာင္းခ်သည့္ သီရိမဂၤလာေဈးသစ္ထိပ္တြင္ ေဈးေရာင္းခ်ေနေသာ မခိုင္လည္း ပါဝင္သည္။

ေခါက္ထီးအကြက္ကို လက္တစ္ဖက္က ကိုင္ထားကာ သနပ္ခါးပါးကြက္ၾကား၊ အက်ႌအကြက္ဝတ္ဆင္ထားသူ မခိုင္မွာ အပူဒဏ္ကိုအံတုရင္း ေဈးဝယ္သူကို တစ္ေၾကာ္ေၾကာ္ ေအာ္ေခၚေနသည္။

ကေလးသုံးေယာက္အေမျဖစ္ေသာ မခိုင္သည္ လက္ရွိတြင္ လႈိင္သာယာၿမိဳ႕နယ္ ၃ ထိပ္တြင္ ေနထိုင္သူျဖစ္ၿပီး မေျပလည္ေသာ စားဝတ္ေနေရးကို ေျဖရွင္းရန္ ေဈးထြက္ေရာင္းေနသူလည္း ျဖစ္သည္။

နံနက္ ၄ နာရီေက်ာ္လၽွင္ သီရိမဂၤလာေဈးသို႔ သူေရာက္ၿပီ။ ေရာင္းမည့္အသီးမ်ားကိုဝယ္ရင္း ေဈးထိပ္တြင္ ေနရာဦးကာ ဝယ္သူေမၽွာ္ရျပန္သည္။ အပူဒဏ္ကို အသားတက်ျဖတ္သန္းရင္း ေဖာက္သည္ေမၽွာ္သည့္ေန႔ရက္တို႔ တေ႐ြ႕ေ႐ြ႕ကုန္ဆုံးလာသည္မွာ ၂ ႏွစ္ခန္႔ပင္ ရွိလာၿပီ။

“၉ နာရီေလာက္ဆို အပူထြက္လာၿပီ။ ေနပူထဲေဈးေရာင္းေနက်ဆိုေတာ့ နည္းနည္းခံႏိုင္ရည္ရွိတာေပါ့။ ၁၀ နာရီေက်ာ္ရင္ မခံႏိုင္ဘူး” ဟု မခိုင္က ေျပာဆိုသည္။

သီရိမဂၤလာေဈးထဲတြင္ ဆိုင္ခန္းဝယ္ယူခ၊ ငွားရမ္းခ စရိတ္တို႔မွာ သိန္းခ်ီေနသျဖင့္ မခိုင္ မတတ္ႏိုင္။ ေဈးထိပ္တြင္ ေဈးေရာင္းခြင့္ရေနျခင္းကပင္ သူ႕အတြက္ ကံေကာင္းမႈဟု သူက ယူဆထားသည္။

ေနပူဒဏ္ကို ကာကြယ္ႏိုင္မည့္ ႀကီးမားသည့္ထီးလည္း မခိုင္ မဝယ္ရဲ။

“ေနာက္ပိုင္းပိုပူလာမယ္။ ထီးဝယ္ခ်င္ေပမယ့္ စည္ပင္ကို ေၾကာက္လို႔။ သူလိုက္ဖမ္းရင္ ကိုယ္ကဒါေတြ (သစ္သီးမ်ား) သိမ္းရင္း ထီးေတြ႕ ထီးဖမ္းတာ” ဟု မခိုင္က ဆိုသည္။

မိုးရာသီကုန္ဆုံးကာ ေဆာင္းရာသီေရာက္ရွိလာၿပီျဖစ္ေသာ္လည္း ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ေဆာင္း၏အေငြ႕အသက္ကို မခံစားရေသးေပ။

ထိုသို႔ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲလာသည့္ အပူခ်ိန္ကို ေအာက္ေျခလူတန္းစားမ်ားမွစကာ ျပည္သူအားလုံးခံစားရျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈတိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသားပတ္ဝန္းက်င္ေရးရာမူဝါဒ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာမူဝါဒ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာပင္မလုပ္ငန္း အစီအစဥ္ (၂၀၁၈-၂၀၃၀) ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာမဟာဗ်ဴဟာ (၂၀၁၈-၂၀၃၀) မ်ား ခ်မွတ္ကာ ေဆာင္႐ြက္ေနသည္။

အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာမႈကို ေလၽွာ႔ခ်ရန္အတြက္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာမူဝါဒကို ထုတ္ျပန္ထားသည္။

ထိုမူဝါဒတြင္ ၿမိဳ႕ျပႏွင့္ ၿမိဳ႕တြင္း ပို႔ေဆာင္ေရးကြန္ရက္မ်ားႏွင့္ အေျခခံအေဆာက္အဦမ်ားကို ေရရွည္တည္တံ့ၿပီး ကာဗြန္ထုတ္လႊတ္မႈေလ်ာ့နည္းေသာ၊ ရာသီဥတုဒဏ္ခံႏိုင္သည့္ ပို႔ေဆာင္ေရးစနစ္ကို ဦးစားေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းပါဝင္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ ပင္မလုပ္ငန္းအစီအစဥ္ ၂၀၁၈ – ၂၀၃၀ ခုႏွစ္ ခ်မွတ္ၿပီး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား သတ္မွတ္ထားကာ လတ္တေလာႏွင့္ ေရရွည္တြင္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္ရန္၊ ျပန္လည္ထူေထာင္ရန္ႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ရန္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ပါဝင္သည္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေစေရးႏွင့္ေလၽွာ႔ခ်ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္၊ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္တို႔၏ ဘ႑ာေငြမွ လုံေလာက္ေသာရန္ပုံေငြအရင္းအျမစ္ ခြဲေဝခ်ထားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း လုပ္ငန္းအစီအစဥ္တြင္ ေရးသားထားသည္။

ယင္းအျပင္ ေနရာသတ္မွတ္ကာ သစ္ပင္စိုက္ပ်ိဳးေရးလည္း လုပ္သင့္ေၾကာင္း၊ အမ်ားပိုင္ေနရာမ်ား၊ ပန္းၿခံမ်ားတြင္လည္း သစ္ပင္စိုက္ပ်ိဳးထားရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္သန္းက သုံးသပ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပၽွမ္းမၽွအပူခ်ိန္သည္ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း ၀ ဒသမ ၂၅ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ ျမင့္တက္လာသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လာမည့္ဆယ္စုႏွစ္မ်ားအတြင္း ၂၁ ရာစုအလယ္ (၂၀၅၀ ျပည့္ႏွစ္ခန္႔) တြင္ အပူခ်ိန္သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားရာ ေဒသတိုင္းတြင္ အပူခ်ိန္ ၁ ဒသမ ၃ ဒီဂရီစင္တီ ဂရိတ္မွ ၂ ဒသမ ၇ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္အထိ ပိုမိုပူျပင္းလာမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ရာသီဥတုဆိုင္ရာ ေဘးျဖစ္ႏိုင္မႈအား ဆန္းစစ္ျခင္း(၂၀၁၇ ခုႏွစ္) အစီရင္ခံစာအရ သိရသည္။

အဆိုပါပူေႏြးမႈကို ကမ္း႐ိုးတန္းေဒသမ်ားထက္ ကုန္းတြင္းပိုင္းေဒသမ်ားက ပိုမိုျမန္ဆန္စြာခံစားရမည္ျဖစ္ၾကာင္း အဆိုပါထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ပါဝင္သည္။

သစ္ပင္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းေၾကာင့္ အရိပ္ရကာေအးမၽွျခင္းကိုေပးႏိုင္သည္။ သို႔ရာတြင္ သစ္ပင္တစ္ပင္ႀကီးထြားရန္မွာ အခ်ိန္လိုအပ္လွေပသည္။

သစ္ပင္အရိပ္ထဲထိုင္ကာ ခရီးသည္ ေမၽွာ္ေနသည့္ ဦးေက်ာ္ခိုင္က ခရီးသည္တစ္ခါပို႔ၿပီးတိုင္း သစ္ပင္ရိပ္တြင္ အေမာေျဖရျပန္သည္။ ကြင္းျပင္ထဲေဈးေရာင္းခ်ေနရသည့္ မခိုင္ကမူ အရိပ္မရွိ၍ ထီးတစ္လက္ကို လက္ကကိုင္ရင္း ေဈးေရာင္း ခ်ေနရသည္။

ထိုသူမ်ားအျပင္ အပူဒဏ္ကို ခါးစည္းခံေနရသည့္ ေဈးသည္တစ္ဦးလည္း ရွိေသးသည္။ ေဒါက္တိုင္မွာ ထီးကိုခ်ည္ထားၿပီး ခိုစာေရာင္းေနသည့္အဖြားအို ျဖစ္သည္။ ေနပူထဲ ေဈးထိုင္မေရာင္းခ်င္ေသာ္လည္း မုဆိုးမသားအမိျဖစ္သည့္ အတြက္ေၾကာင့္ ဝမ္းေရးအတြက္ ေဈးေရာင္းေနရျခင္း ျဖစ္သည္။

“အဆင္မေျပလို႔လုပ္ေနရတာ။ ေနပူလာေတာ့ ေမာတာေပါ့။ အရိပ္ထဲ ေနခ်င္တာေပါ့။ ေန႔ခင္းဆို ေခၽြးတၿပိဳက္ၿပိဳက္က်တယ္” ဟု အသက္ ၇၄ ႏွစ္အ႐ြယ္ ေဒၚေ႐ႊညာက ဆိုသည္။

ေခၽြးထြက္မ်ားရာမွ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္လာသျဖင့္ ေဒၚေ႐ႊညာသည္ အသက္အ႐ြယ္ေၾကာင့္အျပင္ ရာသီဥတုဒဏ္ေၾကာင့္ပါ အလိုလိုေမာပန္းေနတတ္သည္။

ေရွာင္လႊဲမရေသာ ရာသီဥတုဒဏ္ကို ခါးစည္းခံကာ ဦးေက်ာ္ခိုင္၊ ေဒၚေ႐ႊညာ၊ မခိုင္တို႔ ဘ၀ဝမ္းေရးအတြက္ ခါးခ်ိေအာင္ ႐ုန္းကန္ေနၾကရသည္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ားေၾကာင့္ စတင္ျဖစ္ေပၚလာသည့္ စက္မႈတိုးတက္မႈေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳး၊ ဖန္လုံအိမ္ဓာတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္မႈမ်ားသျဖင့္ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈအက်ိဳးဆက္မ်ားကို ဖြံၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားပါ ဒဏ္ခံေနရျခင္းက တရားပါ၏ေလာ။

မတရားေသာ္လည္း မ်က္ႏွာလႊဲမရ၊ ေရွာင္လႊဲမရေသာ ရာသီဥတုပိုမိုဆိုး႐ြားလာသည့္ အေမြဆိုးကို ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲျမန္မာႏိုင္ငံက ရင္ဝယ္ပိုက္ထားရၿပီပင္။

ယင္းအတြက္ အေျဖကား ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းကို ေလၽွာ႔ခ်ေပးမည့္ နည္းလမ္းမ်ားအျပင္ ျဖစ္လာသည့္အေျခအေနကို လိုက္ေလ်ာညီေထြေနထိုင္ရင္း ျဖတ္သန္းျခင္းျဖစ္သည္။

တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ျမင့္တက္မႈကလည္း ေၾကာက္ခမန္းလိလိပင္။ အေရျပားကင္ဆာထိ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက သတိေပးလင့္ကစား ေနပူစပ္ခါး ဝမ္းေရးေျဖရွင္းေနရသူမ်ားအတြက္ သတိမမူအားေပ။

အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈ၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ေသာ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ဒဏ္ကို အလူးအလဲခံရင္း ဦးေက်ာ္ခိုင္သည္ ဆိုက္ကားနင္းၿမဲနင္းေနရဦးမည္ပင္။

မေအးျမေသာ ေဆာင္းက ႏွစ္တိုင္း ဦးေက်ာ္ခိုင္ကို ႀကိဳဆိုေနဦးမည္ျဖစ္သည္။

“ေဆာင္းလည္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဦးထြန္းလြင္ေျပာထားတယ္ေလ။ ေႏြနဲ႔ မိုးပဲ ရွိေတာ့တယ္လို႔” ဟု ဦးေက်ာ္ခိုင္က ဆိုက္ကားနင္းရင္း ဆိုေလသည္။ 

 

ဥမၼာလြင္

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *