သီရိလကၤာေ႐ြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ပထဝီႏ္ိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္

သီရိလကၤာေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုဝင္ဘာ ၁၆ ရက္ေန႔က က်င္းပၿပီးစီးသြားခဲ့ေပၿပီ။ ႏိုဝင္ဘာ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း ဂိုတာဘာယရာဇပႆ  အႏိုင္ရခဲ့ေၾကာင္း ေၾကညာႏိုင္ခဲ့သည္။  သီရိလကၤာႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးစိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သလို ကမာၻ႔အင္အားႀကီးႏ္ိုင္ငံမ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ အေမရိကႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔၏ ပထဝီႏိုင္ငံေရးအားၿပိဳင္မႈတြင္ ဆုံခ်က္က်ေသာ ႏိုင္ငံလည္းျဖစ္သည္။ သီရိလကၤာသမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ပတ္သက္၍ သီရိလကၤာႏိုင္ငံဆိုင္ရာအေမရိကန္သံအမတ္ႀကီးအျဖစ္ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၅  ခုႏွစ္ထိ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးၿပီး အေမရိကန္-သီရိလကၤာ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးတြင္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပါဝင္ပတ္သက္ခဲ့သူလည္းျဖစ္ေသာ တီရီစစ္တာရွက္ဖာ၏ အျမင္မ်ားကို ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

ေမး    –       သီရိလကၤာႏိုင္ငံသားေတြ သမၼတအျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္မဲေပးခဲ့ၾကတာ ဘယ္သူေတြပါလဲ။

ေျဖ    –       လက္ရွိ သမၼတမာသရီ ပါလာဆီရီဆန္နာက ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မဝင္ပါဘူး။ ေနာက္ၿပီး သူ႕ေရွ႕က သီရိလကၤာျပည္တြင္းစစ္အၿပီး သမၼတလုပ္ခဲ့တဲ့ မဟိျႏၵာရာဇပႆကလည္း သမၼတတာဝန္ထမ္းေဆာင္ခြင့္ရွိတဲ့ သက္တမ္းက ျပည့္သြားပါၿပီ။ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္စလုံးဟာ မူလက လက္ဝဲယိမ္းသီရိလကၤာျပည္သူ႕တပ္ဦး SLPF ( Sri Lanka People’s Front) ကပါ။ ဒါေပမဲ့ သမၼတဆီရီဆန္နာကေတာ့ အစဥ္အလာအရ ဗဟိုလက္ယာပါတီျဖစ္တဲ့ ညီၫြတ္ေသာအမ်ိဳးသားတပ္ဦး UNF  (United National Front) ပါတီနဲ႔ အေျပာင္းအလဲအမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့တဲ့ မဟာမိတ္ဖြဲ႕မႈေအာက္မွာ သမၼတအျဖစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။

အခုေ႐ြးေကာက္ပြဲကေတာ့ အရင္ သီရိလကၤာဓေလ့စ႐ိုက္နဲ႔ မတူဘဲနဲ႔ သမၼတေလာင္းေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္သူ ၃၅ ဦးထိရွိခဲ့ပါတယ္။ ထင္ရွားတဲ့ သူႏွစ္ဦးကေတာ့ အထက္မွာ ေျပာခဲ့တဲ့ ပါတီႀကီးႏွစ္ခုကပါ။ တစ္ဦးက လက္ဝဲယိမ္းသီရိလကၤာျပည္သူ႕တပ္ဦး SLPF (Sri Lanka People’s Front) ပါတီ။ အခုအေခၚကေတာ့ သီရိလကၤာျပည္သူ႕ပါတီ SLPP (Sri Lanka People’s Party) ကျဖစ္ၿပီး၊ ေနာက္တစ္ဦးက ညီၫြတ္ေသာ အမ်ိဳးသားတပ္ဦး UNF ( United National Front) ပါတီက ျဖစ္ပါတယ္။ SLPP ပါတီရဲ႕ သမၼတေလာင္းက ယခင္သီရိလကၤာသမၼတေဟာင္း မဟိျႏၵာရာဇပႆရဲ႕ ညီအစ္ကိုေတာ္သူျဖစ္ၿပီး သူ႕လက္ထက္မွာ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္တဲ့ ဂိုတာဘာယရာဇပႆ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဦးကေတာ့ NUF ပါတီရဲ႕အေရးပါတဲ့ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ၿပီး အခုေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္ မၿပိဳင္တဲ့ သမၼတဆီဆီရန္ဒါလက္ထက္မွာ အိုးအိမ္ဝန္ႀကီးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္တဲ့ ဆာဂ်စ္သ္ပရီမာဒါဆာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ သူ႕ဖခင္သိရိလကၤာသမၼတေဟာင္း ရာနက္ဆင္းပရီမာဒါဆာ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္မွာ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံရတုန္းက ေက်ာင္းသားငယ္တစ္ေယာက္အ႐ြယ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။

ေမး    –       အေရးအႀကီးဆုံး ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္တဲ့ ေရးရာကိစၥေတြက ဘာေတြပါလဲ။

ေျဖ    –        သီရိလကၤာႏိုင္ငံအတြက္ အေရးအႀကီးဆုံးေရးရာကိစၥေတြကေတာ့ လုံၿခဳံေရး၊ တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္းၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ စီးပြားေရးကိစၥေတြပါပဲ။ ကာလရွည္ၾကာလွတဲ့ သီရိလကၤာ ျပည္တြင္းစစ္အဆုံးသတ္သြားတဲ့အခါမွာ သီရိလကၤာစစ္တပ္အတြက္ ေအာင္ပြဲျဖစ္ခဲ့ ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး အခ်င္းခ်င္းၾကား ရင္ၾကားေစ့ဖို႔အတြက္က တိုးတက္မႈမ်ားမ်ားစားစား မရွိခဲ့ပါဘူး။ အခုႏွစ္ေမလက ျဖစ္ခဲ့တဲ့ သီရိလကၤာႏိုင္ငံကို တုန္လႈပ္သြားေစခဲ့တဲ့ ‘အီစတာ ဗုံးခြဲတိုက္ခိုက္မႈ’ဟာ တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးစုံနဲ႔ ရက္လုပ္ထားတဲ့ ကိုယ္ထည္ႀကီးကို ဒဏ္ရာသစ္ ရေစခဲ့ပါတယ္။

SLPP ပါတီရဲ႕သမၼတေလာင္း ဂိုတာဘာယရာဇပႆကေတာ့ သူ႕ရဲ႕ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး အေတြ႕အႀကဳံေတြကို ေဇာင္းေပးၿပီးေတာ့ လုံၿခဳံေရးကိစၥေတြနဲ႔ မဲဆြယ္ပါတယ္။ သူနဲ႔ သူမိသားစုဟာဆိုရင္ ပါးရည္နပ္ရည္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ျဖစ္ၾကၿပီးေတာ့ အထူးသျဖင့္ သီရိလကၤာေတာင္ပိုင္း ကမ္း႐ိုးတန္းတစ္ေလၽွာက္ဟာ သူတို႔ရဲ႕ အမာခံနယ္ေျမေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕အဓိကၿပိဳင္ဘက္ NUF ပါတီက သမၼတေလာင္း ဆီဆီရန္ဒါကေတာ့ အေျခခံက်တဲ့ ထမင္းစားစားပြဲနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ေရးရာကိစၥေတြကို အဓိကထား မဲဆြယ္ခဲ့ပါတယ္။ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပႏိုင္မယ့္ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို ကတိေပးမဲဆြယ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲဝင္လာတာ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စုေလာက္ ရွိၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္တာကေတာ့ သူ႕အတြက္ ပထမဆုံးအဆင့္ျမင့္ေ႐ြးေကာက္ပြဲတစ္ခုပါ။

ေမး    –       သီရိလကၤာမွာ အေမရိကရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားေတြက ဘာေတြပါလဲ။

ေျဖ    –       အိႏၵိယ သမုဒၵရာလုံၿခဳံေရးမွာ သီရိလကၤာဟာ အေရးပါတဲ့ေနရာမွာ တည္ရွိပါတယ္။ သီရိလကၤာမွာ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းစစ္ျပန္ေခါင္းေထာင္လာမွာကို ကာကြယ္ေရးဟာ အေမရိကအတြက္ အားေကာင္းတဲ့ အက်ိဳးစီးပြားလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ တမီလ္က်ားသူပုန္အဖြဲ႕ရဲ႕ အၾကမ္းဖက္လႈပ္ရွားမႈကို ကာကြယ္ေရး ပါ။ သီရိလကၤာဟာ ေဈးကြက္ေသးတယ္ ဆိုေပမယ့္ အေမရိကရဲ႕ေကာင္းမြန္တဲ့ ကုန္သြယ္ေရးမိတ္ဖက္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး    –       အေမရိကရဲ႕ ‘လြတ္လပ္ပြင့္လင္းတဲ့ အင္ဒို-ပစိဖိတ္မဟာဗ်ဴဟာ’ နဲ႔ သီရိလကၤာတို႔ ဘယ္လိုမ်ိဳးအံဝင္ခြင္က် ျဖစ္ပါလိမ့္မလဲ။

ေျဖ    –        အားေကာင္းလာတဲ့ အေမရိက-သီရိလကၤာလုံၿခဳံေရးဆိုင္ရာ ဆက္ဆံမႈနဲ႔ သီရိလကၤာႏိုင္ငံရဲ႕ အေတာ္အတန္ေအာင္ျမင္တဲ့ စီးပြားေရးေအာင္ျမင္မႈေတြေၾကာင့္ သီရိလကၤာဟာ အေမရိကအတြက္ အင္ဒို – ပစိဖိတ္ေဒသမွာ သဘာ၀အရကို မိတ္ဖက္ျဖစ္ေနတာပါ။ သီရိလကၤာ ႏိုင္ငံဟာ လူတိုင္းစာတတ္ေျမာက္ေရး၊ ပညာတတ္လုပ္သားအင္းအားစုကို ဖန္တီးျမႇင့္တင္ႏိုင္ခဲ့သလို၊ သီရိလကၤာဆိပ္ကမ္းေတြကိုလည္း ေတာင္အာရွေဒသ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြကို ဝင္ေရာက္ႏိုင္တဲ့ ဂိတ္လမ္းမျဖစ္လာေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

အေမရိကရဲ႕ အင္ဒို-ပစိဖိတ္မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံေရးသမားေတြၾကားမွာ ကြဲေနၾကပါတယ္။ သမၼတေဟာင္းရာဇပႆလက္ထက္ ၂၀၀၅ ကေန ၂၀၁၅ ထိကာလမွာ အေမရိကန္စစ္တပ္နဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈဟာ ရာဇပႆရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာကိစၥေတြေၾကာင့္ အကန္႔အသတ္နဲ႔ပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွာလည္း ဗဟိုလက္ဝဲပါတီေတြက အေမရိကနဲ႔ လုံၿခဳံေရးဆိုင္ရာပူးေပါင္းမႈအေပၚ သံသယရွိေၾကာင္း ေျပာတာေတြ႕ရပါတယ္။ အေမရိကနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္တာဟာ ဗဟိုလက္ဝဲပါတီေတြရဲ႕ အစဥ္အလာဘက္မလိုက္အယူအဆကို အားနည္းယုတ္ေလ်ာ့ေစတယ္လို႔ ႐ႈျမင္တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိသမၼတျဖစ္လာတဲ့ ဂိုတာဘာယရာဇပႆက ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သိပ္ေျပာတာမေတြ႕ရပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ေလးႏွစ္ၫႊန္႔ေပါင္းအစိုးရကာလအတြင္းမွာ သီရိလကၤာဟာ အေမရိကနဲ႔ အိႏၵိယတို႔နဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ အေမရိကရဲ႕အင္ဒို- ပစိဖိတ္မဟာဗ်ဴဟာအေပၚ အထိန္းအေထ လုပ္ႏိုင္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

သီရိလကၤာႏိုင္ငံဟာ ေဒသတြင္းမွာ အေရးပါတဲ့ ဆက္ဆံေရးႏွစ္ခု ရွိပါတယ္။ တ႐ုတ္နဲ႔ အိႏၵိယပါ။ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလုံးက သီရိလကၤာနဲ႔ နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္း ပတ္သက္မႈရွိပါတယ္။ သီရိလကၤာလူဦးေရရဲ႕ ၂၁ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတဲ့ တမီလ္လူမ်ိဳးေတြနဲ႔ အိႏၵိယအီလစ္ေတြအၾကားမွာ ဆက္စပ္မႈလည္း ရွိသလို၊ အ႐ႈပ္အေထြးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ အိႏၵိယတမီလ္ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက သီရိလကၤာျပည္တြင္းစစ္ကို ေလာင္စာထိုးေပးခဲ့တဲ့ တမီလ္ခြဲထြက္ေရးကို ေထာက္ခံၾကပါတယ္။ အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း လက္ရွိ အိႏၵိယအစိုးရနဲ႔ အရင္အစိုးရအေတာ္မ်ားမ်ားက သီရိလကၤာနဲ႔ မဟာဗ်ဴဟာ ဆက္ဆံေရးရရွိေအာင္ အျပင္းအထန္ ႀကိဳးပမ္းတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

သီရိလကၤာနဲ႔ တ႐ုတ္တို႔အၾကား ဆက္ဆံေရးကေတာ့ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလေတြက စခဲ့တာပါ။ ဆန္နဲ႔ ေရာ္ဘာလဲလွယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ေၾကာင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလုံးရဲ႕စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလတုန္းက သီရိလကၤာက တရားမဝင္ေရးဆြဲထားတဲ့ တ႐ုတ္ဆန္႔က်င္ေရးဥပေဒတစ္ခု အေမရိကမွာ အသက္ဝင္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ကာလပါ။ သီရိလကၤာနဲ႔ တ႐ုတ္တို႔ရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ ဆက္လက္ၿပီးအေရးပါေနဦးမွာပါ။

ေမး    –       အေမရိကန္ သတင္းမီဒီယာေတြမွာ သီရိလကၤာအေၾကာင္း အမ်ားဆုံးေဖာ္ျပၾကတာက တ႐ုတ္ရဲ႕ BRI စီမံကိန္းေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏ္ိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ဆုံး႐ႈံးသြားတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သီရိလကၤာကို အဓိက ဥပမာေပးအျဖစ္ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ ဒီေဖာ္ျပခ်က္ေတြက သီရိလကၤာ-တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးကို ဘယ္လိုနိမိတ္မ်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေစ ပါမလဲ။

ေျဖ    –        တ႐ုတ္က ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ သီရိလကၤာျပည္တြင္းစစ္ၿပီးသြားတဲ့ အခ်ိန္ကစလို႔ သီရိလကၤာမွာ အေျခခံအေဆာက္အဦနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အႀကီးအက်ယ္ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့တာပါ။ လမ္းေတြ ေဖာက္တယ္။ လၽွပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရးစက္႐ုံေတြ ေဆာက္တယ္။ အထင္ရွားဆုံးကေတာ့ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲ ဝင္သူေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ မဲဆႏၵနယ္ျဖစ္တဲ့ သီရိလကၤာရဲ႕အေနာက္ေတာင္ဘက္ပိုင္းက ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္တဲ့ ဟန္ဘိုတာၿမိဳ႕က ဆိပ္ကမ္းသစ္ေဆာက္တဲ့ကိစၥပါ။ ဒီေထာက္ပံ့မႈေတြက လူအမ်ားၾကား ေပၚျပဴလာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ရဲ႕တည္ေဆာက္မႈမွာ အရည္အေသြးပိုင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဝဖန္မႈေတြ ရွိသလို၊ သီရိလကၤာႏိုင္ငံအေပၚ တင္သြားတဲ့ အေႂကြးေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္မႈေတြလည္းရွိတဲ့ အေထာက္အပံ့ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္က သီရိလကၤာကို အဆင့္အေတာ္အတန္ျမင့္တဲ့ စစ္လက္နက္ ပစၥည္းေတြလည္း အၿမဲေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္။ မၾကာေသးခင္ ႏွစ္ကာလပိုင္းကဆိုရင္ တ႐ုတ္ရဲ႕စစ္လက္နက္အေထာက္အပံ့ဟာ ေရတပ္နဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ပစၥည္းေထာက္ပံ့မႈကို ေ႐ႊ႕လာတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

စာၫႊန္း။       ။ The Geopolitical Consequences of the Sri Lankan Election

ဉာဏေက်ာ္

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *