ႏိုင္ငံတစ္ခု ႀကီးပြားျခင္း ၄.၀ ႏိုင္ငံေတာ္ဦးေဆာင္ေသာ

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဗီယက္နမ္က ေတာ္ေတာ္တက္သြားတာပဲဗ်။ သူတို႔ပိုင္တဲ့ Vietnam Plaza၊ အဲ Myanmar Plaza ႀကီး ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔တင္ အထင္ႀကီးစရာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လို ျပည္တြင္းကေန ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူ ဖိတ္ေခၚတဲ့အဆင့္ေတာင္ မကေတာ့ဘဲ အျပင္ထြက္ၿပီး လိုက္ရင္းႏွီးတဲ့ အဆင့္ေရာက္ေနၿပီ။ ဒီ Myanmar Plaza အပါအဝင္ Project က ေဒၚလာသန္း ၄၀၀၊ ၅၀၀ ေလာက္ ကုန္ဆိုလား ဖတ္ဖူးတယ္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – ဒါတင္ဘယ္ကဦးမလဲ။ ကမၻာေပၚက Smart Phone ဆယ္လုံးမွာ တစ္လုံးက ဗီယက္နမ္က ထုတ္တာတဲ့။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈမွာလည္း အမ်ားႀကီး တိုးတက္ေနၿပီ။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တိုးတက္တာကလည္း နည္းပညာလိုတဲ့ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးမွာေနာ။ ခင္ဗ်ား Facebook ၾကည့္ၾကည့္ေနတဲ့ဖုန္းေတာင္ ဗီယက္နမ္ဖုန္းမ်ား ျဖစ္ေနသလား။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – မဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ဖုန္းက Made in China ပါ။ ဗီယက္နမ္ Smart Phone ထုတ္တာက အဲဒီေလာက္ေတာင္မ်ားလား။ ထုတ္ေနတာသိေပမယ့္ ဒီေလာက္မ်ားတာ မသိဘူးဗ်။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – လက္ကိုင္ဖုန္းေတြက ဗီယက္နမ္ရဲ႕ နံပါတ္တစ္ ျပည္ပပို႔ကုန္ဗ်။ ဗီယက္နမ္က ၂၀၁၉ မွာ ေဒၚလာ ၄၇ ဘီလီယံဖိုး လက္ကိုင္ဖုန္းနဲ႔ ဆက္စပ္ပစၥည္းေတြ ျပည္ပပို႔တယ္။ Samsung ဖုန္း သုံးလုံးမွာ တစ္လုံး က ဗီယက္နမ္က ထုတ္တယ္ဆိုပဲ။ တျခားတံဆိပ္ေတြကို ထုတ္ေပး႐ုံတင္မက သူ႕တံဆိပ္နဲ႔ သူ႕ကိုယ္ပိုင္ဗီယက္နမ္ဖုန္းေတြေတာင္ ထုတ္ေနၿပီ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဗီယက္နမ္က ဒီေလာက္ေတာင္တက္သြားတယ္ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္ျဖင့္ ဗီယက္နမ္ဆို ရမ္ဘိုကားေတြထဲက ဗီယက္ေကာင္းေတြ ျမင္ေနတုန္းပဲ။ သူတို႔က ဘာေဆးေတြစားလို႔ ဒီေလာက္တက္သြားတာလဲ။ ႏိုင္ငံေရးမွာေတာ့ သိပ္မေျပာင္းဘူး။ သတင္းေတြဖတ္လိုက္ရင္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီအေၾကာင္းေတြ ဖတ္ဖတ္ေနရေသးတာပဲ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – ဗီယက္နမ္စစ္ေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္ေၾကသြားတယ္။ Doi Moi ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြလုပ္ၿပီး ျပန္နာလန္ထလာတာ။ ဗီယက္နမ္က ႏိုင္ငံေရးကို တျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေျပာင္းတယ္၊ စီးပြားေရးမွာ ပိုျမန္ျမန္ဖြင့္တယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက အာဏာကို ၿမဲၿမဲၿမံၿမံကိုင္ထားၿပီး စီးပြားေရးမွာ ေဈးကြက္စီးပြားေရးဘက္ေပါက္ေအာင္ ဖြင့္တာ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – တ႐ုတ္နဲ႔ တူတူပဲေပါ့။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အိမ္နီးခ်င္းလည္းျဖစ္၊ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီႀကီးစိုးတာလည္းတူေတာ့ အတုယူစရာေပါ့။ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဘာသာရပ္မွာေတာ့ State-led development ေခၚတာေပါ့။ ႏိုင္ငံေတာ္ဦးေဆာင္ေသာ ႀကီးပြားေရး။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ေတာင္ကိုရီးယား၊ စင္ကာပူေတြကလည္း State-led နဲ႔တက္လာတာပဲ မဟုတ္လား။ အစိုးရ၊ ႏိုင္ငံေတာ္က ဦးေဆာင္တယ္၊ ပုဂၢလိကက ေနာက္ကလိုက္တယ္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အာရွက တက္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက State-led နဲ႔ သြားၾကေလ့ရွိတယ္။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဗီယက္နမ္တို႔၊ တ႐ုတ္တို႔က ကြန္ျမဴနစ္ တစ္ပါတီဆိုေတာ့ နဂိုကတည္းက State-led ပဲေလ။ အစိုးရခ်ည္းပဲ လုပ္လာခဲ့တာ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အဲဒါက ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ဗ်။ State-led မဟုတ္ဘူး။ အစိုးရက အကုန္ဝင္လုပ္တာ။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအကုန္လုံး သူပဲ ဝင္လုပ္တာ။ ၾကားဖူးတယ္မဟုတ္လား။ အရင္ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္တုန္းက ကြမ္းယာဆိုင္ေတာင္ ျပည္သူပိုင္သိမ္းတယ္လို႔ အရပ္ထဲမွာ ရယ္စရာေျပာၾကတာ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဒါဆို ေဈးကြက္ကခ်ည္း လႊတ္ထားရမယ္ဆိုတဲ့ဝါဒနဲ႔ အစိုးရခ်ည္းအကုန္လုပ္ဆိုတဲ့ဝါဒၾကားထဲက ဝါဒတစ္မ်ိဳးေပါ့။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – ရွင္းေအာင္ အဲဒီလိုေျပာရင္ရပါတယ္။ State ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ Market ေဈးကြက္ ေပါင္းထားတာ။ ဗီယက္နမ္က ဆိုရွယ္လစ္စနစ္ကေန ကူးေျပာင္းတဲ့အတြက္ သူက ေဈးကြက္ရဲ႕အခန္းက႑ကို ျမႇင့္တင္ရတယ္။ အစိုးရက အကုန္ဝင္လုပ္ေနတာကေန ဦးေဆာင္တဲ့အခန္းက႑ေလာက္ပဲျဖစ္ေအာင္ အစိုးရရဲ႕ေနရာကို ေတာ္ေတာ္ေလၽွာ႔ပစ္ရတယ္။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – အစိုးရရဲ႕ေနရာကို ေလၽွာ႔ပစ္တာ လြယ္တဲ့အလုပ္ မဟုတ္ဘူး။ လူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဌာနပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ့္လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ေလၽွာ႔ပစ္ရင္ သိပ္ႀကိဳက္ၾကတာမဟုတ္ဘူး။ သူ႕ပါတီ၊ အစိုးရအဖြဲ႕နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားထဲကကို ဆန္႔က်င္ခုခံတာေတြ အမ်ားႀကီးေတြ႕မယ္ထင္တယ္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အမွန္ပဲဗ်။ အမ်ားႀကီးႀကဳံရတာေပါ့။ အခုအခံေတြ အမ်ားႀကီးရွိေပမယ့္ ႏိုင္ငံပိုင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္း (state-owned enterprise SOE) ၁၂၀၀၀ ေလာက္ ၁၉၈၆မွာ ရွိတာကေန ၂၀၁၈ မွာ ၅၀၀ ေအာက္အထိေရာက္ေအာင္ ဗီယက္နမ္က ေလၽွာ႔ပစ္လိုက္ႏိုင္တယ္။ သူဒီလိုလုပ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ေဈးကြက္ Market ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ပါ အမ်ားႀကီးတက္လာတယ္။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဒါဆို ေဈးကြက္ကိုပဲလႊတ္ထားလိုက္ရင္ အားလုံးေကာင္းသြားမယ္ေျပာတဲ့ ဟိုသီအိုရီႀကီးနဲ႔ လြဲေနတာေပါ့။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – Laissez-faire လား။ ေဈးကြက္သမားေတြဘက္ကက် ဗီယက္နမ္ရဲ႕ေအာင္ပြဲဟာ ေဈးကြက္ရဲ႕ေအာင္ပြဲပဲ။ အစိုးရကခ်ည္း တစ္သက္လုံးလုပ္လာတာ ဘာမွမွမျဖစ္တာ။ အခုေဈးကြက္ကို ဖြင့္ေပးလိုက္မွ တက္လာတာ။ အစိုးရကခ်ည္း အကုန္လုံးလုပ္ေနတာကို ေလၽွာ႔ေပးၿပီး ႏိုင္ငံပိုင္လုပ္ငန္း SOE ေတြကို ကၽြန္ေတာ္အေပၚမွာ ေျပာခဲ့သလို ေသာင္းႏွစ္ေထာင္ကေန ငါးရာေတာင္မျပည့္ေအာင္အထိ ေလၽွာ႔ပစ္လိုက္တဲ့အတြက္ ေဈးကြက္ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္တက္လာတယ္။ ေဈးကြက္ရဲ႕ အခန္းက႑တက္လာတာေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္တက္လာတယ္ေပါ့ဗ်ာ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ေဈးကြက္ကိုခ်ည္း လႊတ္ထားရမယ္ဆိုတဲ့အထိေတာ့ မေရာက္ပါဘူး။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – ေဈးကြက္ကိုခ်ည္း လႊတ္ထားတဲ့ႏိုင္ငံကေတာ့ မရွိပါဘူး။ သီအိုရီသေဘာပဲ ေျပာၾကတာပါ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – အဲဒါေတာ့ မသိဘူးဆရာ။ အေမရိကန္ႀကီးကေတာ့ Free Market ပဲ အၿမဲေျပာတာ ဖတ္ရၾကားရတာပဲ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အဲဒီေလာက္ Free Market ေျပာတဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုေတာင္ သမၼတသစ္ Donald Trump တက္လာအၿပီးမွာ ဒီေလာက္ေျပာင္းသြားတာ။ သူ႕ပစၥည္းေတြ အဝယ္နည္းၿပီး သူ႕ဆီပဲ ဖိေရာင္းေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို ဖိအားအျပတ္ေပးတာ။ တ႐ုတ္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရးစစ္က အဲဒီက စတာပဲေလ။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – Donald Trump ေတာင္ ဗီယက္နမ္က် ေျပာတာ သိပ္မေတြ႕ဘူး။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အေမရိကန္အစိုးရက ဗီယက္နမ္ကိုလည္း ဖိအားေပးပါတယ္။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – အဲဒါေၾကာင့္နဲ႔တူတယ္ ဗီယက္နမ္က အေမရိကန္ဆီကေန ေလယာဥ္ေတြ ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းမွာ ဝယ္တာ။ ေဒၚလာ ဘီလီယံ ၂၀ ဖိုးေလာက္ရွိတယ္။ Boeing ကေန ေလယာဥ္ေတြဝယ္တယ္၊ General Electric ကေန အင္ဂ်င္ေတြဝယ္တယ္။ Vietjet နဲ႔ Bamboo ေလယာဥ္လိုင္းေတြက ဝယ္ၾကတာ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – ဟုတ္ပါ့ဗ်ာ။ ဒီႏွစ္တစ္ႏွစ္ထဲေတာ့ မဟုတ္ဘူးဗ်။ ႏိုင္ငံျခားမီဒီယာတစ္ခုကေရးထားတာ ဖတ္လိုက္ရတယ္။ ဗီယက္နမ္က အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump နဲ႔ေတြ႕တိုင္း အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြကေန သူတို႔ဝယ္မယ့္ ေဒၚလာဘီလီယံခ်ီ စာခ်ဳပ္ေတြကို Trump ေရွ႕မွာ လက္မွတ္ထိုးေလ့ရွိတယ္တဲ့။ ပုံေသနည္းေပါ့။ ၂၀၁၇ တုန္းကလားမသိ၊ အေမရိကန္ဆီကေနဗီယက္နမ္ဝယ္တဲ့ စာခ်ဳပ္ခပ္ႀကီးႀကီးေတြ Trump ေရွ႕မွာခ်ဳပ္တာ ကၽြန္ေတာ္ ႏိုင္ငံတကာသတင္းေတြမွာ ဖတ္လိုက္ရတယ္။ Trump ကလည္း ဒါေတြကို သူ႕ေအာင္ျမင္မႈအျဖစ္ႂကြားတာေပါ့။ Donald Trump ကို ကိုင္နည္း ဗီယက္နမ္ေတြသိသြားပုံပဲလို႔ အဲဒီ မီဒီယာက ေရးထားတယ္။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဗီယက္နမ္အစိုးရက အေတာ္ပါးနပ္တာပဲဗ်။ ဒီတိုင္းဆို။

ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါရဂူ – အစိုးရက ဦးေဆာင္တဲ့ ႀကီးပြားေရးမွာ အစိုးရပါးနပ္မွ State-led နဲ႔ အလုပ္ျဖစ္မွာေလ။ ဗီယက္နမ္အစိုးရ ပါးနပ္လို႔ ဗီယက္နမ္က တက္သြားတာေပါ့။

ကိုမ်ိဳးခ်စ္ – ဗီယက္နမ္ State က ဘယ္လိုဦးေဆာင္သြားတာလဲ။

ေဇယ်သူ

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *