အေမရိကန္ – အီရန္ ရန္ပြဲႏွင့္ ျမန္မာတို႔အတြက္ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး

၂၀၁၈ ကတည္းက တင္းမာေနခဲ့သည့္ အေမရိကန္ အီရန္ ဆက္ဆံေရးတြင္ အလွည့္အေျပာင္းအျဖစ္ အေမရိကန္က အီရန္တပ္မေတာ္၏ ထိပ္တန္းဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Sulemani ကို ေမာင္းသူမဲ့ ေလယာဥ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္လိုက္ျခင္းသည္ အီရန္ကို အေမရိကန္က စစ္ေၾကညာလိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အီရန္က အေမရိကန္ကို လက္စားေခ်မည္ဟု ေၾကညာၿပီးေနာက္ အီရတ္ရွိ အေမရိကန္စစ္စခန္းမ်ားကို အီရန္က ဒုံးပ်ံမ်ားျဖင့္ပစ္သည္။ သူပစ္ကိုယ္ပစ္ျဖင့္ အရွိန္တက္ကာ စစ္ပြဲအဆင့္ထိ ေရာက္ႏိုင္သလား၊ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ဘာေတြ႐ိုက္ခတ္မလဲ။ ျမန္မာ့စီးပြားေရးကိုေရာ။

အဓိကက်ေသာ သူတို႔ဗိုလ္ခ်ဳပ္ကို အေမရိကန္က ရွင္းပစ္လိုက္သည့္အတြက္ အေမရိကန္က အီရန္ကို အနည္းဆုံးအားျဖင့္ သိကၡာဆယ္သေဘာေလာက္ေတာ့ ျပန္တုံ႔ျပန္ျပရမည္။ ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ႏိုင္ငံအျဖစ္ ျပည္တြင္းတြင္ေရာ ျပည္ပတြင္ပါ အီရန္အစိုးရက အျမင္မခံႏိုင္။

ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးသည္ ခ်ိတ္ဆက္ေနသည္။ Sulemani အသတ္ခံရသည္ႏွင့္ ေရနံေဈးမ်ား ခုန္တက္ၿပီး တစ္စည္ေဒၚလာ ၇၀ ေဈးျဖစ္သည္။ ေ႐ႊေဈးသည္ ခုနစ္ႏွစ္အတြင္း အျမင့္ဆုံးသို႔ ေရာက္သည္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသတြင္ ဝုန္းဝုန္းဒိုင္းဒိုင္းျဖစ္လၽွင္ ေရနံေဈးက အၿမဲလန္႔ၿပီး တက္ေလ့ရွိသည္။ ယင္းအခ်က္ကို အီရန္က ကိုင္ထားသည္။ ေရနံေဈးတက္မွာစိုးသည့္အတြက္ သူ႕စီးပြားေရးထိခိုက္မည္စိုးေသာေၾကာင့္ အေမရိကန္က သူ႕ကိုတိုက္ရဲမည္မဟုတ္ဟု အီရန္က တြက္ေလ့ရွိသည္။

အီရန္ ထိုသို႔တြက္ေလ့ရွိေသာ္လည္း ယခုတစ္ႀကိမ္တြင္ အေမရိကန္က ၾကမ္းပစ္လိုက္သည္။ အေမရိကန္ကြန္ဂရက္တြင္ ျပစ္တင္စြပ္စြဲမႈခံရမည့္ အေျခဆိုက္ေနသည့္ ေဒၚနယ္ထရမ့္သည္ အာ႐ုံလႊဲလိုသည့္အတြက္ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကို သတ္ျခင္းလား။ အီရန္က အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ မလြယ္သည့္ႏိုင္ငံ။ အျခားအေမရိကန္သမၼတမ်ားႏွင့္မတူ ႏိုင္ငံေရးေလာကမွ လာသူမဟုတ္သည့္ ထရမ့္သည္ လူအမ်ားမထင္မွတ္သည္မ်ားလုပ္ေလ့ရွိရာ အီရန္က်ားၿမီးကို ႐ူး႐ူးမိုက္မိုက္သြားဆြဲျခင္းလား။

ထရမ့္သည္ အေမရိကန္ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္တြင္ အစြပ္စြဲျပစ္တင္ခံရမည့္ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ႀကဳံေနရသည့္အတြက္ အာ႐ုံလႊဲျခင္းဟု အမ်ားအျပားက ထင္ၾကသည္။ ယခုႏွစ္ႏိုဝင္ဘာတြင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲလုပ္မည္ျဖစ္ရာ အေမရိကန္ကို ကာကြယ္မည့္ ခပ္ျပတ္ျပတ္ ခပ္မာမာသမားပုံ ဖမ္းသည္ဟုလည္း ခန္႔မွန္းၾကသည္။ ေဒၚနယ္ထရမ့္သည္ ပါးနပ္သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားမ်ား၊ အေမရိကန္ေနရာမ်ားကို အီရန္က ျပန္လက္စားေခ်လၽွင္ အီရန္၏ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေနရာမ်ားအပါအဝင္ ေနရာ၅၂ေနရာကို အသင့္ခ်ိန္႐ြယ္ထားၿပီးသားဟု ၿခိမ္းေျခာက္သည္။

ထိုသို႔ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းသည္ ေလယာဥ္အမ်ိဳးအစားသစ္ F35A ၅၂ စင္း ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းႏွင့္ တိုက္ဆိုင္ေနသည္။ စစ္မျဖစ္မီ တစ္ဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္ အျပန္အလွန္ ၿခိမ္းေျခာက္ၾကျခင္းသည္ မထူးျခားဟုထင္ရေသာ္လည္း ထူးသည္က ၅၂ ဆိုေသာ ဂဏန္း။ အီရန္က အၾကာႀကီးဖမ္းထားဖူးေသာ အေမရိကန္ဓားစာခံမ်ား၏အေရအတြက္ႏွင့္အတူတူ။ အေမရိကန္ေတြကို အီရန္က လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ဖမ္းထားသည္ကို ေဒါသထြက္ခဲ့ေသာ အေမရိကန္မ်ား သူ႕ကိုေထာက္ခံေအာင္ ဆြဲခ်ိတ္လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၏ သမၼတျဖစ္လာမွေတာ့ သည္ေလာက္ေတာ့ လက္ရည္ရွိေပလိမ့္မည္။

တကယ္ေတာ့ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရေသာ အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Sulemani ကို သတ္လိုသည့္ အေမရိကန္သမၼတသည္ ထရမ့္တစ္ေယာက္တည္းမဟုတ္။ သူ႕ေရွ႕က သမၼတမ်ားျဖစ္ေသာ အိုဘားမားႏွင့္ ေဂ်ာ့ဘုရွ္တို႔ကလည္း စဥ္းစားခဲ့ၾကဖူးသည္။ ထရမ့္က လက္ေတြ႕ခ် လိုက္ျခင္း။ အထက္တြင္ေဖာ္ျပခဲ့သလို ထရမ့္သည္ အျခားသမၼတမ်ားႏွင့္ မတူေသာေၾကာင့္လား၊ မဲဆြယ္ျခင္းလား။

စီးပြားေရးအေျခအေနက သူ႕ဘက္တြင္ရွိသည္။ အေမရိကန္သည္ ေရနံအသားတင္တင္ပို႔သူဘ၀သို႔ ၁၉၄၀ ႏွစ္မ်ားေနာက္ပိုင္း ၂၀၁၉ စက္တင္ဘာတြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ စေရာက္သည္။ ေရနံေဈးတက္လၽွင္ အေမရိကန္က အျမတ္ပင္ထြက္ဦးမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အီရန္ႏွင့္ အခ်င္းျဖစ္လၽွင္ ေရနံေဈးတက္ကာ အေမရိကန္စီးပြားေရးထိခ္ိုက္မည္ဟူေသာ အီရန္အၿမဲကိုင္ထားေလ့ရွိသည့္လက္နက္ကို အီရန္ စြန္႔လႊတ္လိုက္ရသည္။ အီရန္ႏွင့္ျဖစ္လၽွင္ အေမရိကန္စီးပြားေရးထိခိုက္မည္ကို သမၼတထရမ့္အေနႏွင့္ ထည့္စဥ္းစားစရာမလိုေတာ့။ လြတ္လပ္စြာ ဆုံးျဖတ္ႏိုင္သြားၿပီ။

အေမရိကန္စီးပြားေရးသည္ ကမၻာ့အႀကီးဆုံးစီးပြားေရးျဖစ္သည့္အတြက္ အေမရိကန္စီးပြားေရးကို ႐ိုက္ခတ္လၽွင္ ကမၻာ့အျခားႏိုင္ငံမ်ားကိုလည္း အနည္းအမ်ားကြာၿပီး အဆင့္ဆင့္ ႐ိုက္ခတ္တတ္သည္။ ယခု အီရန္ႏွင့္ အေမရိကန္ပြဲတြင္ ယခင္က အီရန္-အေမရိကန္တင္းမာမႈမ်ား ကကဲ့သို႔ အေမရိကန္စီးပြားေရးကို ထိခိုက္ႏိုင္ေခ်နည္းလၽွင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားသို႔လည္း ယခင္အႀကိမ္မ်ားကထက္ ႐ိုက္ႏိုင္ေျခနည္းသည္။ လက္ရွိအေနအထားအရ ေျပာျခင္း။ တကယ္စစ္ျဖစ္လၽွင္မူ အေျခအေနေျပာင္းလဲကာ ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရ ျဖစ္သြားႏိုင္သည္။

အီရန္ဘက္က စစ္တိုက္လိုစိတ္နည္းသည္ဟု ေျပာၾကသည္။ ယင္းသည္လည္း စီးပြားေရးႏွင့္ဆိုင္သည္။ အီရန္သည္ အေမရိကန္က ခ်မွတ္ထားေသာ အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ား၏ဒဏ္ကို အေတာ္ေလးခံေနရသည္။ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ အလြန္ျမင့္ေနသည့္အတြက္ အီရန္ ႏိုင္ငံသားမ်ား မၿငိမ္မသက္ျဖစ္ေနရာ အီရန္ကသာ အေမရိကန္ကို လက္စားျပန္ေခ်ၿပီး စစ္ရွိန္ျမင့္လာလၽွင္ ပိုမၿငိမ္မသက္ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ၂၀၁၈ ႏိုဝင္ဘာတြင္ အေမရိကန္က အီရန္ကို အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ားခ်မွတ္အၿပီး အီရန္ေငြသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာႏွင့္ လဲလွယ္ရာတြင္ သုံး၊ ေလးဆ က်သြားသည္။ ယခင္က တစ္ေဒၚလာေပးလ်င္ အီရန္ေငြ သုံးေသာင္းခြဲရလၽွင္ အေရးယူပိတ္ဆို႔ၿပီးေနာက္တြင္ တစ္ေဒၚလာလၽွင္ အီရန္ေငြတစ္သိန္းခြဲအထိ ေပးလာရသည္။ ႏိုင္ငံျခားသုံးေငြနည္းပါးေနသည့္အတြက္ အျပင္ထြက္စစ္တိုက္လၽွင္ ႏိုင္ငံအေပၚ ဝန္ပိမည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ ျဖစ္ေနသည့္ပြဲေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား အာ႐ုံလြဲသြားေသာ္လည္း စစ္အတြက္ဘ႑ာေငြသုံးစြဲရမည့္၊ မၿငိမ္မသက္ျဖစ္မႈေၾကာင့္ စီးပြားေရးပိုထိမည့္ဒဏ္ကို အီရန္အစိုးရ ခံစားႏိုင္ပါမည္လား။ အီရန္ အေမရိကန္ စစ္ျဖစ္လၽွင္ မိုးေလ၀သသည္ အေမရိကန္ဘက္၊ သမၼတထရမ့္ဘက္တြင္ ရွိေနသည္။ သို႔ေသာ္ အီရန္ကို ေ႐ြးခ်ယ္စရာမရွိ၊ ထြက္ေပါက္မေပးဘဲထား၍ သူေခ်ာင္ပိတ္မိလၽွင္ ႏွစ္ဖက္အဆုံးအ႐ႈံးမ်ားသြားႏိုင္သည္။

အီရန္ – အေမရိကန္အေရးအခင္းေၾကာင့္ ေရနံေဈးျမင့္တက္၊ မတက္ကသာ ျမန္မာတို႔ကို စီးပြားေရးအရ တိုက္႐ိုက္သက္ေရာက္မည္။ က်န္သည့္ ႐ိုက္ခတ္မႈမ်ားသည္ လာလၽွင္ပင္ တစ္ဆင့္ခံသာလာမည္။ ေလာင္စာေဈးတက္ပါက ဓာတ္ဆီေဈး၊ ဒီဇယ္ေဈးတက္လၽွင္ သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေရးစရိတ္တက္ကာ ကုန္မ်ားေဈးႏႈန္းတက္ႏိုင္သည္။ လၽွပ္စစ္မီတာခတက္ေသာေၾကာင့္ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈစရိတ္တက္ထားသည့္ အခံႏွင့္ ေပါင္းသြားႏိုင္သည္။ 

ေဇယ်သူ

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *